III AUA 493/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Szczecinie rozpoznał apelację ubezpieczonej P. L. od wyroku Sądu Okręgowego w Koszalinie, który oddalił jej odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Decyzją ZUS umorzono postępowanie w sprawie ustalenia obowiązku podlegania P. L. ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia przez M. G. oraz stwierdzono, że podstawy wymiaru składek były niskie. ZUS uznał, że wysokie deklarowane wynagrodzenie (11 400 zł brutto miesięcznie) było fikcyjne, a jego wypłata pozorowana, co miało na celu zapewnienie P. L. wysokich świadczeń z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (chorobowych i macierzyńskich). Sąd Okręgowy podzielił tę argumentację, wskazując na szereg okoliczności podważających wiarygodność wypłaty wynagrodzenia, w tym długie okresy pobierania świadczeń z FUS, krótkie okresy faktycznej obecności w pracy, trudną sytuację finansową pracodawcy (zadłużenie, układ ratalny) oraz zmianę formy wypłaty wynagrodzenia z przelewu na gotówkę. Sąd Apelacyjny, dokonując własnej oceny materiału dowodowego, uznał ustalenia Sądu Okręgowego za prawidłowe. Podkreślono, że choć prawo pracy dopuszcza swobodę w kształtowaniu wynagrodzenia, to wolność kontraktowa jest ograniczona przez obowiązujące prawo i wzgląd na interes publiczny. Sąd Apelacyjny stwierdził, że strony, wykorzystując bliskie relacje, upozorowały wypłatę wynagrodzenia, aby uzyskać nieuzasadnione świadczenia z FUS. Dowody przedstawione przez strony, w tym zeznania ubezpieczonej i pracodawcy, uznano za niewiarygodne, a wpłaty na konto bankowe nie korelowały z deklarowanymi kwotami wynagrodzenia. W konsekwencji apelację oddalono i zasądzono koszty zastępstwa procesowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalanie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w przypadku wątpliwości co do faktycznej wypłaty wynagrodzenia, zwłaszcza w relacjach między osobami bliskimi.
Dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych, w tym długotrwałych okresów pobierania świadczeń z FUS i trudnej sytuacji finansowej pracodawcy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy deklarowane wysokie wynagrodzenie pracownika, wypłacane w formie gotówkowej, może stanowić podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, jeśli istnieją wątpliwości co do jego faktycznej wypłaty i celu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli istnieją uzasadnione wątpliwości co do faktycznej wypłaty wynagrodzenia i dowody wskazują na fikcyjność tej wypłaty w celu uzyskania wyższych świadczeń z ubezpieczeń społecznych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wysokie deklarowane wynagrodzenie było fikcyjne, a jego wypłata pozorowana, co potwierdziły okoliczności takie jak długie okresy pobierania świadczeń z FUS, trudna sytuacja finansowa pracodawcy oraz niespójne dowody. Fikcyjne wynagrodzenie nie może stanowić podstawy wymiaru składek.
Czy bliskie relacje między pracownikiem a pracodawcą mogą stanowić podstawę do zakwestionowania rzeczywistej wypłaty wynagrodzenia i podstawy wymiaru składek?
Odpowiedź sądu
Tak, bliskie relacje mogą być jednym z czynników branych pod uwagę przy ocenie wiarygodności dowodów i intencji stron, zwłaszcza gdy towarzyszą im inne okoliczności wskazujące na potencjalne nadużycie prawa.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny zwrócił uwagę, że bliskie relacje (konkubinat, wspólne dzieci) między stronami mogły stanowić okazję do ukształtowania stosunku pracy w sposób korzystny dla uzyskania świadczeń z FUS, co w połączeniu z innymi dowodami wzmocniło wątpliwości co do rzeczywistej wypłaty wynagrodzenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. L. | osoba_fizyczna | ubezpieczona |
| M. G. | osoba_fizyczna | płatnik składek |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (8)
Główne
u.s.u.s. art. 18 § 1, 2, 9 i 10
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s.
Ustawa z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych
Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe stanowi przychód pracownika w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, który powstaje w momencie jego rzeczywistego otrzymania lub postawienia do dyspozycji.
Pomocnicze
u.s.u.s. art. 83 § 1 pkt 3
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 20 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 38 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
k.p.a. art. 105
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.c. art. 58 § 2
Kodeks cywilny
Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.
k.p. art. 18 § 1
Kodeks pracy
Umówienie się na wypłatę wynagrodzenia wyższego od najniższego jest dopuszczalne, jednakże autonomia stron podlega ochronie tylko w ramach wartości uznawanych przez system prawa, z uwzględnieniem interesu publicznego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wysokie deklarowane wynagrodzenie było fikcyjne i miało na celu uzyskanie wyższych świadczeń z FUS. • Dowody wypłaty wynagrodzenia w gotówce były niewiarygodne. • Trudna sytuacja finansowa pracodawcy i jego zadłużenie wobec ZUS. • Bliskie relacje między stronami jako czynnik sprzyjający pozorowaniu wypłaty wynagrodzenia.
Odrzucone argumenty
Wynagrodzenie zostało faktycznie wypłacone w gotówce. • Sytuacja finansowa pracodawcy pozwalała na wypłatę kwestionowanego wynagrodzenia. • Poprzednie kontrole ZUS nie zakwestionowały zatrudnienia ani wysokości wynagrodzenia.
Godne uwagi sformułowania
celem P. L. i M. G. było utrzymywanie zasiłków chorobowych wypłacanych ubezpieczonej w jak najwyższej kwocie • nie można było przyjąć, że we wskazanych miesiącach ubezpieczona rzeczywiście otrzymywała wynagrodzenia • nie są wiarygodne dowody udostępnione przez płatnika na okoliczność wypłaty wynagrodzenia dla P. L. do rąk własnych • celem P. L. i M. G. było utrzymywanie zasiłków chorobowych wypłacanych P. L. w jak najwyższej kwocie • nie budzi wątpliwości, że w prawie pracy obowiązuje zasada swobodnego kształtowania postanowień umownych, lecz nie jest też sporne, że wolność kontraktowa realizuje się tylko w takim zakresie, w jakim przewiduje to obowiązujące prawo • strony jedynie upozorowały fakt wypłacania P. L. wynagrodzenia we wskazywanych wysokościach • kwestionując powyższe prawidłowe ustalenia organu rentowego oraz Sądu Okręgowego, na tę okoliczność, poza własnymi zeznaniami i zeznaniami słuchanego w sprawie świadka – pracownika płatnika składek, nie przedłożone zostały żadne wiarygodne dowody.
Skład orzekający
Barbara Białecka
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w przypadku wątpliwości co do faktycznej wypłaty wynagrodzenia, zwłaszcza w relacjach między osobami bliskimi."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych, w tym długotrwałych okresów pobierania świadczeń z FUS i trudnej sytuacji finansowej pracodawcy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ZUS może kwestionować fikcyjne wynagrodzenia mające na celu wyłudzenie świadczeń, co jest istotne dla pracodawców i pracowników. Pokazuje też, jak bliskie relacje mogą być analizowane przez sąd.
“ZUS udowodnił fikcyjne wynagrodzenie. Czy wysokie składki zawsze oznaczają wysokie świadczenia?”
Dane finansowe
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 4050 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.