Orzeczenie · 2025-06-13

II OSK 2940/24

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2025-06-13

NSAAdministracyjneWysokansa

cudzoziemcypobyt czasowyspecustawa ukraińskabezczynność organuskarga kasacyjnaNSAWSAprawo administracyjnepostępowanie administracyjne

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 17 lipca 2024 r. stwierdził bezczynność Wojewody Śląskiego w sprawie udzielenia obywatelowi Ukrainy zezwolenia na pobyt czasowy, zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 60 dni oraz zasądził zwrot kosztów. Sąd pierwszej instancji uznał, że ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy nie ma zastosowania do osób, które przybyły do Polski przed konfliktem zbrojnym, a także, że przepisy tej ustawy dotyczące terminów załatwiania spraw zostały błędnie zaimplementowane, naruszając Kartę Praw Podstawowych UE. Wojewoda Śląski złożył skargę kasacyjną, zarzucając m.in. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię specustawy ukraińskiej oraz naruszenie przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną w części. NSA podkreślił, że przepisy art. 100c i 100d ustawy o pomocy dotyczą wszystkich cudzoziemców, a nie tylko tych przybyłych w związku z wojną. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było stwierdzenie, że po 30 czerwca 2024 r. przepisy ograniczające możliwość skargi na bezczynność straciły uzasadnienie w świetle konstytucyjnej i traktatowej zasady proporcjonalności. W związku z tym, NSA uchylił wyrok WSA w części dotyczącej stwierdzenia bezczynności i oddalił skargę, uznając, że termin na załatwienie sprawy jeszcze nie upłynął.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Uzasadnienie uchylenia wyroku WSA w części dotyczącej bezczynności organu po 30 czerwca 2024 r. ze względu na utratę proporcjonalności ograniczeń prawa do sądu wprowadzonych specustawą ukraińską.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej po 30 czerwca 2024 r. i może wymagać ponownej oceny w przypadku zmiany okoliczności faktycznych lub prawnych.

Zagadnienia prawne (3)

Czy przepisy art. 100c i 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, ograniczające możliwość zaskarżenia bezczynności organu, mają zastosowanie po 30 czerwca 2024 r. i czy ich stosowanie jest proporcjonalne?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, przepisy te straciły uzasadnienie po 30 czerwca 2024 r. ze względu na zakończenie masowego napływu obywateli Ukrainy i wystarczający okres na dostosowanie się organów, co narusza zasadę proporcjonalności i prawo do sądu.

Uzasadnienie

NSA uznał, że ograniczenia prawa do sądu wprowadzone specustawą ukraińską były uzasadnione nadzwyczajnymi okolicznościami, ale po ponad dwóch latach od początku konfliktu i zakończeniu masowego napływu, dalsze ich stosowanie po 30 czerwca 2024 r. narusza zasadę proporcjonalności.

Czy ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy ma zastosowanie do wszystkich obywateli Ukrainy, czy tylko do tych, którzy przybyli w związku z konfliktem zbrojnym?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Przepisy art. 100c i 100d ustawy o pomocy stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców, niezależnie od ich obywatelstwa i daty przybycia do Polski, a nie tylko tych, których pobyt jest wywołany wojną.

Uzasadnienie

NSA powołuje się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym przepisy te mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, a nie tylko do tych przybyłych w związku z konfliktem zbrojnym.

Czy przepisy art. 112a ust. 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach, dotyczące terminów załatwiania spraw, zostały prawidłowo zaimplementowane do polskiego prawa i czy są zgodne z dyrektywą 2011/98/UE?

Odpowiedź sądu

WSA w Gliwicach uznał, że przepisy te zostały błędnie zaimplementowane, naruszając art. 41 i 47 KPP oraz art. 5 ust. 2 i 4 dyrektywy 2011/98/UE, podczas gdy NSA w niniejszej sprawie nie rozstrzygał tej kwestii bezpośrednio, skupiając się na zastosowaniu specustawy.

Uzasadnienie

WSA w Gliwicach uznał, że termin do wydania decyzji powinien biec od dnia złożenia wniosku i wynosić maksymalnie 4 miesiące, co było sprzeczne z krajową implementacją.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Zaskarżony wyrok został uchylony w punktach 1, 2 i 4, a w tym zakresie skarga została oddalona.

Przepisy (17)

Główne

specustawa ukraińska art. 100d § 1

Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa

Przepis ten, ograniczający możliwość zaskarżenia bezczynności organu, miał zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, a nie tylko do tych przybyłych w związku z wojną. Po 30 czerwca 2024 r. jego stosowanie straciło uzasadnienie.

Dz.U. 2023 poz 103 art. 100d

Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa

Pomocnicze

specustawa ukraińska art. 100a

Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa

specustawa ukraińska art. 100c

Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa

u.o.c. art. 112a § 1

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

Określa termin 60 dni na załatwienie sprawy zezwolenia na pobyt czasowy.

u.o.c. art. 112a § 2

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

Określa zdarzenia, od których biegnie termin na załatwienie sprawy.

u.o.c. art. 109 § 1

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

Dotyczy zwracania się do odpowiednich służb o informacje.

k.p.a. art. 35 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 35 § 4

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 37 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy stwierdzenia bezczynności organu.

Konstytucja RP art. 32

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 91 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

p.p.s.a. art. 149 § 1