III AUa 489/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuG.I. wniosła odwołanie od decyzji ZUS określającej jej odpowiedzialność jako spadkobierczyni za nieopłacone składki na ubezpieczenie zdrowotne zmarłego męża, Z.I., w łącznej kwocie 7 301,08 zł. Sąd Okręgowy we Wrocławiu wyrokiem z 31 stycznia 2012 r. zmienił decyzję ZUS, zwalniając G.I. z obowiązku zapłaty składek za okres od sierpnia 2000 r. do listopada 2002 r. wraz z odsetkami, a w pozostałym zakresie oddalił odwołanie. Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na ustaleniu, że część zobowiązań uległa przedawnieniu. Apelację od tego wyroku złożył Zakład Ubezpieczeń Społecznych, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym błędne uznanie przedawnienia składek. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu, rozpoznając apelację, z urzędu stwierdził nieważność postępowania przed Sądem Okręgowym. Powodem nieważności było nie wezwanie do udziału w sprawie pozostałych spadkobierców Z.I. (K.I. i P.I.), którzy na mocy art. 1034 § 1 k.c. ponoszą solidarną odpowiedzialność za długi spadkowe, a decyzja ZUS wpływała na ich prawa i obowiązki. Zgodnie z art. 477¹¹ § 2 kpc, powinni oni byli zostać wezwani jako zainteresowani. Wobec stwierdzenia nieważności, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 2 kpc uchylił zaskarżony wyrok, zniósł postępowanie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu, pozostawiając mu rozstrzygnięcie o kosztach. Sąd Apelacyjny zwrócił również uwagę na kwestię przedawnienia składek na ubezpieczenie zdrowotne, wskazując, że do okresu objętego sporem (sierpień 2000 r. - październik 2003 r.) właściwe były przepisy przewidujące 5-letni okres przedawnienia, a dopiero późniejsze nowelizacje zrównały zasady przedawnienia składek zdrowotnych z zasadami dotyczącymi składek na ubezpieczenia społeczne (10 lat).
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNieważność postępowania w sprawach ubezpieczeniowych z powodu nie wezwania wszystkich zainteresowanych spadkobierców; prawidłowe stosowanie przepisów o przedawnieniu składek na ubezpieczenie zdrowotne w zależności od daty powstania zobowiązania.
Dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności spadkobierców za składki zdrowotne i stosowania przepisów o przedawnieniu w kontekście zmian legislacyjnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy postępowanie w sprawie odpowiedzialności spadkobiercy za składki na ubezpieczenie zdrowotne zmarłego jest ważne, jeśli nie wezwano do udziału pozostałych spadkobierców, którzy ponoszą solidarną odpowiedzialność za długi spadkowe?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie jest nieważne, jeśli nie wezwano do udziału pozostałych spadkobierców, którzy są zainteresowanymi w sprawie i których prawa lub obowiązki zależą od rozstrzygnięcia.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 477¹¹ § 2 kpc, zainteresowanym w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych jest osoba, której prawa lub obowiązki zależą od rozstrzygnięcia. W przypadku odpowiedzialności za długi spadkowe, wszyscy spadkobiercy ponoszą solidarną odpowiedzialność do czasu działu spadku. Decyzja organu rentowego dotycząca jednego spadkobiercy wpływa na prawa i obowiązki pozostałych, dlatego powinni oni zostać wezwani do udziału w postępowaniu jako zainteresowani. Brak takiego wezwania skutkuje nieważnością postępowania na podstawie art. 379 pkt 5 kpc.
Jaki jest okres przedawnienia składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od sierpnia 2000 r. do października 2003 r. i jakie przepisy należy stosować do oceny tego przedawnienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Do oceny przedawnienia składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od sierpnia 2000 r. do czerwca 2004 r. należy stosować przepisy przewidujące 5-letni okres przedawnienia, a dopiero od 1 lipca 2004 r. stosuje się zasady przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne (10 lat).
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny wskazał, że Sąd Okręgowy błędnie zastosował 10-letni okres przedawnienia składek na ubezpieczenie zdrowotne, opierając się na przepisach dotyczących składek na ubezpieczenia społeczne. W okresie, gdy powstały zaległości (sierpień 2000 r. - październik 2003 r.), przepisy dotyczące ubezpieczenia zdrowotnego (art. 28 ust. 2 ustawy z 1997 r., a następnie art. 33 ust. 2 ustawy z 2003 r.) przewidywały 5-letni okres przedawnienia. Dopiero nowelizacja z 20 kwietnia 2004 r. wprowadziła stosowanie zasad przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne do składek na ubezpieczenie zdrowotne, co nastąpiło z dniem 1 lipca 2004 r.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G. I. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. | instytucja | organ rentowy |
| Z. I. | osoba_fizyczna | zmarły dłużnik |
| K. I. | osoba_fizyczna | spadkobierca (zainteresowany) |
| P. I. | osoba_fizyczna | spadkobierca (zainteresowany) |
Przepisy (15)
Główne
u.s.u.s. art. 24
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Do składek na ubezpieczenie społeczne należnych i nieprzedawnionych przed dniem 31 grudnia 2002 r. należy stosować przepis art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002r.
u.p.u.w.n.f.z. art. 33
Ustawa o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia
Do dnia 1 lipca 2004 r. należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegały przedawnieniu na zasadach przewidzianych w przepisach dotyczących 5-letniego okresu przedawnienia, a dopiero od tej daty stosuje się zasady przedawnienia składek na ubezpieczenie społeczne.
