II USK 411/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła prawa A.R. do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych, przyznanego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, który zmienił wcześniejsze orzeczenia organu rentowego i Sądu Okręgowego. Organ rentowy odmówił przyznania rekompensaty, argumentując brak wymaganego 15-letniego stażu pracy w szczególnych warunkach do końca 2008 r. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie, mimo ustalenia 12 lat stażu w szczególnych warunkach, wskazując, że rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury pomostowej. Sąd Apelacyjny, uwzględniając zmianę stanu prawnego od 1 stycznia 2024 r., przyznał prawo do rekompensaty od tej daty, uznając, że obecnie wystarczający jest brak wydania decyzji o nabyciu prawa do emerytury pomostowej. Organ rentowy złożył skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym dotyczące zaliczenia pracy marynarza oraz wpływu nabycia prawa do emerytury pomostowej. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, stwierdzając brak podstaw uzasadniających jej przyjęcie, w szczególności brak istotnego zagadnienia prawnego lub oczywistej zasadności, powołując się na utrwalone orzecznictwo w kwestii pracy na statkach zagranicznych oraz interpretacji przepisów dotyczących rekompensaty.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku spełnienia wymogów formalnych i merytorycznych, w szczególności w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z procedurą kasacyjną i nie rozstrzyga meritum sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy praca wykonywana przez członka załogi na morskich statkach handlowych pod obcą banderą, na rzecz zagranicznych armatorów, może być zaliczona do okresów pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, praca ta ma cechy pracy podporządkowanej i odpłatnej, spełniając tym samym kryteria stosunku pracy, a jej specyfika (stała praca w pełnym wymiarze czasu) uzasadnia zaliczenie jej do pracy w szczególnych warunkach.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym praca członka załogi statku morskiego, nawet u obcego armatora, ma charakter podporządkowany i odpłatny, co kwalifikuje ją jako pracę na podstawie stosunku pracy. Organ rentowy nie przedstawił dowodów na inny charakter tego zatrudnienia.
Czy nabycie prawa do emerytury pomostowej (nawet bez złożenia wniosku o jej przyznanie) wyklucza możliwość nabycia prawa do rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach, zwłaszcza w kontekście zmian stanu prawnego od 2024 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. – tak. Od 1 stycznia 2024 r. prawo do rekompensaty przysługuje, jeśli ubezpieczony nie nabył prawa do emerytury pomostowej lub nie zrealizował tego prawa.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że zmiana stanu prawnego od 2024 r. jest korzystna dla ubezpieczonego. Powołując się na orzecznictwo dopuszczające uwzględnienie zmian stanu prawnego w toku postępowania, przyznał prawo do rekompensaty od 1 stycznia 2024 r., kiedy to ubezpieczony spełnił nowe przesłanki. Sąd Najwyższy nie dopatrzył się w tej kwestii oczywistej zasadności skargi ani istotnego zagadnienia prawnego, wskazując na utrwaloną interpretację przepisów.
Czy skarga kasacyjna organu rentowego spełnia wymogi formalne i merytoryczne do jej przyjęcia do rozpoznania przez Sąd Najwyższy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarga kasacyjna nie spełnia wymogów do jej przyjęcia do rozpoznania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził brak podstaw do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, wskazując, że organ rentowy nie wykazał istnienia istotnego zagadnienia prawnego ani oczywistej zasadności skargi. Powołanie się na obie te przesłanki jednocześnie wyklucza oczywistą zasadność. Sąd Najwyższy podkreślił, że nie jest trzecią instancją orzekającą co do istoty sprawy, a jedynie kontroluje legalność zaskarżonego orzeczenia w granicach ustaleń faktycznych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A.R. | osoba_fizyczna | odwołujący się |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Warszawie | organ_państwowy | organ rentowy |
Przepisy (29)
Główne
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 316 § §1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 245
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 231
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 228 § § 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 234
Kodeks postępowania cywilnego
ustawa emerytalna art. 116 § ust. 5
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie postępowania w sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń art. 22 § §
Ustawa o emeryturach pomostowych art. 2 § pkt 3 i 5
Ustawa o emeryturach pomostowych art. 3 § ust. 7
Ustawa o emeryturach pomostowych art. 12
Ustawa o emeryturach pomostowych art. 21 § ust. 1 i 2
Ustawa o emeryturach pomostowych art. 51
ustawa emerytalna art. 32 § ust. 1, 1a pkt 1, ust. 2 i 4
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze art. 2 § ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze art. 4 § ust. 3
Ustawa o pracy na morskich statkach handlowych art. 3 § pkt 1
Ustawa o pracy na morskich statkach handlowych art. 26 § ust. 1 i 3
Ustawa o emeryturach pomostowych art. 3 § ust. 1-7
Ustawa o emeryturach pomostowych art. 4 § pkt 2
Ustawa o emeryturach pomostowych art. 2 § pkt 2, 3 i 5
Ustawa o emeryturach pomostowych art. 3 § ust. 1, 3 i 7
ustawa emerytalna art. 6 § ust. 2 pkt 1 lit. c
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
k.c. art. 22
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak podstaw do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na niespełnienie wymogów formalnych i merytorycznych (brak istotnego zagadnienia prawnego, brak oczywistej zasadności). • Utrwalone orzecznictwo w zakresie zaliczania pracy marynarza do okresów pracy w szczególnych warunkach. • Możliwość uwzględnienia zmiany stanu prawnego w toku postępowania, jeśli jest ona korzystna dla strony.
Odrzucone argumenty
Zarzuty organu rentowego dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. • Konieczność ustalenia stanu prawnego na moment wydania decyzji przez organ rentowy, jako wyjątek od reguły z art. 316 § 1 k.p.c.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy nie orzeka w trzeciej instancji. • Kontroluje jedynie legalność rozstrzygnięcia i to w granicach ustaleń faktycznych, które sąd odwoławczy uznał za miarodajne. • O tym, czy skarga kasacyjna zawiera niezbędny dla niej element, [...] decyduje nie tyle użycie w niej określeń nawiązujących do ustawowo sformułowanych wymogów skargi kasacyjnej, [...] lecz merytoryczna ocena argumentów przytoczonych w skardze.
Skład orzekający
Piotr Prusinowski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku spełnienia wymogów formalnych i merytorycznych, w szczególności w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z procedurą kasacyjną i nie rozstrzyga meritum sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie ubezpieczeń społecznych ze względu na kwestie proceduralne związane ze skargą kasacyjną oraz interpretację przepisów dotyczących rekompensaty i pracy w szczególnych warunkach.
“Sąd Najwyższy odrzuca skargę kasacyjną organu rentowego – co to oznacza dla prawa do rekompensaty?”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.