II OSK 2586/25Dopuszczalność skargi na przewlekłość postępowania cudzoziemcy
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wojewody Wielkopolskiego od wyroku WSA w Poznaniu, który zobowiązał organ do rozpoznania wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy w terminie miesiąca, stwierdził przewlekłość postępowania, ale uznał, że nie nastąpiła ona z rażącym naruszeniem prawa. Wojewoda zarzucił naruszenie przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) oraz ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, kwestionując dopuszczalność skargi na bezczynność z uwagi na pozostawienie ponaglenia bez rozpoznania oraz stosowanie przepisów o zawieszeniu terminów. NSA oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że ponaglenie wniesione przed upływem terminu, nawet pozostawione bez rozpoznania, nie pozbawia dopuszczalności skargi na bezczynność zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. W kwestii zawieszenia terminów, NSA stwierdził, że art. 100d ustawy o pomocy, który przedłużano wielokrotnie, utracił charakter tymczasowy i jest sprzeczny z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP (prawo do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki). W związku z tym, od 1 lipca 2024 r. przepis ten nie powinien być stosowany. Ponieważ organ administracji nie załatwił sprawy skarżącego po tej dacie, mimo wszczęcia postępowania 1 marca 2024 r., NSA uznał, że wystąpiła bezczynność organu, a zobowiązanie WSA do załatwienia sprawy było zasadne. Sąd uznał również, że stwierdzenie przewlekłości przez WSA, choć zbędne w kontekście zobowiązania do załatwienia sprawy, nie stanowiło podstawy do uchylenia wyroku.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dopuszczalności skargi na bezczynność mimo pozostawienia ponaglenia bez rozpoznania oraz interpretacja konstytucyjności przepisów ograniczających prawo do sądu w sprawach cudzoziemców.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy i jej przedłużeniami, ale jego argumentacja dotycząca prawa do sądu ma szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalna, gdy ponaglenie zostało wniesione przed upływem terminu do załatwienia sprawy, ale zostało pozostawione przez organ bez rozpoznania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, skarga jest dopuszczalna. Pozostawienie ponaglenia bez rozpoznania nie pozbawia dopuszczalności skargi na bezczynność, o ile ponaglenie zostało wniesione przed upływem terminu do załatwienia sprawy.
Uzasadnienie
Przepis art. 53 § 2b p.p.s.a. wymaga wniesienia ponaglenia przed wniesieniem skargi. Art. 37 § 3a k.p.a. stanowi, że ponaglenie wniesione przed terminem jest pozostawiane bez rozpoznania, ale nie wyłącza to dopuszczalności skargi na bezczynność.
Czy przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, wprowadzające zawieszenie terminów załatwiania spraw i wykluczające środki prawne na wypadek bezczynności/przewlekłości, mogą być stosowane w nieskończoność i czy są zgodne z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te, w szczególności art. 100d ustawy o pomocy, po wielokrotnym przedłużaniu, utraciły charakter tymczasowy i są w sposób oczywisty sprzeczne z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP (prawo do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki). Od 1 lipca 2024 r. nie powinny być stosowane.
Uzasadnienie
Długotrwałe wyłączenie środków prawnych zwalczających bezczynność i przewlekłość narusza prawo do sądu. Choć początkowo uzasadnione sytuacją wojenną, kolejne przedłużenia terminu obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy, zwłaszcza do 30 września 2025 r., nie są już usprawiedliwione i prowadzą do oczywistej sprzeczności z Konstytucją.
Czy w sytuacji, gdy organ administracji wszczął postępowanie o zezwolenie na pobyt czasowy 1 marca 2024 r., a termin do jego załatwienia rozpoczął bieg 1 lipca 2024 r. (po wyłączeniu stosowania art. 100d ustawy o pomocy), i sprawa nie została załatwiona do dnia wydania wyroku przez WSA, wystąpiła bezczynność organu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wystąpiła bezczynność organu.
