III C 997/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód G. W. dochodził od swojej córki K. W. (1) zapłaty kwoty 25 000 zł tytułem zachowku po swojej matce S. W. . Spadkodawczyni, S. W. , testamentem z dnia (...) roku powołała do całości spadku swoją wnuczkę K. W. (1) , a wcześniej, aktem notarialnym z dnia 7 stycznia 2009 roku, darowała jej spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr (...) w Ł. , którego wartość Sąd ustalił na 80 000 zł. Darowizna ta wyczerpała spadek po S. W. . Sąd Rejonowy w Łodzi, rozpoznając sprawę z powództwa G. W. , zasądził od pozwanej K. W. (1) na rzecz powoda kwotę 20 000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 25 maja 2015 roku oraz kwotę 2 450,20 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Powództwo w pozostałym zakresie zostało oddalone. Sąd uznał, że darowizna podlega doliczeniu do spadku przy obliczaniu zachowku, a powód jako syn spadkodawczyni, który nie został wydziedziczony, jest uprawniony do zachowku w wysokości połowy wartości udziału spadkowego, czyli 1/4 wartości darowizny. Sąd oddalił zarzuty pozwanej dotyczące nadużycia prawa ( art. 5 kc ), potrącenia kwoty 16 800 zł tytułem kosztów opieki nad spadkodawczynią (uznając, że spadkodawczyni nie znajdowała się w niedostatku i mogła pokryć koszty z własnej emerytury) oraz zarzut zwolnienia z obowiązku zaliczenia darowizny na schedę spadkową (stwierdzając, że dotyczy to działu spadku, a nie zachowku). Sąd nie uwzględnił również wniosku pozwanej o rozłożenie zasądzonej kwoty na raty z uwagi na brak szczególnie uzasadnionych przypadków.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących zachowku, doliczania darowizn, stosowania art. 5 kc w sprawach o zachowek oraz zarzutu potrącenia w kontekście obowiązku alimentacyjnego.
Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych, w szczególności relacji rodzinnych i stanu zdrowia spadkodawczyni.
Zagadnienia prawne (3)
Czy darowizna dokonana przez spadkodawczynię na rzecz wnuczki, która została powołana do spadku testamentem, podlega doliczeniu do spadku przy obliczaniu zachowku dla syna spadkodawczyni?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, darowizna podlega doliczeniu do spadku przy obliczaniu zachowku, nawet jeśli spadkodawczyni zwolniła obdarowanego z obowiązku zaliczenia jej na schedę spadkową.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy dotyczące zachowku ( art. 993-995 kc ) mają odrębny charakter od przepisów dotyczących działu spadku ( art. 1039 kc ), a zwolnienie z obowiązku zaliczenia darowizny na schedę spadkową dotyczy wyłącznie działu spadku i nie wpływa na wysokość zachowku.
Czy roszczenie o zachowek może być oddalone jako nadużycie prawa ( art. 5 kc ) w sytuacji, gdy powód jest ojcem pozwanej, a pozwana sprawowała opiekę nad spadkodawczynią?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w tej konkretnej sytuacji roszczenie o zachowek nie zostało uznane za nadużycie prawa, mimo dysproporcji w opiece nad spadkodawczynią.
Uzasadnienie
Sąd ocenił całokształt relacji między stronami, w tym dobre relacje powoda ze zmarłą matką, fakt, że spadkodawczyni nie wydziedziczyła powoda, oraz wyjątkową dopuszczalność stosowania art. 5 kc w sprawach o zachowek. Brak było również dowodów na szczególnie trudną sytuację majątkową pozwanej.
Czy pozwanej przysługuje zarzut potrącenia kwoty wydatkowanej na opiekę nad spadkodawczynią, jeśli spadkodawczyni nie znajdowała się w niedostatku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pozwanej nie przysługuje zarzut potrącenia, ponieważ spadkodawczyni nie znajdowała się w niedostatku i mogła pokryć koszty utrzymania z własnej emerytury.
