II W 509/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Siedlcach, rozpoznając sprawę K. Ż. obwinionego o wykroczenie z art. 116 § 1a kw w związku z przepisami rozporządzeń Rady Ministrów wprowadzającymi ograniczenia w działalności gastronomicznej w okresie epidemii, postanowił odmówić wszczęcia postępowania. Obwiniony miał przygotowywać i podawać posiłki gościom siedzącym przy stołach w swoim lokalu gastronomicznym w dniu 21 stycznia 2021 r., co stanowiło naruszenie § 10 ust. 9 rozporządzenia z dnia 21 grudnia 2020 r. Sąd, analizując stan prawny, stwierdził, że przepis ten, wprowadzający istotne ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, jest niezgodny z Konstytucją RP, w szczególności z art. 22 (ograniczenie wolności działalności gospodarczej), art. 31 (ograniczenia praw i wolności) oraz art. 228 (stany nadzwyczajne). Sąd podkreślił, że stan epidemii, wprowadzony rozporządzeniem Ministra Zdrowia, nie jest stanem nadzwyczajnym w rozumieniu Konstytucji, a ograniczenia wprowadzane rozporządzeniem Rady Ministrów, które miały charakter podobny do ograniczeń w stanie klęski żywiołowej, powinny być wprowadzane ustawą. Ponieważ przepis rozporządzenia został uznany za niekonstytucyjny, nie mógł wypełnić znamion wykroczenia z art. 116 § 1a kw. W związku z tym, sąd na podstawie art. 5 § 1 pkt 2 kpw odmówił wszczęcia postępowania, stwierdzając, że czyn obwinionego nie zawiera znamion wykroczenia, a koszty postępowania przejął na rachunek Skarbu Państwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odmowy wszczęcia postępowania w sprawach o wykroczenia związane z naruszeniem obostrzeń pandemicznych, ze względu na niekonstytucyjność przepisów rozporządzeń.
Dotyczy konkretnego okresu i przepisów rozporządzeń, ale stanowi ważny przykład kontroli konstytucyjności aktów wykonawczych przez sądy powszechne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepis rozporządzenia Rady Ministrów wprowadzający ograniczenia w działalności gastronomicznej w okresie epidemii, w tym zakaz podawania posiłków na miejscu, jest zgodny z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis § 10 ust. 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2020 r. jest niezgodny z art. 22, art. 31 i art. 228 Konstytucji RP.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ograniczenia wolności gospodarczej wprowadzane rozporządzeniem, które nie zostało wydane w stanie nadzwyczajnym, naruszają Konstytucję, ponieważ powinny być ustanowione ustawą i być proporcjonalne. Stan epidemii nie jest stanem nadzwyczajnym w rozumieniu Konstytucji.
Czy sąd powszechny może odmówić zastosowania przepisu rozporządzenia uznanego za niezgodny z Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd powszechny jest uprawniony do incydentalnej kontroli zgodności z Konstytucją aktów podustawowych (np. rozporządzeń) i może odmówić ich zastosowania w konkretnej sprawie.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 8 ust. 2 Konstytucji, przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, a sędziowie na mocy art. 178 ust. 1 Konstytucji są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji i ustawom. Sąd może pominąć niekonstytucyjny akt podustawowy.
Czy naruszenie przepisu rozporządzenia uznanego za niekonstytucyjne stanowi wykroczenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli przepis wprowadzający zakaz jest niekonstytucyjny, to jego naruszenie nie może stanowić wykroczenia.
Uzasadnienie
Przepis art. 116 § 1a kw ma charakter blankietowy i odsyła do innych przepisów wprowadzających zakazy. Jeśli przepis odsyłający jest niekonstytucyjny, nie może wypełniać znamion czynu zabronionego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. Ż. | osoba_fizyczna | obwiniony |
Przepisy (19)
Główne
k.w. art. 116 § § 1 a
Kodeks wykroczeń
Przepis ma charakter blankietowy i odsyła do innych przepisów wprowadzających zakazy, nakazy, ograniczenia lub obowiązki związane z zapobieganiem i zwalczaniem zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.
k.p.w. art. 5 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Podstawa do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie, gdy czyn nie zawiera znamion wykroczenia.
k.p.w. art. 59 § § 2
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Podstawa do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie, gdy czyn nie zawiera znamion wykroczenia.
