II UK 51/02
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWnioskodawca Kazimierz Wiktor Z. domagał się ustalenia wysokości emerytury do celów świadczenia przedemerytalnego, kwestionując decyzję ZUS odmawiającą mu świadczenia z powodu braku wymaganego 40-letniego okresu składkowego i nieskładkowego. Sąd Okręgowy i Apelacyjny oddaliły jego odwołanie i apelację, uznając, że okres prowadzenia gospodarstwa rolnego w latach 1978-1980, za który wnioskodawca był zwolniony z opłacania składek na mocy art. 40 ustawy z 1977 r., nie jest okresem składkowym w rozumieniu art. 10 ust. 1 ustawy z 1998 r. Sąd Apelacyjny uznał również, że okresy urlopu bezpłatnego nie mogą być traktowane jako okresy składkowe. W kasacji wnioskodawca zarzucił błędną wykładnię przepisów materialnych dotyczących okresów składkowych, w tym art. 10 ust. 1 ustawy z 1998 r. i art. 40 ustawy z 1977 r., a także naruszenie przepisów postępowania. Sąd Najwyższy uznał zasadność zarzutu błędnej wykładni art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy z 1998 r., stwierdzając, że okres ubezpieczenia społecznego rolników, za który rolnik był zwolniony z obowiązku opłacania składki na mocy art. 40 ustawy z 1977 r., powinien być uwzględniany jako okres składkowy. Sąd wskazał na analogię do innych przepisów, które uwzględniają okresy zwolnienia ze składek, oraz na paradoksalną sytuację, w której okres pracy członków rodziny byłby uwzględniany, a okres prowadzenia gospodarstwa przez rolnika nie. Pomimo uznania tej części kasacji za zasadną, Sąd Najwyższy oddalił kasację, ponieważ nawet po doliczeniu okresu prowadzenia gospodarstwa rolnego (2 lata i 4 dni), łączny okres składkowy i nieskładkowy wnioskodawcy wyniósł 39 lat, 8 miesięcy i 29 dni, co nadal nie spełniało wymogu 40 lat. Sąd oddalił również zarzuty dotyczące okresów urlopów bezpłatnych i zasiłku dla bezrobotnych, uznając je za nieuzasadnione.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących zaliczania okresów zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników do okresów składkowych w kontekście świadczeń emerytalnych i przedemerytalnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji rolników podlegających ubezpieczeniu na podstawie ustawy z 1977 r. i zwolnionych z opłacania składek na mocy art. 40 tej ustawy. Konieczność spełnienia wymogu 40 lat stażu ogranicza praktyczne zastosowanie w tej konkretnej sprawie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy okres podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników, za który rolnik był zwolniony z obowiązku opłacania składki na mocy art. 40 ustawy z dnia 27 października 1977 r., jest okresem składkowym w rozumieniu art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, okres ten jest okresem składkowym, ponieważ rolnik wywiązał się z obowiązku składkowego, będąc zwolnionym z opłacania składek na mocy szczególnego przepisu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że odesłanie w art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy z 1998 r. do odrębnych przepisów należy rozumieć jako warunek wywiązania się z obowiązku nałożonego przez te przepisy. Skoro rolnik był zwolniony z opłacania składki na mocy art. 40 ustawy z 1977 r., nie można uznać, że nie wywiązał się z obowiązku. Pominięcie takiego okresu prowadziłoby do paradoksalnej sytuacji.
Czy okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych po rozwiązaniu stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy może być zaliczony do okresów uprawniających do świadczenia przedemerytalnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych nie podlega zaliczeniu do wymaganych okresów uprawniających do świadczenia przedemerytalnego, ponieważ warunek 40-letniego okresu uprawniającego do emerytury musi być spełniony do dnia rozwiązania stosunku pracy.
Uzasadnienie
Przepis art. 37l ustawy o zatrudnieniu reguluje tryb przyznawania świadczenia, a nie warunki jego nabycia. Warunki te, określone w art. 37k, wymagają spełnienia 40-letniego okresu do dnia rozwiązania stosunku pracy, co wyklucza zaliczenie okresów przypadających po tym dniu.
Czy okresy urlopu bezpłatnego, udzielonego na wniosek pracownika w sytuacji trudnej sytuacji ekonomicznej i gwarancji powrotu do pracy, mogą być traktowane jako okresy czasowego pozostawania bez pracy z powodu niemożności jej otrzymania w rozumieniu art. 6 ust. 2 pkt 6 ustawy o emeryturach i rentach?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie okresy nie mogą być traktowane jako okresy składkowe. Subiektywne przekonanie o niemożności znalezienia pracy i wybór urlopu bezpłatnego jako bezpieczniejszej alternatywy nie spełniają wymogów aktywnego poszukiwania pracy i braku ofert.
