II SA/Rz 1476/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi właścicielki nieruchomości na czynność Wójta Gminy polegającą na włączeniu jej budynku do gminnej ewidencji zabytków (GEZ). Skarżąca podniosła zarzuty naruszenia przepisów ustawy o ochronie zabytków oraz Konstytucji RP, wskazując na brak zapewnienia jej czynnego udziału w postępowaniu, co ograniczyło jej prawo własności. Sąd administracyjny, analizując sprawę, odwołał się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt P 12/18), który uznał art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków za niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim dopuszczał wpis do GEZ bez zapewnienia właścicielowi gwarancji ochrony prawnej. Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie procedura wpisu była wadliwa, ponieważ właścicielka nie została należycie poinformowana ani nie miała możliwości przedstawienia swojego stanowiska. W związku z tym, sąd, na podstawie art. 146 p.p.s.a., stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności, podkreślając, że organ powinien zapewnić właścicielowi czynny udział w postępowaniu przy ewentualnym ponownym rozpatrywaniu sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie konieczności zapewnienia czynnego udziału właściciela w postępowaniu dotyczącym wpisu do gminnej ewidencji zabytków oraz stosowania wyroków Trybunału Konstytucyjnego.
Dotyczy spraw wpisu do gminnej ewidencji zabytków, gdzie naruszono procedurę i prawo właściciela do czynnego udziału.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wpis nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków bez zapewnienia właścicielowi czynnego udziału w postępowaniu narusza jego prawo własności i konstytucyjne gwarancje?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wpis dokonany z naruszeniem zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, bez możliwości kwestionowania ustaleń organu, narusza prawo własności i jest niezgodny z Konstytucją RP.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na wyroku Trybunału Konstytucyjnego (P 12/18), który uznał, że art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków jest niekonstytucyjny w zakresie, w jakim dopuszcza wpis do GEZ bez zapewnienia właścicielowi gwarancji ochrony prawnej. Brak czynnego udziału właściciela w procedurze wpisu stanowi naruszenie jego konstytucyjnych praw.
Czy sąd administracyjny może stwierdzić bezskuteczność czynności wpisu do gminnej ewidencji zabytków dokonanej z naruszeniem przepisów proceduralnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd administracyjny może stwierdzić bezskuteczność takiej czynności, jeśli naruszenia te są istotne i prowadzą do wadliwości postępowania.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził bezskuteczność czynności wpisu, ponieważ procedura jego dokonania była wadliwa z uwagi na brak zapewnienia właścicielowi czynnego udziału w postępowaniu, co jest gwarantowane przez Konstytucję RP i potwierdzone wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego.
Przepisy (11)
Główne
p.p.s.a. art. 146
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.o.z. art. 22 § ust. 5 pkt 3
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Przepis ten, w zakresie w jakim ogranicza prawo własności poprzez ujęcie nieruchomości w GEZ bez zapewnienia właścicielowi gwarancji ochrony prawnej, jest niezgodny z Konstytucją RP.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1 i 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § ust. 2 i 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
p.p.s.a. art. 52 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 53 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 35 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.o.z. art. 3 § pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem art. § 18
Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem art. § 18b § ust. 1, 4, 5
Ustawa z dnia 15 lutego 1962 r.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym. • Naruszenie prawa własności właściciela nieruchomości. • Niezgodność procedury wpisu do GEZ z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego P 12/18. • Brak należytej weryfikacji stanu faktycznego i cech zabytkowych budynku przed wpisem.
Godne uwagi sformułowania
osłabienie ochrony własności, przez wyłączenie udziału właściciela w postępowaniu skutkującym wpisem nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków, nie służy realizacji żadnych konstytucyjnie określonych wartości • postępowanie w przedmiocie wpisu do gminnej ewidencji zabytków powinno zostać oparte na możliwie jak najpełniejszych i najbardziej precyzyjnych kryteriach, wykluczających arbitralne działanie organu • Wójt Gminy [...] dokonując zaskarżonej czynności zastosował wadliwą (niekonstytucyjną) procedurę, która uniemożliwiła czynny udział Skarzącej.
Skład orzekający
Karina Gniewek-Berezowska
sprawozdawca
Maria Mikolik
członek
Paweł Zaborniak
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie konieczności zapewnienia czynnego udziału właściciela w postępowaniu dotyczącym wpisu do gminnej ewidencji zabytków oraz stosowania wyroków Trybunału Konstytucyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy spraw wpisu do gminnej ewidencji zabytków, gdzie naruszono procedurę i prawo właściciela do czynnego udziału.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne są procedury administracyjne i prawo właściciela do udziału w postępowaniu, nawet w kontekście ochrony zabytków. Wyrok opiera się na ważnym orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego.
“Wpis do rejestru zabytków bez zgody właściciela? Sąd koryguje błąd urzędnika.”
Dane finansowe
WPS: 697 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.