II KK 311/24
POSTANOWIENIE
Dnia 2 kwietnia 2026 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek
po rozpoznaniu w Izbie Karnej, w dniu 2 kwietnia 2026 r.,
na posiedzeniu bez udziału stron,
wniosku obrońcy skazanego M.B.,
o wyłączenie SSN A.D. od udziału w rozpoznaniu sprawy z kasacji obrońcy
skazanego o sygn. akt II KK 311/24,
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
wyłączyć SSN A.D. od udziału w rozpoznaniu sprawy z kasacji
obrońcy skazanego o sygn. akt II KK 311/24.
UZASADNIENIE
Przed Sądem Najwyższym zawisła sprawa z kasacji obrońcy M.B.,
zarejestrowana pod sygn. akt II KK 311/24. W toku postępowania kasacyjnego
dochodziło do licznych wyłączeń sędziów wyznaczonych do jej rozpoznania.
Aktualnie sprawa ta została przydzielona do rozpoznania SSN A.D.. SSN A.D.
podlegała już wyłączeniu w ramach tego postępowania kasacyjnego, jednak do tej
pory nie dotyczyło to udziału w rozpoznaniu sprawy kasacyjnej, ale udziału w
rozpoznaniu wniosku o wyłączenie innego sędziego (zob. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 29 października 2025 r., II KK 311/24 [KRI 1161]).
Pismem z dnia 19 marca 2026 r. obrońca skazanego M.B. złożył wniosek o
wyłączenie SSN A.D. od udziału w rozpoznaniu sprawy II KK 311/24. Obrońca
II KK 311/24
2
zwrócił uwagę na fakt wcześniejszego wyłączenia SSN A.D. w tej sprawie (o którym
mowa powyżej). Wskazał ponadto na powołanie ww. sędziego Sądu Najwyższego
na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8
grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych
innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3; dalej: ustawa nowelizująca KRS). Obrońca
powołał stosowne orzecznictwo Sądu Najwyższego. Wskazał jednocześnie, że
działa w najlepszym interesie skazanego. Podkreślił, że wnosząc o wyłączenie
sędziego nie kwestionuje prezydenckich uprawnień do powoływania sędziów, lecz
stara się przeciwdziałać sytuacji, w której w tej sprawie zapadłoby orzeczenie,
podlegające następnie wzruszeniu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek okazał się zasadny.
Fakt powołania sędziego Sądu Najwyższego na wniosek wadliwie
ukształtowanej KRS stanowi podstawę do jego wyłączenia ze względu na
konieczność
zapewnienia
skazanemu
dostępu
do
sądu
niezależnego,
bezstronnego,
ustanowionego
ustawą,
w
rozumieniu
konstytucyjnym
i
konwencyjnym. Sąd Najwyższy, na podstawie art. 87 § 1 ustawy o SN, pozostaje
związany uchwałą połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r.,
BSA I-4110-1/2020 (OSNK 2020, z. 2, poz. 7), gdzie stwierdzono, że: „nienależyta
obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. […] zachodzi także wtedy, gdy
w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu
Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie
określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o
Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz.
3)”. Cytowana uchwała ma moc zasady prawnej, co oznacza, że jest nią związany
każdy skład Sądu Najwyższego. Wynikającego z uchwały połączonych Izb stanu
rzeczy nie zmieniło orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020
r. (sygn. akt U 2/20, OTK-A 2020, poz. 61; Dz. U. 2020, poz. 376). Argumenty na
rzecz tej tezy zostały obszernie zreferowane m.in. w postanowieniach Sądu
Najwyższego: z dnia 23 listopada 2022 r. I KO 79/21 i I KO 80/21; z dnia 18
stycznia 2023 r., IV KZ 59/21; z dnia 6 lipca 2023 r., IV KO 14/23; czy w wyroku
II KK 311/24
3
Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2023 r., V KK 17/23, a Sąd Najwyższy
orzekający w tej sprawie je podziela.
Stanowisko zawarte w uchwale połączonych Izb Sądu Najwyższego zostało
następnie potwierdzone w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z
dnia 2 czerwca 2022 r. I KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22). Jest ono także
aprobowane w kolejnych orzeczeniach (por. m.in. uchwała Sądu Najwyższego z
dnia 5 kwietnia 2022 r., III PZP 1/22, OSNP 2022, z. 10, poz. 95; postanowienia
Sądu Najwyższego: z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21; z dnia 19 stycznia
2023 r., I KK 240/22; z dnia 14 stycznia 2025 r., III KK 436/24; z dnia 15 stycznia
2025 r., I KO 127/24; z dnia 17 stycznia 2025 r., IV KK 458/24; wyroki Sądu
Najwyższego: z dnia 21 lutego 2024 r., II KK 627/23; z dnia 18 grudnia 2024 r., II
KO 84/24; z dnia 16 stycznia 2025 r., II KK 322/24; z dnia 17 grudnia 2025 r., I KK
359/25; z dnia 7 stycznia 2026 r., II KK 433/25).
Ponadto, zgodnie z wyrokiem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z
dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz p. Polsce (skarga nr 43447/19) udział
w procesie powoływania sędziów Krajowej Rady Sądownictwa w składzie
ukształtowanym w trybie ustawy nowelizującej (w efekcie czego organ ten nie był
niezależny od władzy wykonawczej i ustawodawczej) powoduje, że sąd z udziałem
tak powołanego sędziego nie stanowi w konkretnej sprawie niezależnego i
bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC (pkt
284 – szerzej w tym zakresie m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16
września 2021 r., I KZ 29/21; stanowisko potwierdzone także w wyroku ETPCz z
dnia 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek p. Polsce, skargi nr 49868/19 i
57511/19, wyroku ETPCz z dnia 3 lutego 2022 r., Advance Pharma Sp. z o.o. p.
Polsce, skarga nr 1469/20 oraz wyroku pilotażowym ETPCz z dnia 23 listopada
2023 r., Wałęsa p. Polsce, skarga nr 50849/21).
Wyłączając SSN A.D. od rozpoznania sprawy kasacyjnej Sąd Najwyższy
miał w polu widzenia również to, że na skutek skarg do ETPCz z powodu
wydawania orzeczeń przez Sąd Najwyższy z udziałem wadliwie powołanych
sędziów, w ramach zawartych ugód lub decyzji akceptujących tzw. jednostronne
deklaracje rządu, ETPCz zobowiązuje rząd do wypłacania skarżącym kwot
zadośćuczynień sięgających zazwyczaj do 10.000 euro (por. m.in. decyzje ETPCz:
II KK 311/24
4
z dnia 5 grudnia 2024 r.: Cupał i inni p. Polsce, skarga nr 30049/22; Zieliński p.
Polsce, skarga nr 3423/22; Łabudek p. Polsce, skarga nr 43727/21; z dnia 7 maja
2025 r. w sprawach Renata Półtorak-Libura i Tadeusz Libura p. Polsce (razem z
trójką innych skarżących), skarga nr 43211/21; z dnia 7 maja 2025 r. w
połączonych sprawach Burchard i Szymczak p. Polsce, skargi nr 1470/22 oraz
20920/22; z dnia 19 czerwca 2025 r., Piotr Reczkowicz p. Polsce, skarga nr
33082/22; wszystkie orzeczenia są opublikowane w bazie HUDOC na stronie
internetowej ETPCz).
Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w części dyspozytywnej
postanowienia.
[WB]
[r.g.]Pełny tekst orzeczenia
II KK 311/24
Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.