III ARN 34/90Decyzja administracyjna zmiana opłat wstepnie

Sprawa rozpatrywana przez Sąd Najwyższy dotyczyła rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Przedmiotem sporu było ustalenie przez organ administracji państwowej nowych, wyższych opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego gruntu za lata 1986-1988. Decyzja ta została wydana na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przepisy tej ustawy pozwalają na zmianę decyzji o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste w części dotyczącej opłat rocznych, nawet z mocą wsteczną, powołując się na art. 101 ustawy i art. 164 Kpa. Sąd ten uznał również, że roszczenie Skarbu Państwa o opłatę roczną nie uległo przedawnieniu, a wszczęcie postępowania przerwało bieg terminu przedawnienia. Sąd Najwyższy, rozpoznając rewizję nadzwyczajną, uznał ją za uzasadnioną. Podkreślono, że umowa notarialna i decyzja administracyjna są podstawą obowiązku ponoszenia opłat. Decyzja administracyjna zmieniająca stosunek cywilnoprawny ma charakter konstytutywny i może wpływać na prawa i obowiązki stron tylko na przyszłość, od daty jej uprawomocnienia. Nie może ona zmieniać stosunku prawnego z mocą wsteczną, zwłaszcza w odniesieniu do okresów, w których zobowiązanie już wygasło lub zostało wykonane. Sąd Najwyższy wskazał, że nie można wstecznie nakładać obowiązku zapłaty za okresy, za które użytkownik uiścił już opłatę roczną, ponieważ jego zobowiązanie w tej części wygasło. Postępowanie administracyjne dotyczące zmiany świadczeń za okres poprzedzający jego wszczęcie jest bezprzedmiotowe, jeśli nie stanowi tego żaden przepis szczególny. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok NSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując, że decyzja administracyjna nie może ustalać obowiązku z datą wsteczną.

Zagadnienia prawne (2)