II USK 264/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie, który zmienił wyrok Sądu Okręgowego i decyzję organu rentowego, ustalając wysokość emerytury policyjnej M. C. na 43,98% podstawy jej wymiaru, z uwzględnieniem 0% podstawy wymiaru za okres służby od 1 czerwca 1978 r. do 31 lipca 1990 r. Organ rentowy zarzucił Sądowi Apelacyjnemu naruszenie prawa materialnego, w tym art. 15c ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, kwestionując sposób ustalenia emerytury za okres służby na rzecz totalitarnego państwa oraz podnosząc zarzut naruszenia Konstytucji RP. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania organ rentowy argumentował, że naruszenie prawa jest oczywiste, a sądy powszechne nie mają kompetencji do orzekania o niekonstytucyjności przepisów. Sąd Najwyższy, odwołując się do art. 398(9) § 1 k.p.c. i utrwalonego orzecznictwa, stwierdził, że skarga kasacyjna nie spełnia kryteriów przyjęcia do rozpoznania, zwłaszcza przesłanki oczywistej zasadności. Sąd Najwyższy podkreślił, że w orzecznictwie wypracowano już stanowisko dotyczące kwalifikacji służby jako służby w organach totalitarnego państwa oraz mechanizmów korygujących wysokość emerytur, w tym kwestię proporcjonalności i zgodności z Konstytucją RP przepisów art. 15c ust. 1 pkt 1 i art. 15c ust. 3 ustawy. Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny prawidłowo zastosował tę wykładnię, w związku z czym skarżący nie wykazał kwalifikowanego naruszenia prawa materialnego. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził koszty postępowania kasacyjnego od organu rentowego na rzecz odwołującego się.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących emerytur policyjnych byłych funkcjonariuszy służb PRL, w szczególności zasady stosowania art. 15c ustawy zaopatrzeniowej oraz zgodność tych przepisów z Konstytucją RP.
Dotyczy specyficznej grupy funkcjonariuszy, których służba przypadała na okres PRL i po jego upadku. Orzeczenie odnosi się do odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej, a nie do merytorycznego rozpoznania sprawy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy skarga kasacyjna od wyroku Sądu Apelacyjnego w sprawie o wysokość emerytury policyjnej spełnia przesłanki przyjęcia do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, w szczególności czy zachodzi oczywiste naruszenie prawa materialnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarga kasacyjna nie spełnia przesłanek przyjęcia do rozpoznania, ponieważ skarżący nie wykazał oczywistego naruszenia prawa materialnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że skarżący nie przedstawił wywodu prawnego wskazującego na oczywistość naruszenia prawa, a orzecznictwo Sądu Najwyższego wypracowało już stanowisko w przedmiocie wykładni i stosowania przepisów ustawy zaopatrzeniowej dotyczących służby w organach totalitarnego państwa i mechanizmów korygujących wysokość emerytur, które Sąd Apelacyjny prawidłowo zastosował.
Jaka jest wykładnia i stosowanie przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy w zakresie kwalifikacji służby jako służby w organach totalitarnego państwa oraz mechanizmów korygujących wysokość emerytur?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Służba na rzecz totalitarnego państwa wymaga indywidualnej oceny, a nie tylko formalnej przynależności do służb. Mechanizmy korygujące wysokość emerytur, takie jak "wyzerowanie lat służby" (art. 15c ust. 1 pkt 1) są proporcjonalne, natomiast mechanizm obniżający świadczenie do przeciętnej emerytury (art. 15c ust. 3) narusza Konstytucję RP.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do swojego orzecznictwa, wskazując, że ocena służby w PRL wymaga analizy wszystkich okoliczności, a nie tylko przynależności do formacji. Podkreślono, że art. 15c ust. 1 pkt 1 ustawy jest zgodny z Konstytucją, podczas gdy art. 15c ust. 3 jest z nią niezgodny z uwagi na naruszenie zasady równości i proporcjonalności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. C. | osoba_fizyczna | odwołujący się |
| Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w Warszawie | organ_państwowy | organ rentowy |
Przepisy (18)
Główne
k.p.c. art. 398(9) § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga jest oczywiście uzasadniona.