Uzasadnienie
Sąd ustalił, że emerytura spadkodawczyni była wystarczająca na pokrycie jej usprawiedliwionych potrzeb, w tym kosztów utrzymania mieszkania i leków, nawet po uwzględnieniu kosztów ponoszonych przez pozwaną. Pozwana nie wykazała, aby poniosła wydatki ponad dochody spadkodawczyni.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G. W. | osoba_fizyczna | powód |
| K. W. (1) | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 991 § § 1
Kodeks cywilny
Określa uprawnionych do zachowku i jego wysokość (połowa wartości udziału spadkowego przy dziedziczeniu ustawowym).
k.c. art. 1000 § § 1
Kodeks cywilny
Uprawniony do zachowku może dochodzić od spadkobiercy testamentowego zapłaty sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku.
Pomocnicze
k.c. art. 993
Kodeks cywilny
Przy obliczaniu zachowku dolicza się do spadku darowizny dokonane przez spadkodawcę.
k.c. art. 994 § § 1
Kodeks cywilny
Określa zasady doliczania darowizn do spadku przy obliczaniu zachowku.
k.c. art. 995
Kodeks cywilny
Określa sposób ustalania wartości przedmiotu darowizny dla celów obliczenia zachowku.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zakaz czynienia ze swego prawa użytku sprzecznego z zasadami współżycia społecznego lub społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa.
krio art. 140 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Regresowe roszczenie osoby, która dostarczyła środków utrzymania, wobec osoby zobowiązanej w bliższej lub tej samej kolejności.
krio art. 128
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Zakres obowiązku alimentacyjnego.
krio art. 129 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Kolejność obowiązku alimentacyjnego.
krio art. 133 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Uprawniony do świadczeń alimentacyjnych jest ten, kto znajduje się w niedostatku.
krio art. 133 § § 2
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Określa przesłanki niedostatku.
k.p.c. art. 187 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Okoliczności faktyczne sprawy.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada stosunkowego rozdzielenia kosztów postępowania.
k.p.c. art. 320
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość rozłożenia zasądzonego świadczenia na raty w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Darowizna dokonana przez spadkodawczynię na rzecz wnuczki podlega doliczeniu do spadku przy obliczaniu zachowku. • Zwolnienie z obowiązku zaliczenia darowizny na schedę spadkową dotyczy działu spadku, a nie zachowku. • Spadkodawczyni nie znajdowała się w niedostatku, co wyklucza możliwość skutecznego zarzutu potrącenia kosztów opieki. • Roszczenie o zachowek nie stanowi nadużycia prawa w rozumieniu art. 5 kc w okolicznościach tej sprawy.
Odrzucone argumenty
Roszczenie o zachowek jest bezzasadne z uwagi na nadużycie prawa przez powoda ( art. 5 kc ). • Pozwana została zwolniona z obowiązku zaliczania darowizny na schedę spadkową, co wyłącza obowiązek zapłaty zachowku. • Pozwana może potrącić kwotę 16 800 zł wydatkowaną na opiekę nad spadkodawczynią. • Wartość darowizny powinna być ustalona na 90 000 zł (wartość z aktu notarialnego).
Godne uwagi sformułowania
Konstrukcja schedy spadkowej oraz zaliczania bądź zwolnienia od zaliczania na jej rzecz ma zastosowanie wyłącznie do działu spadku. • Wysokość zachowku oblicza się w inny sposób, niż wartość udziałów w spadku, tj. w oparciu o substrat zachowku. • Nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub zasadami współżycia społecznego. • Zachowek stanowi bowiem minimum zagwarantowanego udziału w spadku spadkobiercy ustawowemu i pozbawić tego udziału na podstawie art. 5 kc można tylko w sytuacjach rzeczywiście wyjątkowych.
Skład orzekający
Dominika Wilijewicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zachowku, doliczania darowizn, stosowania art. 5 kc w sprawach o zachowek oraz zarzutu potrącenia w kontekście obowiązku alimentacyjnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych, w szczególności relacji rodzinnych i stanu zdrowia spadkodawczyni.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy konfliktu rodzinnego o zachowek, co zawsze budzi zainteresowanie. Pokazuje, jak sąd ocenia relacje rodzinne i obowiązki opiekuńcze w kontekście prawa spadkowego.
“Czy ojciec może żądać zachowku od córki po babci, mimo że to ona się nią opiekowała?”
Dane finansowe
WPS: 25 000 PLN
zachowek: 20 000 PLN
zwrot kosztów postępowania: 2450,2 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.