II KK 96/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w W. skazał oskarżonych M. K., M. W., G. P., K. B. za przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. i inne, wymierzając im kary pozbawienia wolności oraz zakaz zajmowania stanowisk. Apelacje obrońców zostały wniesione na korzyść oskarżonych, a apelacje oskarżycielek posiłkowych na ich niekorzyść. Następnie Prezydent RP zastosował prawo łaski wobec wszystkich oskarżonych, „przebaczając i puszczając w niepamięć oraz umarzając postępowanie”. Obrońcy oskarżonych M. K. i M. W. cofnęli swoje apelacje. Sąd Okręgowy w W., wyrokiem z dnia 30 marca 2016 r., uchylił wyrok Sądu Rejonowego i umorzył postępowanie, uznając, że akt łaski Prezydenta RP przesądził o niemożności kontynuowania postępowania. Wyrok Sądu Okręgowego został zaskarżony kasacjami oskarżycieli posiłkowych, którzy zarzucili rażące naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię art. 139 Konstytucji RP i art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k. Sąd Najwyższy uznał kasacje za zasadne, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w W. Sąd Najwyższy oparł swoje rozstrzygnięcie na uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 maja 2017 r., I KZP 4/17, zgodnie z którą prawo łaski może być realizowane wyłącznie wobec osób skazanych prawomocnym wyrokiem, a jego zastosowanie przed datą prawomocności wyroku nie wywołuje skutków procesowych. Sąd Najwyższy podkreślił, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie zmieniły tej wykładni i nie miały wpływu na wiążącą uchwałę Sądu Najwyższego. Wskazano również na istotne znaczenie sprawy dla ustalenia standardów działania organów ścigania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zakresu prawa łaski Prezydenta RP i jego stosowania w postępowaniu karnym, zwłaszcza w kontekście zastosowania przed prawomocnym wyrokiem.
Orzeczenie opiera się na uchwale Sądu Najwyższego IKZP 4/17, która jest wiążąca dla sądów powszechnych. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, choć analizowane, nie wpłynęły na ostateczne rozstrzygnięcie w kontekście wiążącej uchwały SN.
Zagadnienia prawne (3)
Czy prawo łaski stosowane przez Prezydenta RP przed prawomocnym wyrokiem sądu stanowi okoliczność wyłączającą ściganie w rozumieniu art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k. i skutkuje umorzeniem postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, prawo łaski może być stosowane jedynie wobec osób skazanych prawomocnym wyrokiem sądu. Jego zastosowanie przed datą prawomocności wyroku nie wywołuje skutków procesowych i nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na uchwale I KZP 4/17, która jednoznacznie stwierdza, że prawo łaski jest realizowane wobec osób skazanych prawomocnym wyrokiem. Zastosowanie prawa łaski przed prawomocnością wyroku nie wyłącza ścigania ani nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania. Sąd odwoławczy błędnie zinterpretował art. 139 Konstytucji RP i art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k.
Jaki jest zakres normowania zwrotu 'prawo łaski' w art. 139 Konstytucji RP, w szczególności czy obejmuje on abolicję indywidualną przed prawomocnym wyrokiem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zakres prawa łaski określony w art. 139 Konstytucji RP nie obejmuje abolicji indywidualnej przed prawomocnym wyrokiem sądu. Prawo łaski może być stosowane jedynie wobec osób skazanych prawomocnym wyrokiem.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, opierając się na uchwale I KZP 4/17, stwierdził, że interpretacja prawa łaski jako obejmującego abolicję indywidualną przed prawomocnym wyrokiem jest błędna. Konstytucja RP powinna być interpretowana systemowo, z uwzględnieniem zasad trójpodziału władzy, legalizmu i prawa do sądu. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie zmieniły tej wykładni.
