II USK 269/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła podlegania przez M. S. obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Sąd Okręgowy zmienił decyzję ZUS, stwierdzając, że M. S. nie podlegał ubezpieczeniom jako pracownik S. Sp. z o.o., z którą był związany umową zlecenia, a nie umową o pracę. Sąd uznał, że organ rentowy błędnie zastosował art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który rozszerza pojęcie pracownika na osoby wykonujące umowy cywilnoprawne na rzecz pracodawcy, z którym pozostają w stosunku pracy. W tej sprawie M. S. był związany umową o pracę ze spółką S.1 Sp. z o.o., a umową zlecenia ze spółką S. Sp. z o.o. Sąd Okręgowy podkreślił, że ciężar dowodu spoczywał na organie rentowym, który nie wykazał, że S. Sp. z o.o. była faktycznym pracodawcą. Sąd Apelacyjny oddalił apelację organu rentowego, potwierdzając trafność ustaleń Sądu Okręgowego i odrzucając zarzuty naruszenia przepisów procesowych i materialnych. Sąd Apelacyjny wskazał, że organ rentowy nie wykazał, aby ubezpieczony miał być pracownikiem odwołującej się spółki tylko dlatego, że jest ona jedynym udziałowcem spółki zależnej. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej organu rentowego do rozpoznania, uznając, że nie spełnia ona wymogów kwalifikujących przyjęcie jej do rozpoznania, w szczególności nie wykazano oczywistej zasadności zarzutów dotyczących rozkładu ciężaru dowodu i interpretacji przepisów. Sąd Najwyższy powołał się na wcześniejsze orzecznictwo w podobnych sprawach, odmawiając przyjęcia skarg kasacyjnych organu rentowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących rozkładu ciężaru dowodu w sprawach ubezpieczeniowych, stosowania art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz konstrukcji "przebicia zasłony korporacyjnej".
Dotyczy specyficznego stanu faktycznego, w którym występują powiązania między spółkami i umowy o pracę oraz umowy zlecenia.
Zagadnienia prawne (3)
Czy w sytuacji, gdy osoba jest związana umową o pracę z jedną spółką, a umową zlecenia z inną spółką, która jest jej udziałowcem, organ rentowy może uznać tę drugą spółkę za faktycznego pracodawcę i płatnika składek na ubezpieczenia społeczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli organ rentowy nie wykaże, że umowa zlecenia w rzeczywistości ukrywa stosunek pracy z tą drugą spółką lub że doszło do obejścia prawa poprzez konstrukcję "przebicia zasłony korporacyjnej".
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że ciężar dowodu spoczywa na organie rentowym, który musi wykazać, że faktycznym pracodawcą jest inny podmiot niż ten wskazany w umowie o pracę. Samo powiązanie kapitałowe między spółkami nie jest wystarczające do uznania innej spółki za pracodawcę. Sąd odwołał się do utrwalonego orzecznictwa, zgodnie z którym organ rentowy musi udowodnić podstawę faktyczną swojej decyzji.
Jaki jest rozkład ciężaru dowodu w sprawach dotyczących podlegania ubezpieczeniom społecznym, gdy organ rentowy wydaje decyzję zmieniającą sytuację prawną ubezpieczonego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Ciężar dowodu, że istnieją przesłanki do zmiany sytuacji prawnej ubezpieczonego, spoczywa na organie rentowym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że wydanie decyzji przez organ rentowy nie zwalnia go z obowiązku wykazania przed sądem podstawy faktycznej tej decyzji, zgodnie z zasadą rozkładu ciężaru dowodu wynikającą z art. 6 k.c. Organ rentowy musi przedstawić dowody na potwierdzenie swoich twierdzeń.
Czy konstrukcja "przebicia zasłony korporacyjnej" może być stosowana w celu uznania innej spółki za pracodawcę, gdy pracownik jest formalnie zatrudniony w spółce zależnej, a umowę zlecenia zawiera z spółką dominującą?
