II SA/Go 184/26Nieważność uchwały usługi opiekuńcze dorosłym
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi Prokuratora Okręgowego na uchwałę Rady Miejskiej w [...] w sprawie określenia warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze sąsiedzkie. Prokurator zarzucił istotne naruszenie prawa, wskazując, że § 1 ust. 2 uchwały ograniczał przyznawanie tych usług wyłącznie osobom dorosłym, co nie znajdowało oparcia w przepisach ustawy o pomocy społecznej (u.p.s.) ani ustawy o samorządzie gminnym (u.s.g.). Sąd administracyjny, rozpoznając sprawę, uznał, że ograniczenie to stanowiło przekroczenie upoważnienia ustawowego i naruszenie art. 7 i 94 Konstytucji RP oraz art. 50 ust. 1, 2 i 6a u.p.s. Sąd podkreślił, że przepisy te nie przewidują takiego podmiotowego ograniczenia, a rada gminy nie miała podstaw do wprowadzania go w akcie prawa miejscowego. Mimo że Rada Miejska, po wniesieniu skargi, uchyliła wadliwą uchwałę i podjęła nową, zgodną z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, działając na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części obejmującej § 1 ust. 2 w zakresie użytych zwrotów "dorosłym". Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na utrwalonym orzecznictwie, zgodnie z którym uchylenie aktu prawa miejscowego po jego zaskarżeniu nie czyni zbędnym wydania wyroku, gdyż ocenie podlega legalność aktu według stanu z daty jego podjęcia, a stwierdzenie nieważności ma skutek ex tunc.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących usług opiekuńczych sąsiedzkich, zakresu upoważnienia rad gmin do wprowadzania ograniczeń w aktach prawa miejscowego oraz wpływu uchylenia aktu na postępowanie sądowoadministracyjne.
Dotyczy specyficznej sytuacji ograniczenia usług opiekuńczych sąsiedzkich do osób dorosłych. Orzeczenie potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą w zakresie kontroli aktów prawa miejscowego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy rada gminy może ograniczyć przyznawanie usług opiekuńczych sąsiedzkich wyłącznie do osób dorosłych w akcie prawa miejscowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rada gminy nie może ograniczyć przyznawania usług opiekuńczych sąsiedzkich wyłącznie do osób dorosłych, jeśli takie ograniczenie nie wynika z przepisów ustawowych.
Uzasadnienie
Przepisy ustawy o pomocy społecznej nie przewidują takiego podmiotowego ograniczenia beneficjentów usług opiekuńczych sąsiedzkich. Wprowadzenie takiego ograniczenia przez radę gminy stanowi przekroczenie upoważnienia ustawowego i naruszenie przepisów Konstytucji RP oraz ustawy.
Czy uchylenie zaskarżonej uchwały przez organ gminy po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego czyni postępowanie bezprzedmiotowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uchylenie zaskarżonej uchwały nie czyni postępowania bezprzedmiotowym, a sąd jest zobowiązany do oceny legalności aktu według stanu prawnego i faktycznego z daty jego podjęcia.
Uzasadnienie
Utrata mocy obowiązującej uchwały przed wydaniem wyroku ma skutek ex nunc, podczas gdy stwierdzenie nieważności przez sąd ma skutek ex tunc. Sąd musi ocenić legalność aktu, nawet jeśli został on uchylony, ponieważ może on nadal wpływać na sytuację z okresu poprzedzającego jego uchylenie.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (10)
Główne
u.p.s. art. 50 § 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania mogą być przyznane w formie usług sąsiedzkich.
u.p.s. art. 50 § 1a
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania mogą być przyznane w formie usług sąsiedzkich.
u.p.s. art. 50 § 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić.
u.p.s. art. 50 § 6a
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
W przypadku organizowania przez gminę usług opiekuńczych w formie usług sąsiedzkich rada gminy w uchwale określa także szczegółowe warunki przyznawania usług sąsiedzkich, wymiar i zakres usług sąsiedzkich oraz sposób rozliczania wykonywania takich usług.
u.s.g. art. 18 § 2
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Do wyłącznej właściwości rady gminy należą sprawy przekazane odrębnymi ustawami.
u.s.g. art. 91 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne.
p.p.s.a. art. 147 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.
Konstytucja RP art. 94
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 161 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd umarza postępowanie m.in. w przypadku, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ograniczenie przyznawania usług opiekuńczych sąsiedzkich wyłącznie do osób dorosłych stanowi istotne naruszenie prawa, ponieważ nie wynika z przepisów ustawowych. • Rada Miejska przekroczyła upoważnienie ustawowe, wprowadzając podmiotowe ograniczenie beneficjentów usług, które nie jest przewidziane w ustawie o pomocy społecznej. • Uchylenie zaskarżonej uchwały przez organ gminy po wniesieniu skargi nie czyni postępowania bezprzedmiotowym, a sąd jest zobowiązany do oceny legalności aktu według stanu z daty jego podjęcia.
Odrzucone argumenty
Wniosek Gminy o oddalenie skargi lub umorzenie postępowania z uwagi na uchylenie zaskarżonej uchwały i podjęcie nowej.
Godne uwagi sformułowania
istotne naruszenie prawa • przekroczenie upoważnienia ustawowego • nie ma podstaw do regulowania tej kwestii przez organ stanowiący gminy, zwłaszcza w sposób odmienny niż ustawodawca • utrata mocy obowiązującej zaskarżonej uchwały nie stała na przeszkodzie ocenie jej zgodności z prawem • ocena legalności zaskarżonych aktów i czynności według stanu prawnego i faktycznego z daty ich podjęcia
Skład orzekający
Jarosław Piątek
przewodniczący
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski
sędzia
Krzysztof Rogalski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących usług opiekuńczych sąsiedzkich, zakresu upoważnienia rad gmin do wprowadzania ograniczeń w aktach prawa miejscowego oraz wpływu uchylenia aktu na postępowanie sądowoadministracyjne."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ograniczenia usług opiekuńczych sąsiedzkich do osób dorosłych. Orzeczenie potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą w zakresie kontroli aktów prawa miejscowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu pomocy społecznej i praworządności, pokazując, jak sądy kontrolują akty prawa miejscowego i chronią obywateli przed nieuzasadnionymi ograniczeniami. Jest to przykład, jak prokuratura może interweniować w obronie praworządności.
“Gmina nie może ograniczać pomocy społecznej tylko dla dorosłych – sąd administracyjny wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.