II NSNc 189/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę nadzwyczajną Prokuratora Generalnego od prawomocnego nakazu zapłaty Sądu Rejonowego w Bytomiu z 2007 roku, który zasądził od pozwanej kwotę 200 zł wraz z umownymi odsetkami w wysokości 20 zł za każdy dzień opóźnienia. Sąd Najwyższy stwierdził, że naliczanie odsetek w takiej wysokości (co odpowiadało 3650% w skali roku) stanowiło rażące naruszenie przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących maksymalnych odsetek (art. 359 § 2 k.c.) oraz zasad współżycia społecznego (art. 353¹ k.c. w zw. z art. 58 § 2 k.c.). Dodatkowo, sąd uznał, że Sąd Rejonowy naruszył prawo procesowe, wydając nakaz zapłaty w sytuacji, gdy roszczenie było oczywiście bezzasadne ze względu na lichwiarski charakter odsetek (art. 499 pkt 1 k.p.c.). Podkreślono również naruszenie konstytucyjnej zasady ochrony konsumenta (art. 76 Konstytucji RP), gdyż sąd pierwszej instancji nie zbadał z urzędu nieuczciwego charakteru postanowień umowy, mimo że pozwana działała jako konsument. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony nakaz zapłaty i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Bytomiu, uznając, że dalsze utrzymywanie w obrocie prawnym tak rażąco niesprawiedliwego orzeczenia naruszałoby zasadę demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących ochrony konsumenta w postępowaniu upominawczym, ocena lichwiarskich odsetek umownych oraz stosowanie skargi nadzwyczajnej w przypadkach rażącego naruszenia prawa.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji skargi nadzwyczajnej i może być ograniczone przez jej ramy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy nakaz zapłaty wydany w postępowaniu upominawczym, zasądzający wierzytelność wynikającą z umowy z konsumentem, powinien być poprzedzony zbadaniem z urzędu nieuczciwego charakteru postanowień umowy, w szczególności dotyczących odsetek?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd jest zobowiązany z urzędu zbadać, czy postanowienia umowy konsumenckiej mają nieuczciwy charakter, aby zapewnić właściwą ochronę konsumenta.
Uzasadnienie
Postępowanie upominawcze nie może ograniczać konstytucyjnej ochrony konsumenta. Sąd musi badać z urzędu nieuczciwe postanowienia umowne, zgodnie z prawem UE i orzecznictwem TSUE.
Czy zastrzeżenie w umowie o pośrednictwo finansowe odsetek w wysokości 20 zł za każdy dzień opóźnienia od kwoty 200 zł (co odpowiada 3650% w skali roku) jest sprzeczne z prawem i zasadami współżycia społecznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie odsetki mają charakter lichwiarski, są rażąco wygórowane i sprzeczne z prawem materialnym (art. 359 § 2 k.c., art. 353¹ k.c. w zw. z art. 58 § 2 k.c.) oraz zasadami współżycia społecznego.
Uzasadnienie
Odsetki w takiej wysokości przekraczają dopuszczalne prawem limity, nie odzwierciedlają funkcji odsetek (kompensacyjnej, waloryzacyjnej) i stanowią nadużycie prawa podmiotowego, prowadząc do nieważności umowy w tej części.
Czy wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym, gdy z treści pozwu wynika, że roszczenie jest oczywiście bezzasadne z powodu lichwiarskich odsetek, stanowi rażące naruszenie prawa procesowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, narusza art. 499 pkt 1 k.p.c., gdyż sąd nie powinien wydawać nakazu zapłaty, jeśli roszczenie jest oczywiście bezzasadne.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji pominął oczywistą bezzasadność roszczenia wynikającą z lichwiarskich odsetek, co doprowadziło do pokrzywdzenia strony i naruszenia zasad postępowania upominawczego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. Ś. (P.P.H.U. „O.”) | spółka | powód |
| B. M. (poprzednio G.) | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (23)
Główne
u.SN art. 89 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
u.SN art. 91 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
k.p.c. art. 499 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 359 § 2¹
Kodeks cywilny
k.c. art. 359 § 2²
Kodeks cywilny
k.c. art. 359 § 2³
Kodeks cywilny
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
k.c. art. 58 § 2
Kodeks cywilny
Konstytucja RP art. 76
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pomocnicze
u.SN art. 89 § 2
Ustawa o Sądzie Najwyższym
u.SN art. 89 § 3
Ustawa o Sądzie Najwyższym
u.SN art. 115 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
u.SN art. 115 § 1a
Ustawa o Sądzie Najwyższym
k.p.c. art. 504 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 499 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 22¹
Kodeks cywilny
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Konstytucja RP art. 30
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 października 2005 r. w sprawie określenia wysokości odsetek ustawowych
Ustawa z dnia 7 lipca 2005 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz o zmianie niektórych innych ustaw
Ustawa z dnia 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 76 Konstytucji RP (ochrona konsumenta). • Naruszenie art. 359 § 2 k.c., art. 353¹ k.c. w zw. z art. 58 § 2 k.c. (lichwiarskie odsetki). • Naruszenie art. 499 pkt 1 k.p.c. (wydanie nakazu zapłaty mimo oczywistej bezzasadności roszczenia). • Naruszenie art. 22¹ k.c. (nieprawidłowe zastosowanie wobec konsumenta).
Godne uwagi sformułowania
nakaz zapłaty doprowadził do legalizacji nieuczciwych praktyk rynkowych • odsetki umowne w wysokości 20 zł za każdy dzień opóźnienia, co stanowi 300% w skali miesiąca • odsetki o charakterze lichwiarskim • nie zapewnił realizacji celu, jakim jest ochrona konsumenta • wydanie nakazu zapłaty w sposób oczywiście niesprawiedliwy • zasądzenie odsetek w wysokości 3650% w stosunku rocznym
Skład orzekający
Krzysztof Wiak
przewodniczący
Grzegorz Pastuszko
sprawozdawca
Marek Sławomir Molczyk
ławnik Sądu Najwyższego
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ochrony konsumenta w postępowaniu upominawczym, ocena lichwiarskich odsetek umownych oraz stosowanie skargi nadzwyczajnej w przypadkach rażącego naruszenia prawa."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji skargi nadzwyczajnej i może być ograniczone przez jej ramy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy rażąco wygórowanych odsetek w umowie konsumenckiej, co jest problemem powszechnym i budzącym duże emocje. Wykorzystanie skargi nadzwyczajnej przez Prokuratora Generalnego dodaje jej wagi.
“Sąd Najwyższy: 3650% odsetek rocznie to lichwa! Uchylono nakaz zapłaty z 2007 roku.”
Dane finansowe
WPS: 200 PLN
kwota główna: 200 PLN
koszty procesu: 107 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.