II SA/Gl 409/26Umorzenie postępowania wywłaszczenie zabytku brak woli nabycia
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi A.K. na decyzję Wojewody Śląskiego, która utrzymała w mocy decyzję Starosty o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wywłaszczenia zabytku nieruchomego w postaci budynku dawnej [...] na rzecz Skarbu Państwa lub Gminy W. Postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem wojewódzkiego konserwatora zabytków, który wskazywał na zagrożenie zniszczeniem obiektu i niemożność usunięcia tego zagrożenia przez właścicielkę. Organ I instancji umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe z powodu braku zgody Gminy W. na wywłaszczenie na jej rzecz, a także braku inicjatywy ze strony Skarbu Państwa. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy, podkreślając, że wywłaszczenie wymaga nie tylko przesłanek ustawowych, ale także zapewnienia środków finansowych i realnej możliwości przeprowadzenia inwestycji. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym wprowadzenie nieznanej ustawie przesłanki 'woli nabycia' oraz naruszenie prawa własności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo zastosowały art. 105 § 1 k.p.a. Sąd stwierdził, że wniosek konserwatora zabytków jest jedynie przesłanką do rozważenia wywłaszczenia, a nie jego obowiązkiem, a brak zgody Skarbu Państwa lub gminy na nabycie nieruchomości uniemożliwia merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Sąd uznał, że postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo, a zarzuty naruszenia Konstytucji RP są chybione.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących wywłaszczenia zabytków nieruchomych, w szczególności w kontekście braku woli nabycia przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego oraz roli wniosku konserwatora zabytków.
Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji wywłaszczenia zabytku, a rozstrzygnięcie opiera się na braku woli nabycia przez potencjalnego beneficjenta, co może ograniczać jej zastosowanie w innych przypadkach wywłaszczenia.
Zagadnienia prawne (3)
Czy brak zgody Skarbu Państwa lub gminy na nabycie zabytku nieruchomego uniemożliwia merytoryczne rozstrzygnięcie postępowania wywłaszczeniowego zainicjowanego wnioskiem konserwatora zabytków?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, brak woli nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa lub gminę stanowi przeszkodę uniemożliwiającą merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy wywłaszczenia, co uzasadnia umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
Uzasadnienie
Sąd podzielił stanowisko organów, że wywłaszczenie nieruchomości wymaga nie tylko przesłanek ustawowych, ale także zgody potencjalnego nabywcy (Skarbu Państwa lub gminy) oraz zapewnienia środków finansowych. Wniosek konserwatora zabytków jest jedynie przesłanką do rozważenia, a nie obowiązkiem przeprowadzenia wywłaszczenia.
Czy organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie wywłaszczeniowe, powołując się na brak 'woli nabycia' przez Skarb Państwa lub gminę oraz na względy finansowe, mimo istnienia zagrożenia dla zabytku nieruchomego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ może umorzyć postępowanie, jeśli brak jest woli nabycia przez potencjalnego beneficjenta wywłaszczenia, co czyni postępowanie bezprzedmiotowym, nawet jeśli istnieje zagrożenie dla zabytku.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że brak zgody Skarbu Państwa lub gminy na nabycie nieruchomości czyni postępowanie wywłaszczeniowe bezprzedmiotowym, a względy finansowe mogą być brane pod uwagę przy ocenie zasadności przystąpienia do wywłaszczenia.
Czy naruszone zostały przepisy Konstytucji RP dotyczące prawa własności (art. 21 ust. 2, art. 64) oraz zasady proporcjonalności (art. 31 ust. 3) poprzez utrzymywanie przez lata stanu ograniczenia prawa własności zabytku nieruchomego bez zapewnienia ekwiwalentu i uchylanie się od merytorycznego zakończenia procedury wywłaszczeniowej?
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty naruszenia przepisów Konstytucji RP są chybione.