Uzasadnienie
Okres urlopu bezpłatnego nie jest okresem składkowym w rozumieniu art. 6 ust. 2 pkt 6 ustawy o emeryturach i rentach, który dotyczy czasowego pozostawania bez pracy z powodu niemożności jej otrzymania. Wnioskodawca nie wykazał aktywnego poszukiwania pracy i braku ofert, a korzystając z urlopu bezpłatnego, nie miał statusu bezrobotnego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Kazimierz Wiktor Z. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w B. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (13)
Główne
ustawa emerytalna art. 10 § 1 pkt 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Okres podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników, za który rolnik był zwolniony z obowiązku opłacania składki na mocy art. 40 ustawy z 1977 r., jest okresem składkowym.
ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym rolników art. 40
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin
Rolnik, który rozpoczął prowadzenie gospodarstwa przed ukończeniem 35 lat, był zwolniony z obowiązku opłacania składki przez pierwsze 5 lat gospodarowania.
Pomocnicze
ustawa emerytalna art. 6 § 2 pkt 6
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Okres czasowego pozostawania bez pracy z powodu niemożności jej otrzymania (do 15 listopada 1991 r.) jest okresem składkowym. Nie dotyczy to urlopu bezpłatnego udzielonego na wniosek pracownika w sytuacji ekonomicznej.
ustawa o zatrudnieniu art. 37l § 1
Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu
Przepis reguluje tryb i termin przyznawania świadczenia przedemerytalnego, nie stanowi podstawy do zaliczenia okresów przypadających po rozwiązaniu stosunku pracy do wymaganego stażu.
ustawa o zatrudnieniu art. 37k § 3
Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu
Świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie spełniającej warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli do dnia rozwiązania stosunku pracy osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 40 lat.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Przedmiotem dowodu są fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie.
k.p.c. art. 228
Kodeks postępowania cywilnego
Nie wymagają dowodu fakty powszechnie znane.
k.p.c. art. 241
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd może powtórzyć określone postępowanie dowodowe lub zarządzić przeprowadzenie nowych dowodów.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rzeczpospolita Polska strzeże niepodległości i niepodzielności swojego terytorium, zapewnia wolności i prawa człowieka i obywatela oraz bezpieczeństwo obywateli, strzeże dziedzictwa narodowego.
Konstytucja RP art. 32 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wszyscy są równi wobec prawa. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.
Konstytucja RP art. 67 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego odpowiedniego do posiadanego stażu pracy i innych przesłanek określonych ustawowo.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Okres podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników, za który rolnik był zwolniony z obowiązku opłacania składki na mocy art. 40 ustawy z 1977 r., jest okresem składkowym w rozumieniu art. 10 ust. 1 ustawy z 1998 r.
Odrzucone argumenty
Okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych po rozwiązaniu stosunku pracy powinien być zaliczony do okresów uprawniających do świadczenia przedemerytalnego. • Okresy urlopu bezpłatnego, udzielonego na wniosek pracownika w sytuacji trudnej sytuacji ekonomicznej i gwarancji powrotu do pracy, powinny być traktowane jako okresy czasowego pozostawania bez pracy z powodu niemożności jej otrzymania.
Godne uwagi sformułowania
Okresem składkowym, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. [...] jest okres podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników na podstawie ustawy z dnia 27 października 1977 r. [...], w którym rolnik z mocy art. 40 tej ustawy był zwolniony z obowiązku opłacania składki. • Ustawowe zwolnienie od składek, na które powołuje się powód, nie daje zdaniem Sądu podstaw do uwzględnienia okresu ubezpieczenia skoro warunkiem takiego uwzględnienia jest opłacanie składek. Pogląd taki nie jest słuszny... • Pominięcie okresu podlegającego regulacji zawartej w art. 40 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym rolników prowadziłoby do paradoksalnej sytuacji...
Skład orzekający
Jerzy Kuźniar
przewodniczący
Krystyna Bednarczyk
sprawozdawca
Maria Tyszel
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zaliczania okresów zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników do okresów składkowych w kontekście świadczeń emerytalnych i przedemerytalnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji rolników podlegających ubezpieczeniu na podstawie ustawy z 1977 r. i zwolnionych z opłacania składek na mocy art. 40 tej ustawy. Konieczność spełnienia wymogu 40 lat stażu ogranicza praktyczne zastosowanie w tej konkretnej sprawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji przepisów emerytalnych dla rolników, w szczególności zaliczania okresów zwolnienia z opłacania składek. Choć wynik końcowy był negatywny dla wnioskodawcy, analiza prawna jest istotna dla praktyków.
“Czy rolnik zwolniony z opłacania składek może liczyć na zaliczenie tego okresu do stażu emerytalnego? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.