III AUA 135/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Szczecinie rozpoznał sprawę J. B. - (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział K. o ubezpieczenie społeczne, dotyczącą odwołania od decyzji ZUS stwierdzającej niepodleganie ubezpieczeniom społecznym przez J. K. z powodu pozorności umowy o pracę. Sąd Okręgowy w Koszalinie pierwotnie zmienił decyzję ZUS, uznając umowę za ważną. Sąd Apelacyjny, po rozpoznaniu apelacji organu rentowego, zmienił zaskarżony wyrok, oddalając odwołania. Sąd odwoławczy uznał, że umowa o pracę zawarta między J. K. a spółką (...) Sp. z o.o. miała charakter pozorny. Kluczowe dla tej oceny były okoliczności takie jak: ciąża ubezpieczonej w momencie zawierania umowy, brak faktycznego wykonywania pracy w warunkach podporządkowania, przejęcie obowiązków przez innych wspólników, wysokie wynagrodzenie ustalone w umowie, które nie było uzasadnione potrzebami spółki, oraz fakt, że ubezpieczona była wspólnikiem i członkiem zarządu, posiadając znaczący wpływ na spółkę. Sąd Apelacyjny podkreślił, że celem zawarcia umowy było przede wszystkim zabezpieczenie finansowe ubezpieczonej z tytułu ubezpieczeń społecznych w związku z ciążą, a nie rzeczywiste potrzeby biznesowe spółki. Sąd odwoławczy powołał się na utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego dotyczące pozorności umów o pracę i uznał, że w tej konkretnej sprawie wystąpił ciąg zdarzeń wskazujący na pozorność zatrudnienia pracowniczego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie pozorności umowy o pracę w kontekście ubezpieczeń społecznych, szczególnie w sytuacjach związanych z ciążą wspólnika/członka zarządu, oraz ocena rzeczywistego charakteru stosunku prawnego w świetle przepisów Kodeksu cywilnego i Kodeksu pracy.
Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych, w tym roli ubezpieczonej jako wspólnika i członka zarządu, oraz jej sytuacji osobistej (ciąża). Ocena pozorności jest zawsze indywidualna dla każdej sprawy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa o pracę zawarta przez wspólnika i członka zarządu spółki z tą spółką, w okresie ciąży, może być uznana za pozorną, jeśli jej celem jest uzyskanie świadczeń z ubezpieczenia społecznego, a nie rzeczywiste wykonywanie pracy w warunkach podporządkowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa o pracę może być uznana za pozorną, jeśli strony miały świadomość, że osoba określona jako pracownik nie będzie świadczyć pracy, a pracodawca nie będzie korzystać z jej pracy, lub gdy rzeczywistym celem było uzyskanie świadczeń z ubezpieczenia społecznego, a nie wykonywanie pracy podporządkowanej.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał umowę za pozorną, wskazując na ciąg zdarzeń: ciążę ubezpieczonej, wysokie wynagrodzenie, brak faktycznego wykonywania pracy w warunkach podporządkowania, przejęcie obowiązków przez innych wspólników, oraz fakt, że ubezpieczona była wspólnikiem i członkiem zarządu z decydującym wpływem na spółkę. Celem było zabezpieczenie finansowe z tytułu ubezpieczeń społecznych, a nie potrzeby spółki.
Czy naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 83 § 1 k.c. w zw. z art. 22 i 300 k.p., poprzez błędne uznanie, że umowa o pracę nie miała charakteru pozornego, uzasadnia zmianę wyroku sądu pierwszej instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli sąd drugiej instancji stwierdzi naruszenie prawa materialnego i błędne zastosowanie przepisów przez sąd pierwszej instancji, może zmienić zaskarżony wyrok.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że Sąd Okręgowy dokonał wybiórczej oceny dowodów i nie uwzględnił całokształtu okoliczności, co doprowadziło do błędnej subsumpcji i nieprawidłowego zastosowania prawa materialnego, w tym przepisów dotyczących pozorności czynności prawnych i stosunku pracy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. B. - (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. | spółka | odwołująca się |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział K. | instytucja | organ rentowy |
| J. K. | osoba_fizyczna | ubezpieczona |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 83 § § 1
Kodeks cywilny
Nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Jeżeli oświadczenie takie zostało złożone dla ukrycia innej czynności prawnej, ważność oświadczenia ocenia się według właściwości tej czynności.
k.p. art. 22 § § 1
Kodeks pracy
Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.
u.s.u.s. art. 6 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby podlegające ubezpieczeniu obowiązkowo.
u.s.u.s. art. 11 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe stanowi zadeklarowana przez pracodawcę kwota, nie niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę.
u.s.u.s. art. 12 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe stanowi wynagrodzenie pracownika.
u.s.u.s. art. 13 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie wypadkowe stanowi wynagrodzenie pracownika.
