II UKN 259/98
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia o rentę wyrównawczą w związku z wypadkiem przy pracy, któremu uległ powód Józef W. w 1982 r. Sąd pierwszej instancji oddalił powództwo, uznając, że brak było podstaw do przypisania pozwanemu odpowiedzialności cywilnej za wypadek. Sąd Apelacyjny w Krakowie, choć inaczej ocenił skutki ugody sądowej zawartej w 1992 r. (uznając ją za uznanie powództwa co do zasady), stwierdził, że powód przyczynił się do wypadku w znacznym stopniu (co najmniej w połowie), co uzasadniało pobieraną przez niego rentę inwalidzką jako odpowiednie odszkodowanie. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację powoda, uznał za zasadny zarzut naruszenia prawa materialnego, w szczególności art. 362 Kodeksu cywilnego. Sąd Najwyższy podkreślił, że przepis ten, dotyczący zmniejszenia obowiązku naprawienia szkody z powodu przyczynienia się poszkodowanego, nie może być stosowany bez wcześniejszego ustalenia podstaw odpowiedzialności sprawcy szkody (czy to na zasadzie winy, czy ryzyka). Nie można bowiem przypisać poszkodowanemu zawinionego przyczynienia się do powstania szkody, nie ustalając najpierw, kto ponosi odpowiedzialność za samą szkodę. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie podstaw odpowiedzialności sprawcy szkody jako warunek konieczny do zastosowania art. 362 KC (przyczynienie się poszkodowanego).
Dotyczy spraw o odszkodowanie i rentę, gdzie występuje element przyczynienia się poszkodowanego do szkody.
Zagadnienia prawne (3)
Czy można przypisać poszkodowanemu zawinione przyczynienie się do powstania lub zwiększenia szkody (art. 362 KC) bez wcześniejszego ustalenia podstaw odpowiedzialności sprawcy szkody (np. na zasadzie winy lub ryzyka)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie można przypisać poszkodowanemu zawinionego przyczynienia się do powstania szkody bez ustalenia podstaw odpowiedzialności sprawcy szkody.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 362 KC dotyczy zmniejszenia obowiązku naprawienia szkody i jego zastosowanie wymaga ustalenia podstaw odpowiedzialności sprawcy. Nie można stosować tego przepisu, jeśli nie wiadomo, czy odpowiedzialność opiera się na winie, czy na zasadzie ryzyka, ani nie ustalono, czy poszkodowany ponosi winę za szkodę.
Jaka jest wykładnia art. 362 KC w kontekście odpowiedzialności sprawcy szkody?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Art. 362 KC ma zastosowanie, jeżeli szkoda jest następstwem czynu samego poszkodowanego, to znaczy, gdy tylko on jest sprawcą szkody (rozumowanie z treści art. 435 § 1 in fine KC). Przepis ten dotyczy więc zmniejszenia obowiązku naprawienia szkody i jego zastosowanie jest obowiązkiem sądu w razie winy obu stron. Jeżeli natomiast przyczynienie poszkodowanego do szkody nie jest zawinione, brak podstaw do miarkowania odszkodowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 362 KC wymaga uwzględnienia stopnia winy obu stron, chyba że sprawca odpowiada na innej niż wina zasadzie, np. na zasadzie ryzyka. Kluczowe jest ustalenie podstaw odpowiedzialności sprawcy przed miarkowaniem odszkodowania z powodu przyczynienia się poszkodowanego.
Czy ugoda sądowa zawarta w innej sprawie, w której stwierdzono nieprzestrzeganie zasad BHP przez pracodawcę, stanowi uznanie powództwa co do zasady w obecnym postępowaniu o rentę?
Odpowiedź sądu
Sąd Apelacyjny uznał, że ugoda stanowiła uznanie powództwa co do zasady, ale Sąd Najwyższy nie odniósł się bezpośrednio do tej kwestii jako do głównego zarzutu kasacji, skupiając się na problemie stosowania art. 362 KC.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji uznał, że ugoda nie rozstrzygała o odpowiedzialności pozwanego za wypadek. Sąd Apelacyjny uznał inaczej. Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął tej kwestii, skupiając się na wadliwym zastosowaniu art. 362 KC przez Sąd Apelacyjny.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Józef W. | osoba_fizyczna | powód |
| Przedsiębiorstwo Budowlano-Montażowe Spółdzielni Pracy w K. | spółka | pozwany |
Przepisy (4)
Główne
KC art. 362
Kodeks cywilny
Nie można przypisać poszkodowanemu zawinionego przyczynienia się do powstania szkody bez ustalenia podstaw odpowiedzialności sprawcy szkody. Przepis dotyczy zmniejszenia obowiązku naprawienia szkody i jego zastosowanie jest obowiązkiem sądu w razie winy obu stron. Jeżeli przyczynienie poszkodowanego do szkody nie jest zawinione, brak podstaw do miarkowania odszkodowania.
Pomocnicze
KC art. 415
Kodeks cywilny
KC art. 435 § § 1 in fine
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność na zasadzie ryzyka za ruch przedsiębiorstwa.
KPC art. 393 § 13 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez Sąd Apelacyjny przepisu art. 362 KC przez niedokonanie wykładni tego przepisu w aspekcie obowiązku odszkodowawczego. • Brak podstaw do miarkowania odszkodowania poprzez przyczynienie (art. 362 KC) bez ustalenia podstaw odpowiedzialności i stwierdzenia, czy jest nią wina czy ryzyko pracodawcy.
Godne uwagi sformułowania
Nie można przypisać poszkodowanemu zawinionego przyczynienia się do powstania szkody, nie ustalając podstaw odpowiedzialności sprawcy szkody. • Jeżeli przyczynienie poszkodowanego do szkody nie jest zawinione, brak podstaw do miarkowania odszkodowania.
Skład orzekający
Maria Tyszel
przewodniczący
Jerzy Kuźniar
sprawozdawca
Teresa Romer
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie podstaw odpowiedzialności sprawcy szkody jako warunek konieczny do zastosowania art. 362 KC (przyczynienie się poszkodowanego)."
Ograniczenia: Dotyczy spraw o odszkodowanie i rentę, gdzie występuje element przyczynienia się poszkodowanego do szkody.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie SN jasno rozgranicza kwestię ustalenia odpowiedzialności sprawcy od oceny przyczynienia się poszkodowanego, co jest kluczowe w sprawach o odszkodowanie i rentę po wypadkach. Podkreśla prymat ustalenia winy lub ryzyka nad miarkowaniem odszkodowania.
“Czy można obwinić ofiarę wypadku, nie ustalając winy sprawcy? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.