Pomocnicze
u.s.u.s. art. 31
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Do należności z tytułu składek stosuje się odpowiednio m.in. art. 97 § 1 oraz art. 98 § 1 i 2 pkt 1, 2, 5 i 7 Ordynacji Podatkowej.
u.ś.o.z.f.ś.p. art. 93
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz należności z tytułu odsetek za zwłokę nieopłacone w terminie podlegają ściągnięciu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych.
o.p. art. 97
Ordynacja Podatkowa
Spadkobiercy podatnika przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy.
o.p. art. 98
Ordynacja Podatkowa
Do odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe spadkodawcy stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego o przyjęciu i odrzuceniu spadku oraz o odpowiedzialności za długi spadkowe.
k.c. art. 1030
Kodeks cywilny
Do chwili przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko ze spadku. Od chwili przyjęcia spadku ponosi odpowiedzialność za te długi z całego swego majątku.
k.c. art. 1031
Kodeks cywilny
W razie prostego przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe bez ograniczenia.
k.c. art. 1034 § § 1
Kodeks cywilny
Do chwili działu spadku spadkobiercy ponoszą solidarną odpowiedzialność za długi spadkowe.
k.c. art. 1034 § § 2
Kodeks cywilny
Od chwili działu spadku spadkobiercy ponoszą odpowiedzialność za długi spadkowe w stosunku do wielkości udziałów.
k.p.c. art. 477¹¹ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Zainteresowanym w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych jest ten, czyje prawa lub obowiązki zależą od rozstrzygnięcia sprawy.
k.p.c. art. 379
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania zachodzi m.in. z powodu pozbawienia strony możliwości obrony jej praw.
k.p.c. art. 386
Kodeks postępowania cywilnego
W przypadku stwierdzenia nieważności postępowania przed sądem pierwszej instancji, sąd drugiej instancji uchyla zaskarżony wyrok, znosi postępowanie i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania.
u.s.u.s. art. 24
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.
u.ś.o.z.f.ś.p. art. 93
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność postępowania z powodu nie wezwania do udziału w sprawie pozostałych spadkobierców, którzy są zainteresowanymi. • Nieprawidłowe zastosowanie przepisów o przedawnieniu składek na ubezpieczenie zdrowotne przez Sąd Okręgowy.
Godne uwagi sformułowania
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do ustalenia czy wnioskodawczyni ponosi odpowiedzialność za zobowiązania zmarłego męża Z. I. • W przypadku zainteresowanego decyzja organu rentowego, jakkolwiek skierowana do innych podmiotów, swoją treścią wpływa na jego prawa lub obowiązki tak, że ma on interes prawny w uzyskaniu konkretnego orzeczenia sądowego. • Postępowanie toczące się bez udziału zainteresowanego, na skutek zaniedbania obowiązku wezwania go, dotknięte jest – zgodnie z art. 379 § 5 kpc – nieważnością. • Uszło uwagi sądu I instancji , że przedmiotem sporu są skalski na ubezpieczenie zdrowotne , w związku z czym ocenę prawna należy odnieść odpowiednio do przepisów m.in. art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. (Dz. U. 28/153 ze zm.), a następnie art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia ( Dz. U. 45/391).
Skład orzekający
Maria Pietkun
przewodniczący-sprawozdawca
Barbara Ciuraszkiewicz
sędzia
Elżbieta Kunecka
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Nieważność postępowania w sprawach ubezpieczeniowych z powodu nie wezwania wszystkich zainteresowanych spadkobierców; prawidłowe stosowanie przepisów o przedawnieniu składek na ubezpieczenie zdrowotne w zależności od daty powstania zobowiązania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności spadkobierców za składki zdrowotne i stosowania przepisów o przedawnieniu w kontekście zmian legislacyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności za długi spadkowe i przedawnienia, co jest częstym problemem praktycznym. Kluczowe jest tu jednak wskazanie na błąd proceduralny sądu pierwszej instancji, który doprowadził do nieważności postępowania, co jest ważną lekcją dla prawników.
“Nieważność postępowania: Czy sąd pominął kluczowych spadkobierców w sprawie o składki ZUS?”
Dane finansowe
WPS: 7301,08 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.