II OSK 1813/23Samowolą budowlaną nowelizacja prawa budowlanego 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Z. S. od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił skargę na decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego wstrzymującą roboty budowlane polegające na zwiększeniu kubatury i wysokości budynku. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie zmiany przepisów Prawa budowlanego (nowelizacja z 2020 r.) oraz art. 171 p.p.s.a. przez uznanie tożsamości przedmiotu rozstrzygnięcia z wcześniejszymi wyrokami. NSA oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania sądów administracyjnych w poprzednich postępowaniach (dotyczących tej samej samowoli budowlanej) są wiążące. Wskazano, że roboty wykonane na przełomie 2015/2016 r. zostały już prawomocnie zakwalifikowane jako budowa w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego, a nie istotne odstępstwo od projektu (art. 36a). NSA zaznaczył, że nowelizacja Prawa budowlanego z 2020 r. nie ma zastosowania do spraw wszczętych przed jej wejściem w życie, a przepisy przejściowe (art. 25 ustawy nowelizującej) nakazują stosowanie przepisów dotychczasowych. Ponadto, roboty budowlane wykonane po zakończeniu inwestycji nie są traktowane jako odstępstwa od zatwierdzonego projektu, lecz jako nowa samowola budowlana. Sąd odrzucił również zarzut naruszenia art. 171 p.p.s.a., stwierdzając tożsamość sprawy podmiotowo i przedmiotowo, mimo odmienności rozstrzygnięć organów, które wynikały z wiążących wytycznych sądów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów przejściowych Prawa budowlanego, zasada związania prawomocnymi orzeczeniami sądów (art. 153 p.p.s.a.), rozróżnienie między samowolą budowlaną a istotnym odstępstwem od projektu, stosowanie art. 48 Prawa budowlanego do robót wykonanych po zakończeniu inwestycji.
Dotyczy specyficznej sytuacji samowoli budowlanej i zastosowania przepisów przejściowych do nowelizacji Prawa budowlanego. Konieczność analizy konkretnych stanów faktycznych i orzecznictwa.
Zagadnienia prawne (3)
Czy nowelizacja Prawa budowlanego z 2020 r. (art. 36a ust. 5 w nowym brzmieniu) ma zastosowanie do robót budowlanych wykonanych przed jej wejściem w życie, w tym do oceny samowoli budowlanej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nowelizacja z 2020 r. nie ma zastosowania do robót wykonanych przed jej wejściem w życie, a przepisy przejściowe nakazują stosowanie przepisów dotychczasowych. Ponadto, roboty wykonane po zakończeniu inwestycji nie są odstępstwami od projektu, lecz nową samowolą budowlaną.
Uzasadnienie
Sąd kasacyjny powołał się na art. 153 p.p.s.a. i przepisy przejściowe (art. 25 ustawy nowelizującej), które nakazują stosowanie przepisów dotychczasowych do spraw wszczętych przed nowelizacją. Podkreślono, że wcześniejsze, wiążące orzeczenia sądów już zakwalifikowały roboty jako samowolę budowlaną w trybie art. 48 Prawa budowlanego, a nie istotne odstępstwo od projektu.
Czy wcześniejsze orzeczenia sądów administracyjnych dotyczące tej samej samowoli budowlanej są wiążące dla organów i sądów w kolejnych postępowaniach, mimo zmiany przepisów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w prawomocnych orzeczeniach sądów są wiążące, chyba że przepisy prawa uległy zmianie w sposób uniemożliwiający ich zastosowanie.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 153 p.p.s.a., wskazując, że wiążąca ocena prawna z poprzednich wyroków (II SA/Gl 1166/17 i II OSK 2245/18) dotycząca kwalifikacji robót jako budowy w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego i konieczności legalizacji w tym trybie, pozostawała aktualna i wiążąca dla organów i sądu pierwszej instancji.
