Orzeczenie · 2023-11-08

II KK 367/23

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2023-11-08
SNKarneprzestępstwa przeciwko rodzinie i opieceŚrednianajwyższy
alimentyprawo karnepostępowanie nakazowekasacjaSąd Najwyższyuchylenie wyrokuniealimentacja

Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na niekorzyść skazanego R.B. od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Piasecznie z dnia 13 stycznia 2023 r., sygn. akt II K 983/22. Sąd Rejonowy uznał R.B. za winnego popełnienia przestępstwa z art. 209 § 1 k.k. (uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego) w okresie od 31 maja 2017 r. do 10 marca 2022 r., wymierzając karę 2 lat ograniczenia wolności. Wyrok ten uprawomocnił się. Prokurator Generalny zaskarżył wyrok, zarzucając rażące naruszenie przepisów k.p.k., w szczególności art. 500 § 1 i 3 k.p.k., poprzez wydanie wyroku nakazowego mimo wątpliwości co do winy i okresu czynu, a także naruszenie art. 504 § 1 pkt 4 k.p.k. poprzez skazanie za okres, który częściowo pokrywał się z wcześniejszymi wyrokami nakazowymi Sądu Rejonowego w Grójcu dotyczącymi tego samego pokrzywdzonego. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście zasadną. Stwierdził, że Sąd Rejonowy dopuścił się rażącej obrazy prawa procesowego, wydając wyrok w trybie nakazowym, mimo braku jednoznaczności materiału dowodowego i istnienia wątpliwości co do okresu popełnienia czynu. Podkreślono, że postępowanie nakazowe jest przewidziane dla oczywistych przypadków. Sąd Najwyższy wskazał, że zaskarżony wyrok ustalił okres niealimentacji, który w całości pokrywał się z uprzednimi prawomocnymi skazaniami R.B. za podobne przestępstwa, a nawet wykraczał poza nie. Sąd Rejonowy, mimo posiadania wiedzy o wcześniejszych skazaniach z Krajowego Rejestru Karnego, nie uzyskał ich odpisów, co uniemożliwiło prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i prawnego. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Piasecznie do ponownego rozpoznania, zobowiązując go do uwzględnienia powyższych uwag.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących postępowania nakazowego w sprawach o przestępstwa niealimentacyjne oraz zasady stosowania trybu nakazowego w kontekście wątpliwości dowodowych i wcześniejszych skazań.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i faktycznej, ale stanowi ważny głos w kwestii prawidłowego stosowania trybu nakazowego.

Zagadnienia prawne (2)

Czy można wydać wyrok nakazowy w sprawie o uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego, gdy istnieją wątpliwości co do okresu popełnienia czynu i gdy okres ten pokrywa się z wcześniejszymi skazaniami?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, w przypadku istnienia wątpliwości co do okoliczności popełnienia czynu lub jego okresu, a także w sytuacji, gdy okres ten pokrywa się z wcześniejszymi prawomocnymi skazaniami, nie można stosować trybu postępowania nakazowego.

Uzasadnienie

Postępowanie nakazowe jest instytucją szczególną, przewidzianą dla oczywistych przypadków, gdy materiał dowodowy jest jednoznaczny. W niniejszej sprawie istniały wątpliwości co do prawidłowości przypisania oskarżonemu całego okresu niealimentacji, a także fakt, że okres ten pokrywał się z wcześniejszymi skazaniami za podobne przestępstwa, co wymagało przeprowadzenia rozprawy głównej.

Czy w przypadku przestępstw niealimentacyjnych, należących do kategorii przestępstw zbiorowych, może zachodzić przeszkoda procesowa w postaci powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), gdy okresy uchylania się od obowiązku alimentacyjnego są różne?

Odpowiedź sądu

Przeszkoda procesowa w postaci res iudicatae w przypadku przestępstw niealimentacyjnych może zachodzić wyłącznie wtedy, gdy okresy uporczywego uchylania się od obowiązku świadczeń alimentacyjnych, ustalone w kolejno rozpoznawanych sprawach, są identyczne i pokrywają się ze sobą, lub gdy okres określony w sprawie następnej został w całości objęty skazaniem w sprawie rozpoznawanej poprzednio.

Uzasadnienie

W niniejszej sprawie nie zaistniała powaga rzeczy osądzonej, ponieważ poprzednie skazania R.B. dotyczyły fragmentów czynu zarzuconego i przypisanego mu późniejszym wyrokiem Sądu Rejonowego w Piasecznie, a nie całego okresu.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
Prokurator Generalny

Strony

NazwaTypRola
R. B.osoba_fizycznaskazany
A.B.osoba_fizycznapokrzywdzona
S.H.osoba_fizycznaprzedstawiciel pokrzywdzonej
Prokurator Generalnyorgan_państwowyskarżący

Przepisy (6)

Główne

k.k. art. 209 § § 1

Kodeks karny

Dotyczy uchylania się od obowiązku alimentacyjnego.

k.p.k. art. 500 § § 1 i 3

Kodeks postępowania karnego

Przepisy dotyczące wydawania wyroku nakazowego.

Pomocnicze

k.p.k. art. 504 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania karnego

Określa przesłanki wydania wyroku nakazowego.

k.p.k. art. 535 § § 5

Kodeks postępowania karnego

Reguluje rozpoznawanie kasacji na posiedzeniu bez udziału stron.

k.k. art. 209 § § 1a

Kodeks karny

Dotyczy występków niealimentacji, które były przedmiotem wcześniejszych skazań.

k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 8

Kodeks postępowania karnego

Bezwzględna przyczyna odwoławcza.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wydanie wyroku nakazowego w sytuacji istnienia wątpliwości co do winy i okresu popełnienia czynu. • Naruszenie art. 504 § 1 pkt 4 k.p.k. poprzez skazanie za okres, który pokrywał się z wcześniejszymi prawomocnymi skazaniami. • Brak podstaw do procedowania w trybie nakazowym, gdy wymagane jest wyjaśnienie stanu faktycznego i prawnego w toku postępowania zwyczajnego.

Godne uwagi sformułowania

postępowanie nakazowe jest szczególną instytucją prawa procesowego, której zastosowanie zostało przewidziane dla najbardziej oczywistych przypadków • brak było podstaw do wydania wyroku w trybie nakazowym • brak było przesłanek do procedowania w trybie nakazowym, albowiem wskazane powyżej okoliczności wymagały należytego wyjaśnienia w toku postępowania zwyczajnego • nie doszło do wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k.

Skład orzekający

Andrzej Siuchniński

przewodniczący

Jerzy Grubba

członek

Paweł Wiliński

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących postępowania nakazowego w sprawach o przestępstwa niealimentacyjne oraz zasady stosowania trybu nakazowego w kontekście wątpliwości dowodowych i wcześniejszych skazań."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i faktycznej, ale stanowi ważny głos w kwestii prawidłowego stosowania trybu nakazowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak istotne jest prawidłowe stosowanie procedur prawnych, nawet w pozornie prostych sprawach, i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia wyroku. Jest to pouczające dla prawników procesowych.

Błąd proceduralny Sądu Rejonowego doprowadził do uchylenia wyroku nakazowego w sprawie o alimenty przez Sąd Najwyższy.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst