Orzeczenie · 2012-02-23

III AUA 1707/11Bank nie musi zwrocic ZUS owi emerytury na wspolnym rachunku

Sąd

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu

Miejsce

Wrocław

Data

2012-02-23

SAOSUbezpieczenia społeczneemerytury i rentyWysokaapelacyjny

ubezpieczenia społeczneprawo bankowerachunek wspólnyemeryturaZUSzwrot świadczeniadziedziczeniespadkobiercy

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu rozpoznał sprawę z wniosku (...) S.A. w W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. o zwrot świadczenia. Sprawa wywodziła się z decyzji ZUS z dnia 15 czerwca 2011 r., która zobowiązała bank do zwrotu kwoty 1572,50 zł nienależnie wypłaconej emerytury. Sąd Okręgowy we Wrocławiu wyrokiem z dnia 28 września 2011 r. oddalił odwołanie banku, uznając go za zobowiązanego do zwrotu świadczenia. Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na art. 138a ustawy o emeryturach i rentach oraz art. 55 prawa bankowego, jednak błędnie zinterpretował kwestię wspólnego rachunku bankowego. Sąd Apelacyjny, rozpoznając apelację banku, stwierdził, że Sąd Okręgowy niewłaściwie zinterpretował przepisy prawa. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, czy rachunek bankowy, na który wpłynęła emerytura po śmierci świadczeniobiorcy, był rachunkiem wspólnym, czy indywidualnym. Sąd Apelacyjny, powołując się na uchwały Sądu Najwyższego oraz analizę przepisów prawa bankowego i cywilnego, uznał, że śmierć jednego ze współposiadaczy rachunku wspólnego nie powoduje jego automatycznego przekształcenia w rachunek indywidualny. W związku z tym, obowiązek zwrotu nienależnego świadczenia nie obciąża banku, lecz potencjalnie spadkobierców. Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok, orzekając, że bank nie ma obowiązku zwrotu spornej kwoty, i zasądził od ZUS-u na rzecz banku koszty postępowania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów prawa bankowego i ustawy o emeryturach i rentach w kontekście odpowiedzialności banku za zwrot świadczeń wpłaconych na wspólny rachunek bankowy po śmierci świadczeniobiorcy.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wspólnego rachunku bankowego i nie wyłącza odpowiedzialności spadkobierców.

Zagadnienia prawne (3)

Czy bank jest zobowiązany do zwrotu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych kwoty nienależnie wypłaconej emerytury, która wpłynęła na wspólny rachunek bankowy zmarłego świadczeniobiorcy po jego śmierci?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, bank nie jest zobowiązany do zwrotu kwoty nienależnie wypłaconej emerytury, która wpłynęła na wspólny rachunek bankowy po śmierci świadczeniobiorcy.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny uznał, że śmierć jednego ze współposiadaczy rachunku wspólnego nie powoduje jego automatycznego przekształcenia w rachunek indywidualny. Przepisy prawa bankowego i cywilnego nie regulują tej kwestii w sposób wyłączający zastosowanie ogólnych zasad dziedziczenia. W związku z tym, obowiązek zwrotu świadczenia nie obciąża banku, lecz potencjalnie spadkobierców.

Jaka jest relacja między art. 138a ustawy o emeryturach i rentach a art. 55 prawa bankowego w kontekście zwrotu świadczeń przez bank?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Pomiędzy tymi przepisami nie zachodzi sprzeczność wymagająca usunięcia za pomocą reguł kolizyjnych.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny powołał się na uchwały Sądu Najwyższego, które stwierdziły, że obowiązek zwrotu przez bank kwot świadczeń przekazanych na rachunek po śmierci świadczeniobiorcy, przewidziany w art. 138a ustawy emerytalnej, nie obejmuje wpłat na rachunek wspólny, co wynika z art. 57 w zw. z art. 55 ust. 1 pkt 2 prawa bankowego.

Czy śmierć współposiadacza rachunku wspólnego powoduje jego przekształcenie w rachunek indywidualny?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, brak jest podstaw prawnych do automatycznego przekształcenia rachunku wspólnego w rachunek indywidualny z chwilą śmierci jednego ze współposiadaczy.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny stwierdził, że ani kodeks cywilny, ani prawo bankowe nie zawierają przepisów regulujących sytuację prawną rachunku wspólnego w razie śmierci współposiadacza. Kwestia ta powinna być unormowana w umowie rachunku lub regulaminie banku, a w braku takich postanowień, należy stosować ogólne zasady dziedziczenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Zmiana wyroku

Strona wygrywająca

(...) S.A. w W.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
(...) S.A. w W.	spółka	wnioskodawca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W.	instytucja	strona pozwana
E. C.	osoba_fizyczna	świadczeniobiorca
L. B.	osoba_fizyczna	współposiadacz rachunku

Przepisy (9)

Główne

u.e.r. FUS art. 138a

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Bank i spółdzielcza kasa oszczędnościowo - kredytowa są zobowiązane zwrócić Zakładowi kwoty świadczeń przekazane na rachunek w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo - kredytowej za miesiące następujące po miesiącu, w którym nastąpiła śmierć świadczeniobiorcy.

pr. bank. art. 55 § 1 pkt 2

Ustawa Prawo bankowe

W przypadku śmierci posiadacza rachunku, bank jest obowiązany wypłacić z tych rachunków kwotę równą wpłatom na rachunki dokonanym przez organ wypłacający świadczenie z ubezpieczenia społecznego, które nie przysługiwały za okres po śmierci posiadacza rachunku, wskazaną we wniosku organu wypłacającego to świadczenie skierowanym do banku wraz z podaniem numerów rachunków, na które dokonano wpłat.