Odpowiedź sądu
Tak, ale wymaga to wykazania specyficznych relacji między spółkami, na mocy których spółka zależna realizuje usługi na rzecz spółki dominującej, a pracownicy wykonują pracę w spółce dominującej, co pozwala na uznanie działań jednego podmiotu za działania innego w celu obejścia prawa.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zaznaczył, że stosowanie tej konstrukcji wymaga ustalenia konkretnych relacji umownych i faktycznych między spółkami, które nie zostały stwierdzone w niniejszej sprawie. W analizowanym przypadku nie wykazano, aby spółka zależna realizowała usługi na rzecz spółki dominującej w sposób uzasadniający zastosowanie tej konstrukcji.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. Spółki z o.o. w W. | spółka | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych […] Oddział w Warszawie | organ_państwowy | organ rentowy |
| S.1 Sp. z o.o. w W. | spółka | zainteresowany |
| M. S. | osoba_fizyczna | ubezpieczony |
Przepisy (12)
Główne
u.s.u.s. art. 8 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Za pracownika uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.
u.s.u.s. art. 8 § ust. 2a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Rozszerza pojęcie pracownika dla celów ubezpieczeniowych na osoby wykonujące umowy cywilnoprawne na rzecz pracodawcy, z którym pozostają w stosunku pracy, lub na rzecz pracodawcy, z którym pozostają w stosunku pracy.
k.p.c. art. 398 § 9 § 1 pkt 1-4
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
k.p.c. art. 398 § 9 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jeżeli nie spełnia ona wymagań określonych w art. 398^4 § 1 i 2, art. 398^5 § 1 i 2 oraz art. 398^6 § 1 i 2, albo jeżeli okoliczności wskazujące na istnienie przesłanek określonych w art. 398^9 § 1 nie zostały uprawdopodobnione.
Pomocnicze
u.s.u.s. art. 18 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe pracowników stanowi przychód z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy.
u.s.u.s. art. 18 § ust. 1a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
W podstawie wymiaru składek uwzględnia się również przychód z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia, jeśli taką umowę zawarł pracownik z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.
u.ś.o.z. art. 66 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
k.c. art. 58 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności, że na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wstępują w ich miejsce przewidziane przez ustawy przepisy normujące stosunki danej kategorii.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z danego faktu wywodzi skutki prawne.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Strony są obowiązane przedstawiać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wynikają określone skutki prawne.
k.p.c. art. 327 § 1 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, w tym ustalenie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów tych, podstawę prawną orzeczenia oraz liczbę punktów, które strony zgłosiły w apelacji.
k.p. art. 22 § § 1
Kodeks pracy
Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ rentowy nie wykazał, że S. Sp. z o.o. była faktycznym pracodawcą M. S. • Sądy meriti prawidłowo zastosowały przepisy dotyczące rozkładu ciężaru dowodu. • Nie zaistniały przesłanki do zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. • Nie wykazano podstaw do zastosowania konstrukcji "przebicia zasłony korporacyjnej".
Odrzucone argumenty
Zarzuty organu rentowego dotyczące naruszenia art. 327^1 § 1 k.p.c., art. 232 k.p.c. w zw. z art. 477 k.p.c. • Zarzuty organu rentowego dotyczące naruszenia art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c., art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 22 § 1 k.p. oraz art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 8 ust. 2a tej ustawy.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna nie spełnia ustawowych wymagań kwalifikujących przyjęcie jej do rozpoznania. • Sąd Najwyższy bada jedynie wskazane w skardze okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania. • Dla stwierdzenia, że w sprawie wystąpiła tak rozumiana przesłanka oczywistej zasadności, skarżący powinien wskazać konkretne, naruszone przez sąd przepisy, a także powinien przytoczyć odpowiednie argumenty wyjaśniające, dlaczego te przepisy zostały, jego zdaniem, w ewidentny sposób naruszone. • Ciężar udowodnienia ma w sporze istotne znaczenie dopiero wówczas, gdy pewne twierdzenia okażą się nieudowodnione, a nie już wtedy, gdy strona nie przedstawiła środków dowodowych na potwierdzenie lub zaprzeczenie danej okoliczności. • Wydanie decyzji przez organ rentowy w postępowaniu administracyjnym nie zwalnia go zatem od udowodnienia przed sądem, rozpoznającym odwołanie od tej decyzji, jej podstawy faktycznej, zgodnie z zasadą rozkładu ciężaru dowodu, wynikającą z art. 6 k.c.
Skład orzekający
Ewa Stryczyńska
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących rozkładu ciężaru dowodu w sprawach ubezpieczeniowych, stosowania art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz konstrukcji \"przebicia zasłony korporacyjnej\"."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego, w którym występują powiązania między spółkami i umowy o pracę oraz umowy zlecenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia rozkładu ciężaru dowodu w sporach z ZUS oraz interpretacji przepisów dotyczących stosunku pracy i umów cywilnoprawnych, co jest kluczowe dla wielu przedsiębiorców i pracowników.
“ZUS przegrywa w Sądzie Najwyższym: kluczowe orzeczenie o rozkładzie ciężaru dowodu w sprawach ubezpieczeniowych.”
Dane finansowe
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 240 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.