II SA/Gl 902/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła ustalenia opłaty za pobyt matki skarżącego, J.U., w Domu Pomocy Społecznej. Prezydent Miasta Ruda S. ustalił początkowo opłatę w wysokości 984,24 zł miesięcznie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło tę decyzję, wskazując na zmianę kryteriów dochodowych i pierwszeństwo trybu umownego. Następnie Prezydent Miasta ustalił opłatę w wysokości 986,24 zł za okres do końca 2021 r. i 911,40 zł od 2022 r., opierając się na dochodach skarżącego (3239,40 zł emerytury) i średnich kosztach utrzymania w DPS. Skarżący odwołał się, domagając się obniżenia opłaty do 100 zł miesięcznie i odstąpienia od opłaty za wcześniejszy okres, argumentując niskimi dochodami po potrąceniach komorniczych i wskazując na córkę (wnuczkę pensjonariuszki), która dysponuje częścią renty rodzinnej matki. SKO utrzymało decyzję organu pierwszej instancji, wyjaśniając kolejność osób zobowiązanych do opłaty i wskazując, że postępowanie o zwolnienie z opłaty jest odrębne. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych (nieprzeprowadzenie wywiadu, nieuwzględnienie wniosku dowodowego) i materialnych. WSA uwzględnił skargę, uchylając obie decyzje. Sąd uznał, że organy naruszyły art. 7, 77, 80 KPA oraz art. 61 ust. 2d i art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Sąd podkreślił, że ustalenie opłaty wymaga nie tylko wyliczenia matematycznego, ale także uwzględnienia faktycznych możliwości finansowych zobowiązanego, co nie zostało w wystarczającym stopniu zbadane. Sąd wskazał również na konieczność oceny sytuacji finansowej wnuczki pensjonariuszki, która dysponuje częścią renty rodzinnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie opłat za pobyt w domach pomocy społecznej, badanie możliwości finansowych zobowiązanych, stosowanie przepisów KPA w postępowaniu administracyjnym.
Dotyczy specyficznej sytuacji ustalania opłat za pobyt w DPS, ale zawiera ogólne wytyczne dotyczące badania sytuacji finansowej stron w postępowaniu administracyjnym.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organy administracji prawidłowo ustaliły wysokość opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, uwzględniając jedynie dochód skarżącego i średni koszt utrzymania, bez dogłębnego zbadania jego faktycznych możliwości finansowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organy naruszyły przepisy prawa materialnego (art. 61 ust. 2d i art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej) oraz przepisy postępowania (art. 7, 77, 80 KPA), nie badając wystarczająco możliwości finansowych skarżącego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ustalenie opłaty za pobyt w DPS wymaga nie tylko wyliczenia matematycznego dochodu i porównania go z kryterium dochodowym, ale także oceny faktycznych możliwości finansowych zobowiązanego, co obejmuje analizę jego wydatków i sytuacji życiowej. Organy pominęły ten aspekt, mimo że skarżący wielokrotnie podnosił swoją niezdolność do ponoszenia ustalonej opłaty.
Czy w sytuacji, gdy zobowiązanych do opłaty za pobyt w DPS jest kilku zstępnych, należy zbadać możliwości finansowe każdego z nich, w tym wnuczki pensjonariuszki, która dysponuje częścią renty rodzinnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd wskazał, że organy powinny zbadać sytuację finansową i możliwości wnuczki pensjonariuszki, która dysponuje częścią renty rodzinnej, zwłaszcza w kontekście kolejności osób zobowiązanych do opłaty.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że kolejność osób zobowiązanych do opłaty wynika z art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. W przypadku kilku zstępnych, należy najpierw ocenić możliwości dzieci, a następnie wnuków. Organy nie dokonały wyczerpującego ustalenia sytuacji finansowej wnuczki, która mogłaby partycypować w kosztach.
Czy średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej, ogłaszany przez wójta/burmistrza, stanowi podstawę do ustalenia opłaty bez indywidualnej analizy kosztów utrzymania konkretnego pensjonariusza?