Pomocnicze
k.p. art. 300
Kodeks pracy
W sprawach nieunormowanych przepisami prawa pracy do stosunku pracy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego, jeżeli nie są one sprzeczne z zasadami prawa pracy.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji na podstawie przepisów prawa materialnego i procedury cywilnej może zmienić zaskarżony wyrok.
k.p.c. art. 98 § § 1 i § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd rozstrzyga o kosztach w każdym wyroku.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa o pracę zawarta przez wspólnika i członka zarządu z własną spółką, w okresie ciąży, miała charakter pozorny. • Celem zawarcia umowy było uzyskanie wysokich świadczeń z ubezpieczenia społecznego, a nie rzeczywiste wykonywanie pracy w warunkach podporządkowania. • Sąd Okręgowy dokonał wybiórczej oceny dowodów i błędnie zastosował prawo materialne.
Odrzucone argumenty
Umowa o pracę zawarta przez J. K. z (...) Sp. z o.o. była ważna i stanowiła tytuł do objęcia ubezpieczeniami społecznymi. • J. K. faktycznie wykonywała pracę w ramach stosunku pracowniczego.
Godne uwagi sformułowania
rzeczywistym i jedynym celem działania stron tej umowy było uzyskanie bardzo wysokich świadczeń z ubezpieczenia społecznego • Sąd Okręgowy dokonał wybiórczej oceny dowodów • strony zawarły pozorną umowę o pracę • nie można przyjąć pozorności oświadczeń woli o zawarciu umowy o pracę wtedy, gdy pracownik podjął pracę i rzeczywiście ją wykonywał • jeżeli jednak ubezpieczony faktycznie nie wykonywał pracy podporządkowanej na rzecz płatnika składek i od początku celem zawarcia umowy o pracę nie było wykonywanie tej pracy, a jedynie uzyskanie tytułu podlegania ubezpieczeniom społecznym w celu otrzymywania wysokich świadczeń z ubezpieczenia społecznego (...) to wówczas można przyjąć, że umowa o pracę została zawarta dla pozoru • przejęcie obowiązków ubezpieczonej przez prokurenta oraz pozostałych wspólników świadczy o braku uzasadnionej potrzeby zatrudniania ubezpieczonej na stanowisku Prezesa Zarządu • Zatrudnienie ubezpieczonej w zaistniałych warunkach było o tyle zaskakujące, że zarazem ustalono wynagrodzenie za pracę w kwocie ponad 8 500 zł miesięcznie • Ubezpieczona bowiem (...) zaszła w ciążę i (...) nie miała żadnego innego tytułu do objęcia ubezpieczeniami społecznymi. • Chodziło o zabezpieczenie finansowe ubezpieczonej z tytułu ubezpieczeń społecznych. • To w tym celu, we wzajemnym porozumieniu wspólników (...) został wykreowany stosunek pracy i przyjęto wynagrodzenie za pracę, jak dla wysokiej klasy zarządzających. […]
Skład orzekający
Barbara Białecka
przewodniczący-sprawozdawca
Urszula Iwanowska
sędzia
Romana Mrotek
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie pozorności umowy o pracę w kontekście ubezpieczeń społecznych, szczególnie w sytuacjach związanych z ciążą wspólnika/członka zarządu, oraz ocena rzeczywistego charakteru stosunku prawnego w świetle przepisów Kodeksu cywilnego i Kodeksu pracy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych, w tym roli ubezpieczonej jako wspólnika i członka zarządu, oraz jej sytuacji osobistej (ciąża). Ocena pozorności jest zawsze indywidualna dla każdej sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu pozorności umów o pracę w celu uzyskania świadczeń z ZUS, a dodatkowo zawiera element ludzki związany z ciążą i zabezpieczeniem finansowym. Pokazuje, jak sądy analizują rzeczywisty zamiar stron i cel zawarcia umowy.
“Ciąża jako pretekst do wyłudzenia świadczeń z ZUS? Sąd Apelacyjny rozstrzyga o pozornej umowie o pracę wspólniczki.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.