Pomocnicze

pr. bank. art. 55 § 3

Ustawa Prawo bankowe

Bank jest zwolniony od wypłaty pełnej lub częściowej kwoty, o której mowa w ust. 1 pkt 2, jeżeli przed otrzymaniem wniosku organu wypłacającego świadczenie lub uposażenie dokonał z tych rachunków wypłat innym uprawnionym osobom, które to wypłaty nie pozwalają zrealizować wniosku w całości lub części, oraz w terminie 30 dni od otrzymania wniosku poinformuje o tym ten organ, wraz ze wskazaniem osób, które pobrały wypłaty.

pr. bank. art. 57

Ustawa Prawo bankowe

Art. 55 ust. 1 nie dotyczy rachunku wspólnego.

pr. bank. art. 51

Ustawa Prawo bankowe

Definicja rachunku wspólnego jako rachunku bankowego prowadzonego dla kilku osób fizycznych albo kilku jednostek samorządu terytorialnego.

k.c. art. 922 § 1

Kodeks cywilny

Ogólne zasady dziedziczenia praw i obowiązków ze stosunków zobowiązaniowych.

k.c. art. 922 § 2

Kodeks cywilny

Wyłączenie z dziedziczenia praw i obowiązków przechodzących na określone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami.

k.p.c. art. 386 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna do zmiany zaskarżonego wyroku przez sąd drugiej instancji.

k.p.c. art. 98

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna do rozstrzygnięcia o kosztach procesu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rachunek bankowy prowadzony wspólnie przez zmarłych małżonków nie traci charakteru rachunku wspólnego po śmierci jednego z nich. • Brak jest podstaw prawnych do automatycznego przekształcenia rachunku wspólnego w rachunek indywidualny z chwilą śmierci współposiadacza. • Obowiązek zwrotu nienależnego świadczenia, w przypadku rachunku wspólnego, nie obciąża banku, lecz potencjalnie spadkobierców. • Przepisy prawa bankowego i ustawy o emeryturach i rentach, w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego, wyłączają odpowiedzialność banku za zwrot świadczenia, które wpłynęło na rachunek wspólny po śmierci świadczeniobiorcy.

Odrzucone argumenty

Z chwilą śmierci jednego ze współposiadaczy rachunek wspólny przekształca się w rachunek indywidualny. • Bank jest zobowiązany do zwrotu nienależnie wypłaconego świadczenia na rzecz ZUS-u, mimo że wpłynęło ono na rachunek wspólny.

Godne uwagi sformułowania

przewidziany w art. 138a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych obowiązek zwrotu przez bank Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych kwot świadczeń przekazywanych na rachunek w banku za miesiące przypadające po miesiącu, w którym nastąpiła śmierć świadczeniobiorcy, nie obejmuje wpłat na rachunek wspólny • ani kodeks cywilny ani prawo bankowe nie zawierają przepisów regulujących sytuację prawną rachunku wspólnego w razie śmierci współposiadacza. • brak jest podstaw, by twierdzić, że z chwilą śmierci posiadacza lub współposiadacza umowa rachunku bankowego wygasa, a wspólny rachunek przekształca się z mocy prawa w konto indywidualne.

Skład orzekający

Kazimierz Josiak

przewodniczący-sprawozdawca

Barbara Ciuraszkiewicz

sędzia

Danuta Rychlik-Dobrowolska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów prawa bankowego i ustawy o emeryturach i rentach w kontekście odpowiedzialności banku za zwrot świadczeń wpłaconych na wspólny rachunek bankowy po śmierci świadczeniobiorcy."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wspólnego rachunku bankowego i nie wyłącza odpowiedzialności spadkobierców.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia rachunków bankowych i dziedziczenia, a rozstrzygnięcie sądu jest istotne dla banków i klientów. Wyjaśnia skomplikowane relacje między prawem bankowym a ubezpieczeniowym.

“Czy bank musi oddać ZUS-owi emeryturę, która wpłynęła na wspólny rachunek po śmierci emeryta? Sąd Apelacyjny odpowiada.”

Dane finansowe

WPS: 1572,5 PLN

zwrot świadczenia: 1572,5 PLN

Sektor

ubezpieczenia

Asystent AI dla prawników