II SAB/Po 172/26Bezczynność wojewody w sprawie zezwolenia na pobyt
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarga została wniesiona przez A. M. na bezczynność Wojewody w przedmiocie rozpoznania wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy. Skarżący zarzucił organowi opieszałość i brak podjęcia niezbędnych czynności. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, wskazując na decyzję z dnia 10 czerwca 2026 r. udzielającą zezwolenia oraz na przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy (art. 100d u.p.o.u.), które miały zawieszać bieg terminów załatwiania spraw dotyczących zezwoleń na pobyt czasowy i wyłączać możliwość stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości. Sąd pierwszej instancji, rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, odniósł się do ewolucji orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego w kwestii stosowania przepisów zawieszających terminy. Początkowo NSA uznawał te przepisy za zgodne z Konstytucją i prawem UE, jednak w nowszym orzecznictwie (m.in. z maja-czerwca 2025 r.) zaprezentował zmodyfikowane stanowisko, odmawiając zastosowania przepisów przedłużających zawieszenie terminów po 30 czerwca 2024 r. jako niezgodnych z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji. NSA argumentował, że nadzwyczajne okoliczności uzasadniające te przepisy przestały istnieć, a wielokrotne przedłużanie zawieszenia terminów narusza prawo do sądu i zasadę pewności prawa. Sąd WSA w Poznaniu podzielił ten pogląd. W ocenie sądu, wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy wpłynął do organu 14 lipca 2025 r., a do dnia złożenia skargi (20 maja 2026 r.) organ nie podjął żadnej czynności. Sąd stwierdził bezczynność Wojewody, ale jednocześnie, wobec wydania decyzji przez Wojewodę 10 czerwca 2026 r., umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania do wydania decyzji. Sąd uznał, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, gdyż Wojewoda działał w przekonaniu o słuszności przepisów szczególnych, co nie stanowiło lekceważenia prawa. Zasądzono koszty postępowania od organu na rzecz skarżącego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów zawieszających terminy w sprawach pobytowych cudzoziemców w kontekście konstytucyjnych praw do sądu i pewności prawa, zwłaszcza po upływie okresu uzasadnionego nadzwyczajnymi okolicznościami.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy i jej nowelizacjami. Konieczność analizy aktualnego stanu prawnego i orzecznictwa NSA.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, zawieszające biegi terminów załatwiania spraw dotyczących zezwoleń na pobyt czasowy, wyłączają możliwość stwierdzenia bezczynności organu administracji publicznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, najnowsze orzecznictwo NSA wskazuje, że przepisy te, po upływie odpowiedniego czasu od ich wprowadzenia, mogą być niezgodne z Konstytucją i nie mogą stanowić skutecznej przeszkody do wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na nowszym orzecznictwie NSA, które kwestionuje konstytucyjność wielokrotnego przedłużania zawieszenia terminów załatwiania spraw pobytowych cudzoziemców, uznając je za naruszenie prawa do sądu i zasady pewności prawa, gdy nadzwyczajne okoliczności uzasadniające te przepisy przestały istnieć.
Czy stwierdzona bezczynność organu w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa?
Odpowiedź sądu
Nie, stwierdzona bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że Wojewoda działał w przekonaniu o słuszności przepisów szczególnych zawieszających terminy, co nie stanowiło lekceważenia prawa ani działania na szkodę strony, mimo że samo przekroczenie terminów jest naruszeniem prawa.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (23)
Główne
k.p.a. art. 37 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Instytucja ponaglenia jako środek zaskarżenia w przypadku bezczynności.
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 8
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
p.p.s.a. art. 52 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Warunek wyczerpania środków zaskarżenia przed wniesieniem skargi.
p.p.s.a. art. 53 § § 2b
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Warunek wniesienia skargi po poprzedzeniu jej ponagleniem.
p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Stwierdzenie bezczynności organu.
p.p.s.a. art. 149 § § 1a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Stwierdzenie, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
p.p.s.a. art. 161 § § 1 pkt 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Umorzenie postępowania w przedmiocie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku.
u.o.p.u. art. 100d § ust. 1
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przepis zawieszający bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących zezwoleń na pobyt czasowy.
u.o.p.u. art. 100d § ust. 1-4
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przepisy dotyczące zawieszenia terminów, które sąd uznał za niezgodne z Konstytucją po 30 czerwca 2024 r.
u.o.p.u. art. 100c § ust. 1
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Pierwotny przepis zawieszający bieg terminów.
u.c. art. 112a § ust. 1
Ustawa o cudzoziemcach
Termin 60 dni na wydanie decyzji w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy.
u.c. art. 112a § ust. 2
Ustawa o cudzoziemcach
Określenie momentu rozpoczęcia biegu terminu na załatwienie sprawy.
Pomocnicze
k.p.a. art. 12 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut naruszenia poprzez prowadzenie postępowania w sposób opieszały, powierzchowny i nieefektywny.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut braku podjęcia niezbędnych czynności do wyjaśnienia i załatwienia sprawy.
p.p.s.a. art. 119 § pkt 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
p.p.s.a. art. 120
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy w składzie trzech sędziów.
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie kosztów postępowania.
u.o.p.u. art. 100c § ust. 4
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Wyłączenie możliwości wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności lub przewlekłości.
u.o.p.u. art. 100d § ust. 4
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Wyłączenie możliwości wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności lub przewlekłości.
u.c. art. 106 § ust. 2 pkt 2
Ustawa o cudzoziemcach
Uzupełnienie braków formalnych wniosku.
u.c. art. 106 § ust. 2a
Ustawa o cudzoziemcach
Wyznaczenie terminu na uzupełnienie braków.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c
Podstawa ustalenia wynagrodzenia pełnomocnika.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, zawieszające biegi terminów, po upływie odpowiedniego czasu i w braku nadzwyczajnych okoliczności, mogą być niezgodne z Konstytucją i nie mogą stanowić przeszkody do stwierdzenia bezczynności organu. • Wojewoda dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy.
Odrzucone argumenty
Przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy (art. 100d u.p.o.u.) skutecznie zawieszają bieg terminów i wyłączają możliwość stwierdzenia bezczynności organu.
Godne uwagi sformułowania
najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zostały przedstawione inne, zmodyfikowane poglądy dotyczące stosowania przepisów art. 100d u.p.o.u. - po 30 czerwca 2024 r. • należało odmówić zastosowania art. 1 pkt 3 ustawy z 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy [...] jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji. • Rozwiązanie ustawowe zawarte w art. 100d ust. 1-4 100d u.p.o.u. [...] w świetle którego cudzoziemiec nie może skorzystać z prawa domagania się (realnej) ochrony sądowej w sytuacji istniejącej opieszałości-bezczynności bądź przewlekłego działania organu jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą prawa do sądu. • Kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego musi bowiem posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie.
Skład orzekający
Izabela Paluszyńska
przewodniczący sprawozdawca
Jacek Rejman
asesor
Piotr Ławrynowicz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów zawieszających terminy w sprawach pobytowych cudzoziemców w kontekście konstytucyjnych praw do sądu i pewności prawa, zwłaszcza po upływie okresu uzasadnionego nadzwyczajnymi okolicznościami."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy i jej nowelizacjami. Konieczność analizy aktualnego stanu prawnego i orzecznictwa NSA.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konstytucyjności przepisów ograniczających prawo do sądu w kontekście kryzysu migracyjnego, co ma znaczenie dla wielu cudzoziemców i organów administracji.
“Czy przepisy chroniące uchodźców mogą pozbawić prawa do sądu? WSA w Poznaniu kwestionuje konstytucyjność zawieszenia terminów.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.