II SA/Gl 127/26Świadczenie pielęgnacyjne babcia opieka nad wnukiem prokonstytucyjna wykładnia
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 lutego 2025 r. do 10 września 2025 r. na opiekę nad wnukiem O. S. Dziecko posiadało orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, a babci powierzono pieczę nad nim na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w R. Organy administracji odmówiły świadczenia, argumentując, że obowiązek alimentacyjny babci powstaje dopiero po rodzicach, którzy żyją, a babcia nie wystąpiła o przysposobienie dziecka, co jest warunkiem uznania jej za opiekuna faktycznego w rozumieniu ustawy. WSA uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, w szczególności art. 17 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 3 pkt 14, w swojej literalnej wykładni, mogą naruszać zasady konstytucyjne, takie jak ochrona praw dziecka (art. 72 Konstytucji RP) i zasada równości (art. 32 Konstytucji RP), a także postanowienia Konwencji o Prawach Dziecka. Sąd wskazał, że dziecko pozbawione opieki rodzicielskiej ma prawo do specjalnej ochrony i pomocy ze strony państwa, a państwo ma obowiązek zapewnić opiekę zastępczą. W ocenie Sądu, powierzenie pieczy nad dzieckiem sądowym postanowieniem powinno być wystarczającą podstawą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, nawet jeśli wnioskodawczyni nie jest rodzicem ani nie wystąpiła o przysposobienie. Sąd dokonał prokonstytucyjnej wykładni przepisów, uznając, że ograniczenie dostępu do świadczenia dla osoby sprawującej bieżącą pieczę na mocy orzeczenia sądu godzi w interes dziecka. W związku z tym, WSA uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, nakazując organom ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem przedstawionej oceny prawnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście zasad konstytucyjnych i Konwencji o Prawach Dziecka, szczególnie w sprawach dotyczących opieki nad dziećmi przez osoby inne niż rodzice lub opiekunowie prawni.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej opiekuna sprawującego pieczę na mocy postanowienia sądu, a nie rodziców biologicznych. Wymaga uwzględnienia całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy osoba sprawująca faktyczną pieczę nad dzieckiem na mocy postanowienia sądu rodzinnego, która nie jest rodzicem ani nie wystąpiła o przysposobienie, jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd uznał, że taka osoba jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego, stosując prokonstytucyjną wykładnię przepisów.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że literalna wykładnia przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, ograniczająca krąg uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego tylko do osób, które wystąpiły o przysposobienie dziecka, narusza zasady konstytucyjne i Konwencję o Prawach Dziecka, które zapewniają ochronę praw dziecka i opiekunów sprawujących pieczę na mocy orzeczenia sądu. Powierzenie pieczy nad dzieckiem sądowym postanowieniem powinno być wystarczającą podstawą do przyznania świadczenia.
Czy odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego babci sprawującej pieczę nad wnukiem z powodu braku obowiązku alimentacyjnego w pierwszej kolejności jest zgodna z Konstytucją RP i Konwencją o Prawach Dziecka?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd uznał, że taka odmowa, oparta na wąskiej wykładni ustawy, narusza konstytucyjne zasady ochrony praw dziecka i równości.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do art. 72 Konstytucji RP i art. 3, 20, 27 Konwencji o Prawach Dziecka, wskazując, że państwo ma obowiązek zapewnić dziecku pozbawionemu opieki rodzicielskiej specjalną ochronę i pomoc. Odmowa świadczenia pielęgnacyjnego osobie sprawującej pieczę na mocy orzeczenia sądu godzi w interes dziecka i narusza zasadę równości.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (11)
Główne
u.ś.r. art. 17 § 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje m.in. opiekunowi faktycznemu dziecka, pod warunkiem wystąpienia z wnioskiem o przysposobienie. Sąd dokonał prokonstytucyjnej wykładni tego przepisu, rozszerzając krąg uprawnionych o osoby sprawujące pieczę na mocy orzeczenia sądu.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna uchylenia zaskarżonej decyzji przez sąd.
p.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
Konstytucja RP art. 72 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka.
Konstytucja RP art. 72 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dziecko pozbawione opieki rodzicielskiej ma prawo do opieki i pomocy władz publicznych.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 3 § 14
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Definicja opiekuna faktycznego dziecka, który faktycznie opiekuje się dzieckiem i wystąpił z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie.
k.r.o. art. 132
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Przepisy dotyczące obowiązku alimentacyjnego, które były podstawą argumentacji organów.
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa prawna utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji przez organ odwoławczy.
Konstytucja RP art. 32 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równego traktowania.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja RP art. 32 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do równego traktowania przez władze publiczne.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Potrzeba prokonstytucyjnej wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w celu zapewnienia ochrony praw dziecka i opiekuna sprawującego pieczę na mocy orzeczenia sądu. • Naruszenie zasad konstytucyjnych (ochrona praw dziecka, równość) oraz Konwencji o Prawach Dziecka przez wąską, literalną wykładnię przepisów ustawy.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organów administracji oparta na ścisłej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 3 u.ś.r., zgodnie z którą świadczenie pielęgnacyjne przysługuje opiekunowi faktycznemu tylko pod warunkiem wystąpienia z wnioskiem o przysposobienie dziecka, a obowiązek alimentacyjny babci powstaje po rodzicach.
Godne uwagi sformułowania
Potrzeba odniesienia się bezpośrednio do zasad konstytucyjnych i Konwencji o Prawach Dziecka. • Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w sposób niedostateczny chronią prawa jednostki, jaką jest rzeczywisty opiekun dziecka sprawujący nad nim bieżącą pieczę. • Niezgodne z konstytucyjną zasadą równości byłoby zawężenie grupy osób legitymowanych do otrzymania tych świadczeń wyłącznie do osób, które faktycznie opiekują się dzieckiem, jedynie pod warunkiem, że wystąpiły do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka. • Uchwalone przez Sejm i Senat ustawy muszą być z nią (Konwencją o Prawach Dziecka) zgodne.
Skład orzekający
Artur Żurawik
przewodniczący
Renata Siudyka
sprawozdawca
Tomasz Dziuk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście zasad konstytucyjnych i Konwencji o Prawach Dziecka, szczególnie w sprawach dotyczących opieki nad dziećmi przez osoby inne niż rodzice lub opiekunowie prawni."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej opiekuna sprawującego pieczę na mocy postanowienia sądu, a nie rodziców biologicznych. Wymaga uwzględnienia całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak sądy mogą stosować zasady konstytucyjne i międzynarodowe do interpretacji przepisów, aby zapewnić sprawiedliwość i ochronę praw dziecka oraz opiekunów, nawet jeśli ustawa wydaje się nieprzewidywać takiej sytuacji.
“Babcia sprawująca pieczę nad wnukiem wygrała z urzędnikami: sąd powołał się na Konstytucję i prawa dziecka!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.