III AUa 705/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odpowiedzialności W. W. za nieopłacone składki byłego męża, M. W. (1), na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, które wyniosły łącznie 15 857,36 zł. Decyzja ZUS rozszerzyła odpowiedzialność na majątek wspólny małżonków, powołując się na art. 29 § 1 Ordynacji Podatkowej w zw. z art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W. W. odwołała się, argumentując faktyczną separacją i rozwodem z winy męża, a także zawarciem umowy o rozdzielności majątkowej. Sąd Okręgowy oddalił jej odwołanie, uznając, że część zadłużenia powstała przed zawarciem umowy o rozdzielności majątkowej (1 grudnia 2014 r.), co skutkuje odpowiedzialnością z majątku wspólnego. Sąd Apelacyjny w Gdańsku oddalił apelację W. W., podkreślając, że przepisy Ordynacji Podatkowej (art. 29 § 2) wyłączają odpowiedzialność za zobowiązania powstałe po dniu zawarcia umowy o rozdzielności majątkowej, ale nie za te powstałe wcześniej. Sąd odrzucił argumenty o separacji faktycznej jako nieistotne dla rozstrzygnięcia, gdyż nie było prawomocnego orzeczenia o separacji. Sąd Apelacyjny odstąpił od obciążenia apelującej kosztami postępowania na podstawie art. 102 kpc, biorąc pod uwagę jej trudną sytuację finansową i społeczną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów Ordynacji Podatkowej dotyczących odpowiedzialności małżonka za składki ZUS powstałe przed ustaniem wspólności majątkowej, a także brak możliwości stosowania art. 5 k.c. w sprawach ubezpieczeń społecznych.
Dotyczy sytuacji, gdy zobowiązania składkowe powstały przed zawarciem umowy o rozdzielności majątkowej lub przed prawomocnym orzeczeniem o separacji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy małżonek dłużnika składek ZUS odpowiada za zaległe składki z majątku wspólnego, jeśli wspólność majątkowa została ustana umową po powstaniu długu, ale przed wydaniem decyzji o odpowiedzialności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, małżonek dłużnika odpowiada za zaległe składki z majątku wspólnego, jeśli zobowiązania powstały przed dniem zawarcia umowy o ograniczeniu lub wyłączeniu ustawowej wspólności majątkowej.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 29 § 2 Ordynacji Podatkowej, skutki prawne ustania wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem zawarcia umowy o ograniczeniu lub wyłączeniu wspólności. Oznacza to, że za zobowiązania powstałe przed tą datą, odpowiedzialność obejmuje majątek wspólny.
Czy faktyczna separacja małżonków wyłącza odpowiedzialność jednego z nich za zaległe składki drugiego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, faktyczna separacja nie wyłącza odpowiedzialności, jeśli nie zostało wydane prawomocne orzeczenie o separacji.
Uzasadnienie
Przepis art. 29 § 2 pkt 4 Ordynacji Podatkowej wyłącza odpowiedzialność małżonka za zaległości powstałe dopiero po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu o separacji. Brak takiego orzeczenia oznacza, że odpowiedzialność nadal istnieje.
Czy w sprawach ubezpieczeń społecznych można stosować art. 5 Kodeksu cywilnego (zasady współżycia społecznego) w celu wyłączenia odpowiedzialności za długi małżonka?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w sprawach ubezpieczeń społecznych nie stosuje się art. 5 Kodeksu cywilnego.
Uzasadnienie
Przepisy prawa ubezpieczeń społecznych mają charakter przepisów prawa publicznego i są bezwzględnie obowiązujące. Nie można do nich stosować konstrukcji nadużycia prawa podmiotowego ani zasad współżycia społecznego w celu łagodzenia rygorów.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. W. | osoba_fizyczna | apelująca |
| M. W. (1) | osoba_fizyczna | zainteresowany/dłużnik |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. | instytucja | pozwany/organ rentowy |
Przepisy (8)
Główne
O.p. art. 29 § § 1
Ordynacja Podatkowa
W przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka.
O.p. art. 29 § § 2
Ordynacja Podatkowa
Skutki prawne ograniczenia, zniesienia, wyłączenia lub ustania wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem zawarcia umowy o ograniczeniu lub wyłączeniu ustawowej wspólności majątkowej, zniesienia wspólności prawomocnym orzeczeniem, ustania wspólności w przypadku ubezwłasnowolnienia lub uprawomocnienia się orzeczenia o separacji.
u.s.u.s. art. 31
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Przepisy Ordynacji Podatkowej stosuje się do poboru składek na ubezpieczenia społeczne.
Pomocnicze
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji może oddalić apelację jako bezzasadną.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego.
KRO art. 31 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zobowiązania składkowe powstały przed zawarciem umowy o rozdzielności majątkowej, co skutkuje odpowiedzialnością z majątku wspólnego zgodnie z art. 29 § 2 Ordynacji Podatkowej.
Odrzucone argumenty
Faktyczna separacja małżonków powinna wyłączyć odpowiedzialność za długi męża. • Zawarcie umowy o rozdzielności majątkowej powinno wyłączyć odpowiedzialność za długi powstałe przed jej zawarciem. • Zastosowanie art. 5 k.c. w celu wyłączenia odpowiedzialności ze względu na zasady współżycia społecznego. • Pominięcie dowodu z przesłuchania M. W. (1) miało wpływ na wynik sprawy.
Godne uwagi sformułowania
Odpowiedzialność małżonka powstaje z mocy prawa (ex lege), z chwilą powstania zobowiązania składkowego. • Skutki prawne ograniczenia, zniesienia, wyłączenia lub ustania wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem zawarcia umowy o ograniczeniu lub wyłączeniu ustawowej wspólności majątkowej. • W sprawach ubezpieczeń społecznych nie ma zastosowania art. 5 k.c.
Skład orzekający
Alicja Podlewska
przewodniczący-sprawozdawca
Iwona Krzeczowska – Lasoń
sędzia
Małgorzata Gerszewska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Ordynacji Podatkowej dotyczących odpowiedzialności małżonka za składki ZUS powstałe przed ustaniem wspólności majątkowej, a także brak możliwości stosowania art. 5 k.c. w sprawach ubezpieczeń społecznych."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy zobowiązania składkowe powstały przed zawarciem umowy o rozdzielności majątkowej lub przed prawomocnym orzeczeniem o separacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu odpowiedzialności za długi współmałżonka, zwłaszcza w kontekście rozpadu związku i zmian majątkowych, co jest interesujące dla szerokiego grona odbiorców.
“Czy po rozwodzie nadal odpowiadasz za długi męża? Sąd wyjaśnia, kiedy majątek wspólny jest zagrożony.”
Dane finansowe
WPS: 15 857,36 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.