Czy istnieje tożsamość sprawy w rozumieniu art. 171 p.p.s.a. między postępowaniem o umorzenie postępowania nadzorczego a postępowaniem dotyczącym postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, istnieje tożsamość sprawy podmiotowo i przedmiotowo, co wyklucza dokonywanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że rozstrzygnięcia organów, choć odmienne, dotyczyły tej samej sprawy dotyczącej robót budowlanych wykonanych w konkretnym budynku. O tożsamości sprawy decydują elementy podmiotowe i przedmiotowe, które nie uległy zmianie. Zmiana podstawy prawnej wynikała z wiążącego stanowiska sądów.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (15)
Główne
P.b. art. 48 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 171
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
P.b. art. 3 § pkt 6
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.b. art. 36a § ust. 5
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.b. art. 48 § ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.b. art. 48 § ust. 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.b. art. 50
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.b. art. 51
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § ust. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa nowelizująca art. 25
Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw
Przepis przejściowy nakazujący stosowanie przepisów dotychczasowych do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej.
ustawa nowelizująca art. 28
Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wcześniejsze orzeczenia sądów administracyjnych dotyczące kwalifikacji robót jako samowoli budowlanej i trybu legalizacji w oparciu o art. 48 Prawa budowlanego są wiążące na mocy art. 153 p.p.s.a. • Nowelizacja Prawa budowlanego z 2020 r. nie ma zastosowania do robót wykonanych przed jej wejściem w życie ze względu na przepisy przejściowe. • Roboty budowlane wykonane po zakończeniu inwestycji nie są odstępstwami od projektu, lecz nową samowolą budowlaną, dla której nie stosuje się art. 36a Prawa budowlanego. • Istnieje tożsamość sprawy podmiotowo i przedmiotowo z poprzednimi postępowaniami, co wyklucza odmienne ustalenia prawne na mocy art. 171 p.p.s.a.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie nowelizacji Prawa budowlanego z 2020 r. do oceny robót budowlanych wykonanych przed jej wejściem w życie. • Brak tożsamości przedmiotu rozstrzygnięcia z wcześniejszymi wyrokami sądów administracyjnych, które dotyczyły umorzenia postępowania, a nie merytorycznej legalizacji samowoli.
Godne uwagi sformułowania
nie mogło zostać podważone, że zrealizowane przez skarżących roboty budowlane [...] należało zakwalifikować jako budowę, o której mowa w art. 48 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane • legalizacja tych robót powinna nastąpić w trybie art. 48, a nie w trybie art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego • rozpatrywanej sprawie doszło wskutek samowolnie wykonanych robót budowlanych do zmiany bryły budynku, jego podwyższenia i zwiększenia kubatury • przepis ten miał zasadnicze znaczenie dla uwarunkowań ponownego procedowania przez organy nadzoru budowlanego • Instytucja przewidziana w art. 36a Prawa budowlanego ze względu na uwarunkowania faktyczne sprawy nie znajdowała zastosowania. Przedmiotowa sprawa nie dotyczy bowiem istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, ale samowoli budowlanej polegającej na wykonaniu robót budowlanych bez pozwolenia na budowę. • Roboty budowlane wykonywane przez inwestora po zakończeniu inwestycji objętej pozwoleniem na budowę nie mogą być traktowane w kategorii odstępstw od zatwierdzonego tym pozwoleniem projektu budowlanego, ale jako przejaw odrębnej i nowej aktywności inwestycyjnej
Skład orzekający
Arkadiusz Despot - Mładanowicz
przewodniczący
Grzegorz Czerwiński
członek
Magdalena Dobek-Rak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych Prawa budowlanego, zasada związania prawomocnymi orzeczeniami sądów (art. 153 p.p.s.a.), rozróżnienie między samowolą budowlaną a istotnym odstępstwem od projektu, stosowanie art. 48 Prawa budowlanego do robót wykonanych po zakończeniu inwestycji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji samowoli budowlanej i zastosowania przepisów przejściowych do nowelizacji Prawa budowlanego. Konieczność analizy konkretnych stanów faktycznych i orzecznictwa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu samowoli budowlanej i tego, jak zmiany w prawie wpływają na już istniejące sytuacje. Wyjaśnia kluczowe zasady interpretacji przepisów przejściowych i związania orzecznictwem.
“Samowola budowlana sprzed lat. Czy nowa ustawa pomoże uniknąć legalizacji?”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.