II NSNc 432/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę nadzwyczajną Prokuratora Generalnego od nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Rejonowy w Płońsku w 2011 r. w postępowaniu upominawczym. Skarga została wniesiona z powodu wydania nakazu zapłaty pomimo istnienia wcześniejszego, prawomocnego nakazu zapłaty z 2008 r. w tej samej sprawie i między tymi samymi stronami. Sąd Najwyższy stwierdził, że doszło do rażącego naruszenia zasady powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), co stanowi naruszenie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego (art. 365, 366, 199 § 1 pkt 2 k.p.c.) oraz konstytucyjnych zasad państwa prawnego, bezpieczeństwa prawnego i prawa do sądu (art. 2 i 45 ust. 1 Konstytucji RP). Pomimo upływu wielu lat od wydania zaskarżonego orzeczenia, Sąd Najwyższy uznał, że uchylenie nakazu zapłaty jest konieczne dla zapewnienia zgodności z zasadami sprawiedliwości społecznej i ochrony praw jednostki. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony nakaz zapłaty i umorzył postępowanie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie stosowania skargi nadzwyczajnej do eliminowania orzeczeń wydanych z naruszeniem zasady powagi rzeczy osądzonej.
Dotyczy specyficznej sytuacji wydania dwóch orzeczeń w tej samej sprawie, ale stanowi ważny przykład stosowania skargi nadzwyczajnej.
Zagadnienia prawne (1)
Czy wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym, gdy to samo roszczenie między tymi samymi stronami zostało już prawomocnie osądzone, stanowi rażące naruszenie prawa i narusza konstytucyjne zasady państwa prawnego, bezpieczeństwa prawnego oraz prawo do sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wydanie kolejnego nakazu zapłaty w sprawie, która została już prawomocnie osądzona, stanowi rażące naruszenie prawa procesowego (zasady powagi rzeczy osądzonej) oraz narusza konstytucyjne zasady państwa prawnego, bezpieczeństwa prawnego i prawo do sądu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że wydanie nakazu zapłaty w 2011 r. pomimo istnienia prawomocnego nakazu z 2008 r. w tej samej sprawie i między tymi samymi stronami narusza zasadę powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) oraz przepisy k.p.c. (art. 365, 366, 199 § 1 pkt 2 k.p.c.). Naruszenie to jest rażące i godzi w konstytucyjne zasady państwa prawnego, bezpieczeństwa prawnego i prawo do sądu (art. 2 i 45 ust. 1 Konstytucji RP), co uzasadnia uchylenie zaskarżonego orzeczenia w trybie skargi nadzwyczajnej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. S. | osoba_fizyczna | powód |
| A. P. | osoba_fizyczna | pozwana |
| G. sp. z o.o. | spółka | poprzedni powód / cedent |
| W. S.A. | spółka | pierwotny wierzyciel |
Przepisy (8)
Główne
k.p.c. art. 365
Kodeks postępowania cywilnego
Prawomocne orzeczenie wiąże strony, sąd, inne sądy, organy państwowe i administracji publicznej.
k.p.c. art. 366
Kodeks postępowania cywilnego
Wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej co do przedmiotu rozstrzygnięcia i między tymi samymi stronami.
k.p.c. art. 199 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd odrzuca pozew, jeżeli o to samo roszczenie między tymi samymi stronami sprawa została już prawomocnie osądzona.
u.SN art. 89 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Określa przesłanki wniesienia skargi nadzwyczajnej, w tym naruszenie zasad lub wolności i praw człowieka i obywatela określonych w Konstytucji lub rażące naruszenie prawa.
u.SN art. 91 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Określa skutki uwzględnienia skargi nadzwyczajnej, w tym uchylenie orzeczenia i orzeczenie co do istoty sprawy lub umorzenie postępowania.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego, zasada zaufania do państwa i bezpieczeństwa prawnego.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu, w tym prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy.
Pomocnicze
k.p.c. art. 202
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd bierze pod rozwagę z urzędu okoliczności uzasadniające odrzucenie pozwu w każdym stanie sprawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym pomimo istnienia prawomocnego orzeczenia w tej samej sprawie między tymi samymi stronami stanowi rażące naruszenie prawa procesowego (zasada powagi rzeczy osądzonej) oraz narusza konstytucyjne zasady państwa prawnego, bezpieczeństwa prawnego i prawo do sądu. • Skarga nadzwyczajna jest właściwym środkiem prawnym do wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwego orzeczenia wydanego z naruszeniem zasady powagi rzeczy osądzonej.
Godne uwagi sformułowania
naruszenie zasady powagi rzeczy osądzonej • rażące naruszenie prawa • zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej • prawo do sądu • bezpieczeństwo prawne • zasada zaufania do państwa • nieodwracalne skutki prawne • zasada ne bis in idem
Skład orzekający
Tomasz Demendecki
przewodniczący-sprawozdawca
Paweł Księżak
członek
Mariusz Grzegorz Wilczyński
ławnik Sądu Najwyższego
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie stosowania skargi nadzwyczajnej do eliminowania orzeczeń wydanych z naruszeniem zasady powagi rzeczy osądzonej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wydania dwóch orzeczeń w tej samej sprawie, ale stanowi ważny przykład stosowania skargi nadzwyczajnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak wadliwe postępowanie sądowe może prowadzić do absurdalnych sytuacji, gdzie ten sam dług jest dochodzony dwukrotnie, a Sąd Najwyższy interweniuje w obronie podstawowych zasad państwa prawa.
“Dwa razy ten sam dług? Sąd Najwyższy uchyla kuriozalny nakaz zapłaty!”
Dane finansowe
WPS: 3496,27 PLN
należność główna: 3496,27 PLN
koszty postępowania: 25 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.