Uzasadnienie
Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów Konstytucji RP, uznając, że postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo, a decyzja o umorzeniu była uzasadniona brakiem przesłanek do merytorycznego rozstrzygnięcia.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (9)
Główne
ustawa o ochronie zabytków art. 50 § ust. 4 pkt 2
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Wskazuje na możliwość wywłaszczenia zabytku nieruchomego na wniosek konserwatora zabytków, jeżeli nie jest możliwe usunięcie zagrożenia jego zniszczeniem lub uszkodzeniem.
k.p.a. art. 105 § par. 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Reguluje możliwość umorzenia postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe.
Pomocnicze
u.g.n. art. 112 § ust. 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Stanowi, że wywłaszczenie nieruchomości może być dokonane, jeżeli cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż przez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy.
u.g.n. art. 113 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Określa, że nieruchomość może być wywłaszczona tylko na rzecz Skarbu Państwa albo na rzecz jednostki samorządu terytorialnego.
u.g.n. art. 115 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Reguluje wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego na rzecz Skarbu Państwa (z urzędu) lub jednostki samorządu terytorialnego (na wniosek jej organu wykonawczego).
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy utrzymania w mocy decyzji organu I instancji przez organ odwoławczy.
Konstytucja RP art. 21 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje ochronę własności.
Konstytucja RP art. 64
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje prawo własności.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Reguluje ograniczenia praw i wolności konstytucyjnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak woli nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa lub gminę uniemożliwia merytoryczne rozstrzygnięcie postępowania wywłaszczeniowego. • Wniosek konserwatora zabytków o wywłaszczenie jest jedynie przesłanką do rozważenia, a nie obowiązkiem jego dokonania. • Postępowanie wywłaszczeniowe wymaga zapewnienia środków finansowych na pokrycie odszkodowania oraz na realizację celu publicznego.
Odrzucone argumenty
Organ naruszył prawo materialne, wprowadzając nieznaną ustawie przesłankę 'woli nabycia' zabytku. • Organ naruszył prawo własności i zasady proporcjonalności, utrzymując stan ograniczenia prawa własności bez zapewnienia ekwiwalentu. • Organ naruszył przepisy postępowania, nie wyjaśniając stanu faktycznego i prowadząc postępowanie przewlekle.
Godne uwagi sformułowania
brak zgody na wywłaszczenie na ich rzecz uniemożliwia wydanie decyzji merytorycznej • Wniosek konserwatora zabytków nie jest dla organów wiążący. • Wywłaszczenie na rzecz jednostki samorządu terytorialnego nie jest dopuszczalne wbrew jej woli. • podmioty sektora finansów publicznych mają obowiązek przestrzegania dyscypliny finansów publicznych • wniosek konserwatora zabytków stanowi jedynie przesłankę do rozważenia zasadności rozpoczęcia i przeprowadzenia procedury wywłaszczeniowej, a nie obowiązek jego dokonania. • Decyzja o przystąpieniu do rokowań, a tym samym przejęciu skutków finansowych wywłaszczenia należy do Skarbu Państwa • organy nie są do tego zobowiązane aktualnie obowiązującymi przepisami prawa, które konstruują decyzję o wywłaszczeniu jako decyzję o charakterze uznaniowym.
Skład orzekający
Beata Kalaga-Gajewska
przewodniczący
Renata Siudyka
sprawozdawca
Agnieszka Kręcisz-Sarna
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wywłaszczenia zabytków nieruchomych, w szczególności w kontekście braku woli nabycia przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego oraz roli wniosku konserwatora zabytków."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji wywłaszczenia zabytku, a rozstrzygnięcie opiera się na braku woli nabycia przez potencjalnego beneficjenta, co może ograniczać jej zastosowanie w innych przypadkach wywłaszczenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy konfliktu między ochroną dziedzictwa narodowego a prawem własności i ograniczeniami finansowymi państwa. Pokazuje, jak złożone mogą być procedury administracyjne związane z zabytkami.
“Czy państwo może uchylić się od ratowania zabytku, bo nie chce go kupić?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.