II SA/Gd 384/26Świadczenie wychowawcze dziecko z okna życia termin wniosku
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi A. Ż. na decyzję Prezesa ZUS odmawiającą przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko umieszczone w jej rodzinie zastępczej za okres od lipca do września 2025 r. Dziecko zostało znalezione w "oknie życia", a jego dane osobowe, w tym PESEL, zostały ustalone dopiero we wrześniu i październiku 2025 r. ZUS odmówił przyznania świadczenia za okres poprzedzający złożenie wniosku (20 października 2025 r.), powołując się na art. 18 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, który stanowi, że w przypadku złożenia wniosku po upływie 3 miesięcy od umieszczenia dziecka w pieczy, świadczenie przysługuje od miesiąca złożenia wniosku. WSA w Gdańsku uznał skargę za zasadną. Sąd, stosując wykładnię funkcjonalną i prokonstytucyjną, stwierdził, że termin 3 miesięcy na złożenie wniosku nie mógł rozpocząć biegu przed uzyskaniem przez dziecko danych osobowych niezbędnych do złożenia wniosku w systemie teleinformatycznym ZUS. Literalna wykładnia przepisów kolidowałaby z celem świadczenia wychowawczego oraz zasadą ochrony praw dziecka wynikającą z Konstytucji RP i Konwencji o Prawach Dziecka. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując, że organ powinien przyznać świadczenie od lipca 2025 r.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących terminu składania wniosków o świadczenia, gdy brak jest danych osobowych dziecka, a także wykładnia przepisów w kontekście zasad konstytucyjnych i celu świadczeń socjalnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji dziecka znalezionego w "oknie życia" i konieczności ustalenia jego danych osobowych przed złożeniem wniosku o świadczenie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy termin 3 miesięcy na złożenie wniosku o świadczenie wychowawcze, liczony od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej, może rozpocząć bieg przed uzyskaniem przez dziecko danych osobowych niezbędnych do złożenia wniosku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, termin ten nie rozpoczął biegu przed uzyskaniem przez dziecko danych osobowych, które umożliwiły złożenie wniosku w systemie teleinformatycznym ZUS.
Uzasadnienie
Literalna wykładnia przepisów prowadziłaby do sytuacji, w której dziecko pozbawione byłoby świadczenia wychowawczego z powodu braku danych osobowych, co jest sprzeczne z celem ustawy oraz zasadami ochrony praw dziecka wynikającymi z Konstytucji RP i Konwencji o Prawach Dziecka.
Czy organ administracji publicznej powinien uwzględnić szczególne okoliczności sprawy (np. brak danych osobowych dziecka) przy ocenie terminu złożenia wniosku o świadczenie wychowawcze?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ powinien uwzględnić te okoliczności i zastosować wykładnię przepisów zgodną z celem świadczenia i zasadami konstytucyjnymi.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił potrzebę stosowania wykładni funkcjonalnej i prokonstytucyjnej, która uwzględnia cel świadczenia oraz obowiązki państwa wobec dzieci.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (19)
Główne
u.p.w.d. art. 18 § 2a
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Pomocnicze
u.p.w.d. art. 18 § 1
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
u.p.w.d. art. 18 § 2
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
u.p.w.d. art. 13 § 1
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
u.p.w.d. art. 13 § 3
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
u.p.w.d. art. 13 § 5
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 72 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 72 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 8 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 8 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 91 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Termin na złożenie wniosku o świadczenie wychowawcze nie rozpoczął biegu przed uzyskaniem przez dziecko danych osobowych niezbędnych do złożenia wniosku. • Literalna wykładnia przepisów prowadziłaby do naruszenia celu świadczenia wychowawczego oraz zasad konstytucyjnych dotyczących ochrony praw dziecka. • Szczególne okoliczności sprawy (dziecko z "okna życia", brak danych osobowych) uniemożliwiły złożenie wniosku w terminie 3 miesięcy.
Odrzucone argumenty
Wniosek o świadczenie wychowawcze został złożony po upływie 3 miesięcy od umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej, co zgodnie z art. 18 ust. 2a ustawy wyklucza przyznanie świadczenia za okres poprzedzający miesiąc złożenia wniosku.
Godne uwagi sformułowania
Sąd doszedł do wniosku, że organ ten niezasadnie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą skarżącej przyznania świadczenia wychowawczego za okres poprzedzający miesiąc złożenia wniosku, tj. za okres od dnia 8 lipca 2025 r. do 30 września 2025 r. wskutek błędnej wykładni art. 18 ust. 2a ustawy... • Literalnie odczytując powyższe przepisy, należałoby przyznać organom rację, że nie ma możliwości przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego za okres poprzedzający miesiąc złożenia wniosku. • Niemniej jednak, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 9 grudnia 2009 r. II FSK 919/09, należy pamiętać, że prawo stosuje się nie tylko w jego ścisłym, literalnym brzmieniu, ale uwzględnia się także kontekst systemowy i funkcjonalny danego przepisu. • Wykładnia językowa art. 18 ust. 2a ustawy, w myśl której termin 3 miesięcy na złożenie wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego, będący warunkiem przyznania świadczenia od chwili umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej, biegnie od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej również wówczas, gdy dziecko nie posiada danych osobowych pozwalających na jego identyfikację w systemie teleinformatycznym ZUS, nie da się pogodzić z celem świadczenia wychowawczego sformułowanym w treści ust. 1 tego przepisu. • Niezgodne z konstytucyjną zasadą ochrony praw dziecka byłoby pozbawienie rodziny zastępczej wsparcia w postaci świadczenia wychowawczego z tego tylko powodu, że jako dziecko pozostawione w tzw. […]
Skład orzekający
Justyna Dudek-Sienkiewicz
przewodniczący sprawozdawca
Dariusz Kurkiewicz
przewodniczący
Katarzyna Krzysztofowicz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących terminu składania wniosków o świadczenia, gdy brak jest danych osobowych dziecka, a także wykładnia przepisów w kontekście zasad konstytucyjnych i celu świadczeń socjalnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji dziecka znalezionego w "oknie życia" i konieczności ustalenia jego danych osobowych przed złożeniem wniosku o świadczenie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy dziecka znalezionego w "oknie życia" i problemów z uzyskaniem świadczeń socjalnych z powodu braku danych osobowych, co ma silny wymiar ludzki i porusza kwestie praw dziecka.
“Czy dziecko z "okna życia" może stracić świadczenie wychowawcze przez brak PESEL?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.