Konstytucja RP art. 22
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.
Konstytucja RP art. 228
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Określa stany nadzwyczajne (wojenny, wyjątkowy, klęski żywiołowej), które mogą być wprowadzane tylko na podstawie ustawy i w określonych sytuacjach.
Konstytucja RP art. 92 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Określa warunki wydawania rozporządzeń przez organy wskazane w Konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania.
Konstytucja RP art. 8 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej.
Konstytucja RP art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom.
Pomocnicze
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2020 roku w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii art. § 10 § ust. 9
Zakazywało prowadzenia działalności gastronomicznej polegającej na przygotowywaniu i podawaniu posiłków i napojów gościom siedzącym przy stołach lub dokonującym własnego wyboru potraw z wystawionego menu, spożywanych na miejscu, do dnia 31 stycznia 2021 r., z pewnymi wyjątkami (na wynos, dostawa, transport).
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 stycznia 2021r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii art. § 1 § pkt 1
Przedłużało czas obowiązywania rozporządzenia z 21 grudnia 2020 r.
u.z.z.ch.z. art. 46 § ust. 2
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Podstawa do wydania rozporządzenia o ogłoszeniu stanu epidemii.
u.z.z.ch.z. art. 46a
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Podstawa do wydania rozporządzenia wprowadzającego ograniczenia, nakazy i zakazy w związku ze stanem epidemii.
u.z.z.ch.z. art. 46b
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Podstawa do wydania rozporządzenia wprowadzającego ograniczenia, nakazy i zakazy w związku ze stanem epidemii.
u.s.k.ż. art. 2
Ustawa z dnia 18 kwietnia 2002r. o stanie klęski żywiołowej
Stan klęski żywiołowej może być wprowadzony dla zapobieżenia skutkom m.in. katastrof naturalnych noszących znamiona klęski żywiołowej, w tym chorób zakaźnych ludzi.
u.s.k.ż. art. 3 § ust. 1 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 18 kwietnia 2002r. o stanie klęski żywiołowej
Definicja klęski żywiołowej, w tym zdarzenia związane z wystąpieniem chorób zakaźnych ludzi.
u.s.k.ż. art. 21
Ustawa z dnia 18 kwietnia 2002r. o stanie klęski żywiołowej
Określa niezbędne ograniczenia wolności i praw człowieka i obywatela w przypadku wystąpienia stanu klęski żywiołowej.
u.s.k.ż. art. 22
Ustawa z dnia 18 kwietnia 2002r. o stanie klęski żywiołowej
Określa niezbędne ograniczenia wolności i praw człowieka i obywatela w przypadku wystąpienia stanu klęski żywiołowej.
u.s.k.ż. art. 5 § ust. 2
Ustawa z dnia 18 kwietnia 2002r. o stanie klęski żywiołowej
Pozwala Radzie Ministrów określić w rozporządzeniu, w zakresie dopuszczonym art. 21 i 22, rodzaje niezbędnych ograniczeń praw i wolności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niezgodność przepisu rozporządzenia z Konstytucją RP. • Brak możliwości stosowania niekonstytucyjnego przepisu do wypełnienia znamion wykroczenia. • Uprawnienie sądu do incydentalnej kontroli konstytucyjności przepisów podustawowych.
Godne uwagi sformułowania
ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej wynikające z wprowadzenia takiego stanu nie mogą naruszać podstawowych praw i wolności i nie mogą być ustanawiane w drodze rozporządzenia. • Niekonstytucyjny przepis cytowanego rozporządzenia nie może wypełniać blankietowej normy art. 116 § 1 a kw. • sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom.
Skład orzekający
Daniel Kędzia
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy wszczęcia postępowania w sprawach o wykroczenia związane z naruszeniem obostrzeń pandemicznych, ze względu na niekonstytucyjność przepisów rozporządzeń."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego okresu i przepisów rozporządzeń, ale stanowi ważny przykład kontroli konstytucyjności aktów wykonawczych przez sądy powszechne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii zgodności prawa stanowionego z Konstytucją w kontekście ograniczeń wprowadzonych w czasie pandemii, co było tematem szerokiego zainteresowania społecznego i prawniczego.
“Restaurator wygrał z rządem: Sąd uznał obostrzenia pandemiczne za niezgodne z Konstytucją!”
Sektor
gastronomia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.