III AUA 42/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Poznaniu rozpatrzył apelację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu, który przyznał I.R. prawo do ponownego ustalenia wysokości emerytury w wieku powszechnym bez pomniejszenia podstawy obliczenia o kwoty pobranych wcześniej świadczeń. ZUS odmówił ponownego ustalenia, wskazując, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej nie jest przesłanką do uchylenia lub zmiany decyzji na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej. Sąd Okręgowy zmienił decyzję ZUS, a Sąd Apelacyjny w pełni podzielił to stanowisko, oddalając apelację ZUS. Sąd Apelacyjny podkreślił, że sądy powszechne mają obowiązek zapewnić poszanowanie standardu konstytucyjnego, co może wiązać się z odmową zastosowania przepisów krajowych sprzecznych z Konstytucją. W ocenie sądu, art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, wprowadzający obowiązek pomniejszenia podstawy obliczenia emerytury o kwoty pobranych emerytur wcześniejszych, narusza zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa (art. 2 Konstytucji RP), szczególnie w odniesieniu do osób, które przeszły na wcześniejszą emeryturę przed 1 stycznia 2013 r., nie mogąc przewidzieć negatywnych konsekwencji dla przyszłego świadczenia. Sąd powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (wyrok P 20/16) oraz Sądu Najwyższego, wskazując, że zasada zaufania do państwa i prawa, a także prawo do zabezpieczenia społecznego (art. 67 ust. 1 Konstytucji RP), są naruszone przez takie regulacje. Sąd uznał, że niekonstytucyjność przepisu ma charakter oczywisty i dotyczy wszystkich osób w analogicznej sytuacji, niezależnie od płci czy podstawy prawnej wcześniejszej emerytury, jeśli podjęły decyzję przed 1 stycznia 2013 r. w oparciu o obowiązujący wówczas stan prawny.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie prawa do ponownego ustalenia wysokości emerytury w przypadku niekonstytucyjności przepisu stosowanego przy jej obliczeniu, zwłaszcza gdy decyzja została podjęta przed wejściem w życie niekonstytucyjnego przepisu.
Dotyczy specyficznej sytuacji osób, które przeszły na wcześniejszą emeryturę przed 1 stycznia 2013 r. i których emerytura powszechna została obliczona z zastosowaniem art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w zakresie w jakim przewiduje pomniejszenie podstawy obliczenia emerytury powszechnej o kwoty pobranych wcześniej emerytur, narusza Konstytucję RP, w szczególności zasadę zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej jest niekonstytucyjny w zakresie, w jakim dotyczy osób, które przed 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do wcześniejszej emerytury, nie mogąc przewidzieć negatywnych konsekwencji dla przyszłego świadczenia powszechnego.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny, powołując się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego, uznał, że przepis ten narusza zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa (art. 2 Konstytucji RP) oraz prawo do zabezpieczenia społecznego (art. 67 ust. 1 Konstytucji RP), ponieważ osoby te podejmowały decyzje o przejściu na wcześniejszą emeryturę w oparciu o obowiązujący wówczas stan prawny, nie mogąc przewidzieć późniejszych, niekorzystnych zmian.
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niekonstytucyjność przepisu stanowi podstawę do ponownego ustalenia wysokości świadczenia na podstawie art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ujawnienie niekonstytucyjności przepisu, który istniał już w chwili wydawania decyzji, stanowi nową okoliczność w rozumieniu art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej, uzasadniającą ponowne ustalenie wysokości świadczenia.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny podkreślił, że orzecznictwo traktuje art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej jako podstawę do weryfikacji decyzji, gdy ustalenia pozostają w sprzeczności z prawem. Niekonstytucyjność przepisu, która istniała od początku, ale została ujawniona orzeczeniem TK, jest traktowana jako nowa okoliczność istniejąca przed wydaniem decyzji, uzasadniająca jej zmianę.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| I. R. | osoba_fizyczna | odwołująca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (8)
Główne
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przepis art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej narusza zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa.
Konstytucja RP art. 67 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przepis art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej narusza prawo do zabezpieczenia społecznego.
u.e.r.f.u.s. art. 25 § 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Zakwestionowany jako niekonstytucyjny w zakresie dotyczącym osób, które pobrały emeryturę przed 1 stycznia 2013 r.
u.e.r.f.u.s. art. 114 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Podstawa prawna do ponownego ustalenia wysokości świadczenia w przypadku ujawnienia nowych okoliczności lub niekonstytucyjności przepisu.
Pomocnicze
u.s.u.s.
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
k.p.c. art. 387 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Odstąpienie od szczegółowego przedstawienia podstawy faktycznej wyroku przez Sąd II instancji.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut naruszenia przez Sąd Okręgowy poprzez błędną ocenę materiału dowodowego.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia apelacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej jest niekonstytucyjny w zakresie dotyczącym osób, które przeszły na wcześniejszą emeryturę przed 1 stycznia 2013 r., naruszając zasadę zaufania do państwa i prawa. • Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niekonstytucyjność przepisu stanowi nową okoliczność w rozumieniu art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej, uzasadniającą ponowne ustalenie wysokości świadczenia.
Odrzucone argumenty
Art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej nie został usunięty z obrotu prawnego i należy go stosować. • Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie jest przesłanką do uchylenia lub zmiany decyzji na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej.
Godne uwagi sformułowania
nie stawało się (…) swoistą pułapką dla obywatela • zasada zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa • niekonstytucyjność przepisu ma charakter oczywisty • ujawnienie niekonstytucyjności przepisu, który istniał już w chwili wydawania decyzji, stanowi nową okoliczność w rozumieniu art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej
Skład orzekający
Marta Sawińska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie prawa do ponownego ustalenia wysokości emerytury w przypadku niekonstytucyjności przepisu stosowanego przy jej obliczeniu, zwłaszcza gdy decyzja została podjęta przed wejściem w życie niekonstytucyjnego przepisu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osób, które przeszły na wcześniejszą emeryturę przed 1 stycznia 2013 r. i których emerytura powszechna została obliczona z zastosowaniem art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konstytucyjności przepisów emerytalnych i ich wpływu na prawa obywateli, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie społeczne i prawnicze.
“Emerytura obliczona na niekonstytucyjnych przepisach? Sąd Apelacyjny staje po stronie obywatela!”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.