Odpowiedź sądu
Tak, sąd potwierdził, że ogłoszony średni koszt utrzymania jest podstawą do ustalenia opłaty, a nie istnieje odrębne ustalanie kosztów dla każdego pensjonariusza.
Uzasadnienie
Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 60 ust. 2 ustawy, średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca jest ustalany i ogłaszany, a nie indywidualnie dla każdego pensjonariusza. Ta część argumentacji organów została przez sąd zaakceptowana.
Przepisy (14)
Główne
u.p.s. art. 60 § ust. 1
Ustawa o pomocy społecznej
Określa, że pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca.
u.p.s. art. 60 § ust. 2 pkt 2
Ustawa o pomocy społecznej
Określa, że średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej o zasięgu powiatowym ustala starosta i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym.
u.p.s. art. 61 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o pomocy społecznej
Określa kolejność osób zobowiązanych do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej: małżonek, zstępni przed wstępnymi.
u.p.s. art. 61 § ust. 2 pkt 2
Ustawa o pomocy społecznej
Określa zasady wnoszenia opłaty przez małżonka, zstępnych przed wstępnymi, w tym warunek dochodowy (powyżej 300% kryterium) i pozostawienie kwoty nie niższej niż 300% kryterium po wniesieniu opłaty.
u.p.s. art. 61 § ust. 2d
Ustawa o pomocy społecznej
Nakłada na organ obowiązek uwzględnienia ograniczeń wynikających z art. 61 ust. 2 pkt 2 oraz art. 103 ust. 2 (wysokość dochodów i możliwości) przy ustalaniu opłaty w drodze decyzji.
u.p.s. art. 103 § ust. 2
Ustawa o pomocy społecznej
Stanowi, że wysokość opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej ustala się, biorąc pod uwagę wysokość dochodów i możliwości zobowiązanych.
Dz.U. 2021 poz 2268
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Dz.U. 2021 poz 2268 ze zm.
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
PPSA art. 145 § § 1 pkt 1 lit.a i lit.c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji z powodu naruszenia prawa materialnego lub postępowania.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 77 § § 1 i § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny materiału dowodowego według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego dowodu.
k.p.a. art. 104
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nie zbadały wystarczająco możliwości finansowych skarżącego przy ustalaniu opłaty za pobyt matki w DPS. • Należało zbadać sytuację finansową wnuczki pensjonariuszki, która dysponuje częścią renty rodzinnej. • Organy naruszyły przepisy KPA dotyczące postępowania dowodowego.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organów opartej na średnim koszcie utrzymania w DPS. • Kolejność osób zobowiązanych do opłaty zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej.
Godne uwagi sformułowania
wynik powyższego działania matematycznego, o ile stanowi liczbę dodatnią, stanowić będzie górną granicę opłaty jaką obciążyć można daną osobę zobowiązaną • nie jest to zatem działanie wyłącznie matematyczne mające na celu ustalenie dochodu na osobę w rodzinie • Konieczne pozostaje bowiem, zgodnie z treścią art. 61 ust. 2d ustawy, uwzględnienie ograniczeń wynikających zarówno z art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy jak i wynikających z art. 103 ust. 2 ustawy, tj. poza wysokością dochodów uwzględnienia wymagają także, a może przed wszystkim 'możliwości' o których mowa w art. 103 ust. 2 ustawy.
Skład orzekający
Elżbieta Kaznowska
sprawozdawca
Renata Siudyka
przewodniczący
Tomasz Dziuk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie opłat za pobyt w domach pomocy społecznej, badanie możliwości finansowych zobowiązanych, stosowanie przepisów KPA w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustalania opłat za pobyt w DPS, ale zawiera ogólne wytyczne dotyczące badania sytuacji finansowej stron w postępowaniu administracyjnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie sytuacji finansowej obywateli przez organy administracji i jak sądowa kontrola może korygować błędy proceduralne, które mają realny wpływ na życie ludzi.
“Czy organy mogą ustalać opłaty za DPS na podstawie "kalkulatora", ignorując realne możliwości finansowe obywatela?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.