Orzeczenie · 2026-05-07

II OSK 305/24Oddalenie skargi kasacyjnej stowarzyszenia nadzór budowlany

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2026-05-07

NSABudowlaneŚredniansa

prawo budowlanenadzór budowlanystwierdzenie nieważnościkpaorganizacja społecznainteres społecznycele statutoweskarga kasacyjnaNSA

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę Stowarzyszenia na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB). GINB odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Śląskiego WINB, które z kolei uchylało postanowienie PINB o nałożeniu kary za nielegalne użytkowanie budynku mieszkalnego. WSA w Warszawie uznał, że Stowarzyszenie nie wykazało spełnienia przesłanek z art. 31 § 1 k.p.a., tj. uzasadnienia celami statutowymi i interesem społecznym, do wszczęcia postępowania w sprawie dotyczącej innej osoby. Sąd I instancji podkreślił, że cel statutowy Stowarzyszenia dotyczący „czuwania nad przestrzeganiem prawa” był zbyt ogólny, aby można było wykazać jego związek z konkretnym postępowaniem, a pozostałe cele również nie miały zastosowania. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, stwierdził, że nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach. NSA zwrócił uwagę, że Stowarzyszenie nie zarzuciło naruszenia art. 31 § 1 k.p.a., który był faktyczną podstawą odmowy wszczęcia postępowania, a jedynie art. 31 § 2 k.p.a. oraz art. 8 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z przepisami Prawa budowlanego. NSA uznał, że zarzuty te nie mogły być skuteczne, ponieważ nie dotyczyły podstawy odmowy wszczęcia postępowania, a ewentualne naruszenie art. 8 § 1 i 2 k.p.a. mogłoby być badane dopiero po uwzględnieniu wniosku Stowarzyszenia. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA i GINB.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia

Do czego można powołać

Interpretacja przesłanek do wszczęcia postępowania na wniosek organizacji społecznej (art. 31 k.p.a.) oraz zakres kontroli skargi kasacyjnej.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji organizacji społecznej i jej celów statutowych w kontekście prawa budowlanego.

Zagadnienia prawne (2)

Czy cele statutowe organizacji społecznej, takie jak "czuwanie nad przestrzeganiem prawa", są wystarczająco skonkretyzowane, aby uzasadnić wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia organu nadzoru budowlanego dotyczącego kary za nielegalne użytkowanie obiektu budowlanego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, cele statutowe muszą być odpowiednio skonkretyzowane, aby istniał bezpośredni związek z postępowaniem, którego wszczęcia organizacja oczekuje. Ogólne cele nie są wystarczające.

Uzasadnienie

Sąd I instancji oraz NSA uznały, że cel statutowy Stowarzyszenia dotyczący "czuwania nad przestrzeganiem prawa" jest zbyt ogólny i nie pozwala na wykazanie związku z materialnoprawnym przedmiotem sprawy, jakim było postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia dotyczącego kary administracyjnej. Brak również było przesłanki interesu społecznego.

Czy naruszenie art. 31 § 2 k.p.a. może stanowić podstawę skargi kasacyjnej, jeśli faktyczną podstawą odmowy wszczęcia postępowania przez organ było niespełnienie przesłanek z art. 31 § 1 k.p.a.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, skarga kasacyjna musi być oparta na zarzutach naruszenia przepisów, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia. Zarzut naruszenia art. 31 § 2 k.p.a. jest niezasadny, jeśli organ prawidłowo zastosował art. 31 § 1 k.p.a. do odmowy wszczęcia postępowania.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że Stowarzyszenie nie zarzuciło naruszenia art. 31 § 1 k.p.a., który był podstawą odmowy wszczęcia postępowania. Zarzut naruszenia art. 31 § 2 k.p.a. był niezasadny, ponieważ przepis ten dotyczy postanowienia o wszczęciu lub dopuszczeniu do udziału, a nie odmowie. Ewentualne naruszenie innych przepisów, jak art. 8 k.p.a., mogłoby być badane dopiero po uwzględnieniu wniosku o wszczęcie postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalono skargę

Oddalono skargę kasacyjną Stowarzyszenia.

Przepisy (12)

Główne

p.b. art. 59i § ust. 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Przepis dotyczący kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego.

p.b. art. 59f § ust. 1, 2 i 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Przepisy dotyczące kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego.

p.b. art. 59g § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Przepisy dotyczące kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego.

k.p.a. art. 31 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przesłanki wszczęcia postępowania na wniosek organizacji społecznej (cele statutowe, interes społeczny).

Pomocnicze

k.p.a. art. 31 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Postanowienie o wszczęciu lub dopuszczeniu do udziału organizacji społecznej w postępowaniu; zażalenie na odmowę.

k.p.a. art. 8 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasady prowadzenia postępowania (zaufanie do władzy publicznej, proporcjonalność, bezstronność, równe traktowanie).

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)