II SA/Łd 41/26Świadczenie wychowawcze dla babci piecza bieżącą

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz poprzedzającą ją decyzję ZUS, które odmawiały przyznania świadczenia wychowawczego M.Z. na rzecz jej wnuczki N.C. M.Z., babcia dziecka, na mocy prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Pabianicach, sprawowała bieżącą pieczę nad wnuczką i została ustanowiona jej kuratorem do spraw majątkowych. Organy ZUS odmówiły przyznania świadczenia, argumentując, że M.Z. nie mieści się w katalogu podmiotów uprawnionych do świadczenia wychowawczego, określonym w art. 4 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W szczególności wskazano, że piecza bieżąca nie jest równoznaczna z pieczą zastępczą, a definicja opiekuna faktycznego wymaga złożenia wniosku o przysposobienie dziecka. Sąd administracyjny uznał tę interpretację za nieprawidłową. W uzasadnieniu wyroku podkreślono, że ścisłe trzymanie się literalnego brzmienia przepisów ustawy, z pominięciem norm konstytucyjnych i międzynarodowych, jest niezgodne z zasadami demokratycznego państwa prawnego. Sąd odwołał się do art. 8 i 72 Konstytucji RP, gwarantujących ochronę praw dziecka i prawo dziecka pozbawionego opieki rodzicielskiej do pomocy władz publicznych, a także do Konwencji o Prawach Dziecka, która stanowi, że sprawą nadrzędną jest najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka. Sąd stwierdził, że osoba, której państwo powierzyło na mocy orzeczenia sądowego bieżącą pieczę nad dzieckiem, ponosi odpowiedzialność za jego wychowanie i utrzymanie, a tym samym powinna mieć prawo do świadczenia wychowawczego, które częściowo pokryje koszty utrzymania dziecka. W ocenie Sądu, wykluczenie takiej osoby z kręgu uprawnionych narusza konstytucyjną zasadę równego traktowania. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżone decyzje, uznając, że organy naruszyły przepisy prawa materialnego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy.

Zagadnienia prawne (1)

Skład orzekający