Czy orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego dotyczące prawa łaski i jego stosowania wpływają na wiążącą uchwałę Sądu Najwyższego I KZP 4/17?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie wpłynęły na moc wiążącą uchwały Sądu Najwyższego IKZP 4/17, ponieważ nie derogowały przepisów stanowiących podstawę orzekania Sądu Najwyższego i nie zmieniły wykładni art. 139 Konstytucji RP w kontekście zastosowania prawa łaski przed prawomocnym wyrokiem.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy analizując orzeczenia TK (K 9/17, K 8/17, Kpt 1/17) stwierdził, że nie derogowały one przepisów Kodeksu postępowania karnego ani nie zmieniły wykładni art. 139 Konstytucji RP w sposób mający wpływ na wiążącą uchwałę IKZP 4/17. Trybunał Konstytucyjny nie orzekał w konkretnej sprawie oskarżonych ani nie mógł obligować Sądu Najwyższego do niestosowania uchwały.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. K. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| M. W. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| G. P. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| K. B. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| M. G. | osoba_fizyczna | oskarżyciel posiłkowy |
| S. L. | osoba_fizyczna | oskarżyciel posiłkowy |
| V. G. | osoba_fizyczna | oskarżyciel posiłkowy |
| P. R. | osoba_fizyczna | oskarżyciel posiłkowy |
| A. K. | osoba_fizyczna | oskarżyciel posiłkowy |
Przepisy (40)
Główne
k.k. art. 231 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 18 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 18 § § 2
Kodeks karny
k.k. art. 229 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 270 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 13 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 272
Kodeks karny
k.k. art. 11 § § 2
Kodeks karny
k.k. art. 12
Kodeks karny
k.k. art. 19 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 11 § § 3
Kodeks karny
k.k. art. 39 § pkt 2
Kodeks karny
k.k. art. 41 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 43 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 44 § § 1
Kodeks karny
k.p.k. art. 17 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 441 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Pomocnicze
k.p.k. art. 430 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 429 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 437 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 439 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 453 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 433 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 170 § § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 9 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 9 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 425 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 10 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 426 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 529
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 545 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 414 § § 1
Kodeks postępowania karnego
u.SN art. 59
Ustawa o Sądzie Najwyższym
k.k.w. art. 15 § § 1
Kodeks karny wykonawczy
k.p.k. art. 527 § § 4
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 518
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 16
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 565 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 561
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 567 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawo łaski stosowane przed prawomocnym wyrokiem nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania. • Sąd odwoławczy dokonał błędnej wykładni art. 139 Konstytucji RP i art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k. • Uchwała Sądu Najwyższego IKZP 4/17 jest wiążąca i prawidłowo interpretuje zakres prawa łaski.
Odrzucone argumenty
Akt łaski Prezydenta RP zastosowany przed prawomocnym wyrokiem wyłącza możliwość kontynuowania postępowania karnego. • Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego potwierdzają możliwość stosowania prawa łaski przed prawomocnym wyrokiem.
Godne uwagi sformułowania
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, sięgając po prawo łaski jeszcze przed ewentualnym prawomocnym skazaniem oskarżonych, przesądził o niemożności kontynuowania postępowania karnego przeciwko oskarżonym objętym prawem łaski. • Prawo łaski, jako uprawnienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej określone w art. 139 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, może być realizowane wyłącznie wobec osób, których winę stwierdzono prawomocnym wyrokiem sądu (osób skazanych). • Zastosowanie prawa łaski przed datą prawomocności wyroku nie wywołuje skutków procesowych.
Skład orzekający
Andrzej Stępka
przewodniczący
Małgorzata Gierszon
członek
Piotr Mirek
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu prawa łaski Prezydenta RP i jego stosowania w postępowaniu karnym, zwłaszcza w kontekście zastosowania przed prawomocnym wyrokiem."
Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na uchwale Sądu Najwyższego IKZP 4/17, która jest wiążąca dla sądów powszechnych. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, choć analizowane, nie wpłynęły na ostateczne rozstrzygnięcie w kontekście wiążącej uchwały SN.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnej kwestii stosowania prawa łaski przez Prezydenta RP i jego wpływu na postępowanie karne, co ma znaczenie dla interpretacji Konstytucji i k.p.k. Wątek konfliktu kompetencji między Prezydentem a Sądem Najwyższym oraz orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego dodaje jej złożoności.
“Prawo łaski Prezydenta RP nie jest nieograniczone – Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy można je zastosować w procesie karnym.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.