Uzasadnienie
Po wyłączeniu stosowania art. 100d ustawy o pomocy od 1 lipca 2024 r., organ miał 60 dni na załatwienie sprawy. Skoro sprawa nie została załatwiona do dnia wydania wyroku przez WSA, a skarga kasacyjna nie wskazywała innych okoliczności uzasadniających wstrzymanie biegu terminu, organ pozostawał w bezczynności.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (11)
Główne
p.p.s.a. art. 53 § § 2b
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Pozostawienie ponaglenia bez rozpoznania nie wpływa na dopuszczalność skargi, jeśli ponaglenie zostało wniesione przed upływem terminu.
p.p.s.a. art. 149 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłość, zobowiązuje organ do wydania aktu, dokonania czynności lub stwierdzenia przewlekłości.
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez NSA.
k.p.a. art. 37 § § 3a
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa skutki pozostawienia ponaglenia bez rozpoznania.
k.p.a. art. 37 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja bezczynności organu.
ustawa o pomocy art. 100c
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przepis dotyczący zawieszenia terminów, uchylony.
ustawa o pomocy art. 100d § ust. 1
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przepis dotyczący zawieszenia terminów i wyłączenia środków prawnych na wypadek bezczynności/przewlekłości. Sąd uznał go za niekonstytucyjny od 1 lipca 2024 r.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 182 § § 2 i 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
k.p.a. art. 35 § § 5
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy terminów załatwiania spraw.
ustawa o pomocy art. 100d § ust. 3 i 4
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przepisy wykluczające środki prawne na wypadek bezczynności i przewlekłości.
u.o.c. art. 112a § ust. 1 i 2
Ustawa o cudzoziemcach
Dotyczy terminów załatwiania spraw cudzoziemców.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ponaglenie wniesione przed upływem terminu, nawet pozostawione bez rozpoznania, nie pozbawia dopuszczalności skargi na bezczynność. • Przepis art. 100d ustawy o pomocy, wprowadzający zawieszenie terminów i wykluczający środki prawne na wypadek bezczynności/przewlekłości, jest od 1 lipca 2024 r. sprzeczny z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i nie powinien być stosowany. • Wystąpiła bezczynność organu, ponieważ sprawa nie została załatwiona po dacie, od której art. 100d ustawy o pomocy nie powinien być stosowany.
Odrzucone argumenty
Skarga na bezczynność była niedopuszczalna, ponieważ ponaglenie zostało pozostawione bez rozpoznania. • Organ nie dopuścił się bezczynności, ponieważ obowiązywał art. 100d ustawy o pomocy, który zawieszał terminy i wyłączał środki prawne.
Godne uwagi sformułowania
pozostawienie ponaglenia bez rozpoznania nie ma dla oceny spełnienia tego warunku dopuszczalności istotnego znaczenia • utraciło w istocie charakter uregulowania tymczasowego • nie może być uznane za usprawiedliwione szczególnymi okolicznościami • jest sprzeczny w sposób oczywisty z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej • Długotrwałe usunięcie z sytemu prawnego takich skutecznych środków prawnych godzi zatem bezpośrednio w prawo do sądu określone w art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Skład orzekający
Zdzisław Kostka
przewodniczący sprawozdawca
Andrzej Wawrzyniak
sędzia
Piotr Broda
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności skargi na bezczynność mimo pozostawienia ponaglenia bez rozpoznania oraz interpretacja konstytucyjności przepisów ograniczających prawo do sądu w sprawach cudzoziemców."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy i jej przedłużeniami, ale jego argumentacja dotycząca prawa do sądu ma szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z prawem do sądu i dopuszczalnością skargi na bezczynność organu, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i imigracyjnym. Interpretacja konstytucyjności przepisów wprowadzonych w związku z kryzysem uchodźczym jest również ciekawa.
“Prawo do sądu kontra biurokracja: NSA rozstrzyga, czy można skarżyć bezczynność organu mimo formalnych przeszkód.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.