II NSNc 422/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę nadzwyczajną Prokuratora Generalnego od nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Rejonowy w Bytomiu w 2007 roku. Nakaz ten nakazywał D.O. zapłatę 500 zł wraz z odsetkami umownymi w wysokości 20 zł za każdy dzień opóźnienia, co stanowiło rażąco wygórowaną stawkę (120% miesięcznie, 1460% rocznie). Prokurator Generalny zarzucił naruszenie zasad ochrony konsumenta (art. 30 i 76 Konstytucji RP), rażące naruszenie prawa materialnego (art. 359 § 21-23 k.c. poprzez niezastosowanie przepisów o odsetkach maksymalnych) oraz naruszenie prawa procesowego. Sąd Najwyższy uznał skargę za zasadną, stwierdzając naruszenie art. 76 Konstytucji RP i art. 359 k.c. Podkreślono, że sąd pierwszej instancji powinien był z urzędu zbadać konsumencki charakter umowy i potencjalnie nieuczciwe postanowienia, zwłaszcza dotyczące odsetek. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony nakaz zapłaty i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Bytomiu, wskazując, że mimo upływu 5 lat od uprawomocnienia, naruszenie praw konsumenta przemawia za uchyleniem orzeczenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o odsetkach maksymalnych, obowiązek sądu do kontroli z urzędu postanowień umów konsumenckich, stosowanie skargi nadzwyczajnej po upływie 5 lat od uprawomocnienia.
Dotyczy specyficznej sytuacji rażąco wygórowanych odsetek umownych i zastosowania skargi nadzwyczajnej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy nakaz zapłaty wydany w postępowaniu upominawczym, który zasądza rażąco wygórowane odsetki umowne, narusza zasady ochrony konsumenta i przepisy o odsetkach maksymalnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nakaz zapłaty zasądzający odsetki umowne rażąco przekraczające dopuszczalne prawem limity stanowi naruszenie zasad ochrony konsumenta i przepisów o odsetkach maksymalnych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że sąd pierwszej instancji powinien był z urzędu zbadać konsumencki charakter umowy i postanowienia dotyczące odsetek. Zasądzenie odsetek w wysokości 120% miesięcznie było rażącym naruszeniem art. 359 k.c. i zasad ochrony konsumenta.
Czy sąd pierwszej instancji w postępowaniu upominawczym ma obowiązek z urzędu badać ważność i charakter postanowień umowy, zwłaszcza w kontekście ochrony konsumenta?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd ma obowiązek z urzędu badać, czy stosunek prawny ma charakter konsumencki i czy postanowienia umowy nie są nieuczciwe, zgodnie z art. 76 Konstytucji RP i dyrektywami UE.
Uzasadnienie
Orzecznictwo TSUE wskazuje, że sąd krajowy musi z urzędu badać nieuczciwy charakter warunków umownych w umowach konsumenckich i przywracać równowagę między stronami.
Czy skarga nadzwyczajna może być uwzględniona, jeśli od uprawomocnienia się orzeczenia upłynęło ponad 5 lat, a naruszenie dotyczy zasad lub wolności konstytucyjnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, mimo upływu 5 lat, skarga nadzwyczajna może prowadzić do uchylenia orzeczenia, jeśli naruszenie zasad lub wolności konstytucyjnych przemawia za tym, a skutki uchylenia nie są nieodwracalne.
Uzasadnienie
Choć zasada stanowi ograniczenie do stwierdzenia naruszenia prawa po 5 latach, wyjątek przewidziany w art. 115 § 2 u.SN pozwala na uchylenie orzeczenia, gdy naruszenie praw konstytucyjnych jest rażące i skutki można odwrócić.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. S. | osoba_fizyczna | powód |
| D. O. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | skarżący |
Przepisy (19)
Główne
k.c. art. 359 § 2
Kodeks cywilny
Maksymalna wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej nie może w stosunku rocznym przekraczać czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego NBP (odsetki maksymalne).
k.c. art. 359 § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej przekracza wysokość odsetek maksymalnych, należą się odsetki maksymalne.
k.c. art. 359 § 2
Kodeks cywilny
Postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o odsetkach maksymalnych.
k.c. art. 22 § 1
Kodeks cywilny
Przepis dotyczy konsumenta jako osoby fizycznej dokonującej czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową.
u.SN art. 89 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
u.SN art. 91 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
u.SN art. 115 § 2
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Konstytucja RP art. 30
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 76
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pomocnicze
k.p.c. art. 498 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 499 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 499 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 504 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 58 § 3
Kodeks cywilny
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
u.SN art. 95 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
k.p.c. art. 398 § 18
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie zasad ochrony konsumenta (art. 30 i 76 Konstytucji RP). • Rażące naruszenie prawa materialnego (art. 359 § 21-23 k.c.) poprzez niezastosowanie przepisów o odsetkach maksymalnych. • Naruszenie prawa materialnego (art. 221 k.c.) poprzez niezastosowanie do pozwanego jako konsumenta. • Obowiązek sądu do zbadania z urzędu nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich.
Odrzucone argumenty
Zarzut rażącego naruszenia prawa procesowego (art. 499 pkt 1 i 2 k.p.c.) w zakresie art. 499 pkt 2 k.p.c. z powodu braku uzasadnienia.
Godne uwagi sformułowania
Przewidziane w spornej umowie oprocentowanie umowne kwoty głównej na poziomie 120% w skali miesiąca w znaczący sposób (wielokrotnie) przewyższało wskazaną wyżej wysokość obowiązujących wówczas odsetek maksymalnych. • To zaś prowadzi do wniosku, że zasądzenie przez sąd rejonowy zaskarżonym nakazem zapłaty odsetek za opóźnienie na poziomie 120% w skali miesiąca stanowiło rażące naruszenie art. 359 § 21-23 k.c. • Sąd Najwyższy ocenił, iż wskutek wydania spornego nakazu zapłaty doszło do uchybienia art. 76 Konstytucji RP. • Zastrzeżenie w spornej umowie nadmiernych, rażąco wygórowanych odsetek umownych, a następnie wydanie nakazu zapłaty, w ocenie Sądu Najwyższego nie tylko naruszyło równowagę kontraktową, lecz także prowadziło do zaburzenia istniejących ówcześnie stosunków społecznych, tworząc uprawnienie godzące w poczucie społecznej sprawiedliwości.
Skład orzekający
Oktawian Nawrot
przewodniczący-sprawozdawca
Krzysztof Wiak
członek
Radosław Jeż
ławnik
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o odsetkach maksymalnych, obowiązek sądu do kontroli z urzędu postanowień umów konsumenckich, stosowanie skargi nadzwyczajnej po upływie 5 lat od uprawomocnienia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji rażąco wygórowanych odsetek umownych i zastosowania skargi nadzwyczajnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy absurdalnie wysokich odsetek umownych zasądzonych w nakazie zapłaty, co jest przykładem potencjalnego wyzysku konsumenta i pokazuje rolę skargi nadzwyczajnej w korygowaniu błędów sądowych.
“Sąd Najwyższy uchylił nakaz zapłaty z absurdalnymi odsetkami: 120% miesięcznie!”
Dane finansowe
WPS: 500 PLN
należność główna: 500 PLN
odsetki umowne za każdy dzień opóźnienia: 20 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.