II SA/Wa 240/24Odmowa renty rodzinnej w drodze wyjątku brak przesłanek 6
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę małoletniej O.P., reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego M.K., na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2023 r. odmawiającą przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym R.P. Organ administracji odmówił przyznania świadczenia, powołując się na art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, który wymaga łącznego spełnienia trzech przesłanek: szczególnych okoliczności uniemożliwiających uzyskanie świadczenia na ogólnych zasadach, niemożności podjęcia pracy z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku oraz braku niezbędnych środków utrzymania. Prezes ZUS ustalił, że zmarły ojciec dziecka posiadał jedynie 11 lat, 9 miesięcy i 22 dni okresów składkowych i nieskładkowych przez całe życie, a przerwy w zatrudnieniu nie wynikały z nadzwyczajnych zdarzeń. Ponadto, częściowa niezdolność do pracy nie wykluczała możliwości podjęcia zatrudnienia. Organ uznał również, że dochód na członka rodziny nie wskazuje na brak niezbędnych środków utrzymania. Skarżąca podniosła zarzuty naruszenia przepisów KPA i art. 83 ustawy emerytalnej, wskazując na problemy zdrowotne ojca i trudną sytuację materialną rodziny. Sąd oddalił skargę, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Sąd podkreślił, że renta rodzinna w drodze wyjątku jest świadczeniem uznaniowym, ale organ ma obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Sąd podzielił stanowisko organu, że nie zostały spełnione przesłanki szczególnych okoliczności (brak nadzwyczajnych zdarzeń uniemożliwiających wypracowanie stażu) oraz braku niezbędnych środków utrzymania (dochód na osobę nie był niższy od minimalnej renty). Sąd odrzucił również wniosek o uchylenie decyzji odmownej w trybie zwykłym, wskazując na brak kognicji sądów administracyjnych w tym zakresie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przesłanek przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku, zwłaszcza kryterium 'szczególnych okoliczności' oraz 'braku niezbędnych środków utrzymania', a także rozgraniczenie kognicji sądów administracyjnych i powszechnych w sprawach świadczeń ZUS.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przyznawania świadczeń w drodze wyjątku, gdzie kluczowe są nadzwyczajne okoliczności i obiektywne kryteria oceny sytuacji materialnej.
Zagadnienia prawne (4)
Czy w przypadku odmowy przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku, sąd administracyjny może badać legalność decyzji odmownej w trybie zwykłym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sądy administracyjne nie mają kognicji do dokonywania kontroli legalności decyzji dotyczących świadczeń przyznawanych w trybie zwykłym.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny badał jedynie legalność decyzji Prezesa ZUS odmawiającej przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku, odmawiając kontroli decyzji odmownej w trybie zwykłym.
Jakie są przesłanki przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przesłanki te to: 1) niespełnienie warunków ustawowych z powodu szczególnych okoliczności, 2) niemożność podjęcia pracy z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku, oraz 3) brak niezbędnych środków utrzymania. Wszystkie muszą być spełnione łącznie.
Uzasadnienie
Sąd szczegółowo omówił i zinterpretował trzy obligatoryjne przesłanki przyznania świadczenia w drodze wyjątku, podkreślając ich kumulatywny charakter.
Czy przerwy w zatrudnieniu ojca dziecka i częściowa niezdolność do pracy stanowią 'szczególne okoliczności' uzasadniające przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przerwy w zatrudnieniu nie wynikające z nadzwyczajnych zdarzeń oraz częściowa niezdolność do pracy, która jedynie ogranicza, a nie wyłącza możliwość podjęcia pracy, nie stanowią 'szczególnych okoliczności' w rozumieniu art. 83 ustawy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że udokumentowane przerwy w zatrudnieniu i częściowa niezdolność do pracy ojca dziecka nie nosiły znamion zdarzeń nadzwyczajnych, niezależnych od jego woli, które uniemożliwiłyby wypracowanie prawa do świadczenia w zwykłym trybie.
Jak należy interpretować przesłankę 'braku niezbędnych środków utrzymania' przy rozpatrywaniu wniosku o rentę rodzinną w drodze wyjątku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przesłankę tę należy odnosić do najniższej kwoty świadczenia przyznawanego w trybie zwykłym, a nie do indywidualnych wydatków wnioskodawcy, aby zapewnić obiektywizm oceny.
Uzasadnienie
Sąd podzielił stanowisko NSA, że dla oceny przesłanki braku niezbędnych środków utrzymania należy porównywać dochód brutto rodziny z wysokością minimalnej renty, co zapewnia obiektywizm kryterium, w przeciwieństwie do oceny opartej na wydatkach.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (8)
Główne
u.e.r.FUS art. 83 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis ten zawiera trzy przesłanki, których łączne spełnienie przez wnioskującego umożliwia Prezesowi ZUS przyznanie świadczenia w drodze wyjątku: 1) niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami; 2) ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; 3) osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania. Przyznanie świadczenia w drodze wyjątku ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez WSA o oddaleniu skargi.
Pomocnicze
u.e.r.FUS art. 84
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Świadczenia przyznawane na podstawie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS są finansowane z budżetu państwa, a nie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny zebranego materiału dowodowego.
p.p.s.a. art. 119 § 2
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.
p.p.s.a. art. 120
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Niespełnienie przesłanki szczególnych okoliczności uzasadniających brak aktywności zawodowej zmarłego ojca. • Niespełnienie przesłanki braku niezbędnych środków utrzymania przez skarżącą. • Przerwy w zatrudnieniu ojca dziecka nie wynikały z nadzwyczajnych zdarzeń. • Częściowa niezdolność do pracy nie wykluczała możliwości podjęcia zatrudnienia. • Dochód na osobę w rodzinie nie był niższy od najniższej renty.
Godne uwagi sformułowania
renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej • przyznanie świadczenia w drodze wyjątku ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych przesłanek • nie można przyjąć, by zgromadzona w sprawie dokumentacja medyczna potwierdzała, iż stan zdrowia ojca skarżącej był niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodą dla podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia • przesłankę 'braku niezbędnych środków utrzymania' należy odnosić do najniższej kwoty świadczenia przyznawanego w trybie zwykłym
Skład orzekający
Danuta Kania
przewodniczący
Joanna Kube
sędzia
Mateusz Rogala
asesor sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku, zwłaszcza kryterium 'szczególnych okoliczności' oraz 'braku niezbędnych środków utrzymania', a także rozgraniczenie kognicji sądów administracyjnych i powszechnych w sprawach świadczeń ZUS."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przyznawania świadczeń w drodze wyjątku, gdzie kluczowe są nadzwyczajne okoliczności i obiektywne kryteria oceny sytuacji materialnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak rygorystycznie sądy podchodzą do przyznawania świadczeń w drodze wyjątku, nawet w trudnych sytuacjach życiowych, co jest istotne dla zrozumienia granic prawa socjalnego.
“Renta rodzinna w drodze wyjątku: kiedy sąd powie 'nie' mimo trudnej sytuacji?”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.