ustawa zaopatrzeniowa art. 15c § ust. 1 pkt 1
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Mechanizm "wyzerowania" lat służby na rzecz totalitarnego państwa.
ustawa zaopatrzeniowa art. 15c § ust. 3
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Mechanizm obniżający wysokość świadczenia do przeciętnej emerytury.
ustawa zaopatrzeniowa art. 13b
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Kwalifikacja służby jako służby na rzecz totalitarnego państwa.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równego traktowania.
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1, 2 i 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo własności i prawo dziedziczenia.
Konstytucja RP art. 67 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do zabezpieczenia społecznego.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada proporcjonalności.
ustawa zaopatrzeniowa art. 22a § ust. 3
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Analogiczny do art. 15c ust. 3 mechanizm obniżający wysokość świadczenia.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398(9) § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.p.c. art. 398(4) § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymogi formalne skargi kasacyjnej, w tym obowiązek zawarcia wniosku o przyjęcie do rozpoznania i jego uzasadnienia.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu.
k.p.c. art. 232 § zdanie pierwsze
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek przedstawienia dowodów przez strony.
ustawa zaopatrzeniowa art. 12 § ust. 1
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Ogólne zasady nabywania prawa do emerytury policyjnej.
ustawa zaopatrzeniowa art. 13 § ust. 1 pkt 1c
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Traktowanie okresów służby na rzecz totalitarnego państwa jako równorzędnych ze służbą w Policji, na zasadach określonych w art. 15c.
Konstytucja RP art. 178
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 188
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Apelacyjny prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy ustawy zaopatrzeniowej, w tym dotyczące służby w PRL i mechanizmów korygujących wysokość emerytur. • Skarżący nie wykazał oczywistego naruszenia prawa materialnego ani procesowego, które uzasadniałoby przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. • Orzecznictwo Sądu Najwyższego wypracowało spójne stanowisko w sprawach dotyczących emerytur byłych funkcjonariuszy, które zostało uwzględnione przez Sąd Apelacyjny.
Odrzucone argumenty
Zarzuty organu rentowego dotyczące naruszenia art. 15c ust. 3 ustawy zaopatrzeniowej i niezgodności z Konstytucją RP nie zostały uznane za oczywiste naruszenie prawa. • Argumentacja skarżącego o braku kompetencji sądów powszechnych do kontroli konstytucyjności przepisów nie znalazła zastosowania w kontekście odmowy przyjęcia skargi.
Godne uwagi sformułowania
skarga kasacyjna nie jest (kolejnym) środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji • oczywiste naruszenie prawa powinno być rozumiane jako widoczna, bez potrzeby dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji • służba na rzecz totalitarnego państwa nie może być dokonana wyłącznie na podstawie informacji Instytutu Pamięci Narodowej • mechanizm z art. 15c ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy jest oderwany całkowicie od reguły proporcjonalności • nieusprawiedliwiona i destrukcyjna bezczynność Trybunału Konstytucyjnego
Skład orzekający
Maciej Pacuda
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących emerytur policyjnych byłych funkcjonariuszy służb PRL, w szczególności zasady stosowania art. 15c ustawy zaopatrzeniowej oraz zgodność tych przepisów z Konstytucją RP."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej grupy funkcjonariuszy, których służba przypadała na okres PRL i po jego upadku. Orzeczenie odnosi się do odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej, a nie do merytorycznego rozpoznania sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie dotyczy ważnej kwestii rozliczeń historycznych i ich wpływu na świadczenia emerytalne byłych funkcjonariuszy służb PRL, a także roli Sądu Najwyższego w sytuacji bezczynności Trybunału Konstytucyjnego.
“Sąd Najwyższy rozstrzyga: Czy służba w PRL może obniżyć emeryturę policyjną? Kluczowa interpretacja przepisów i Konstytucji.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.