Orzeczenie · 2012-09-12

II KK 247/11

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2012-09-12
SAOSKarneprzestępstwa przeciwko życiu i zdrowiuWysokanajwyższy
zabójstwokasacjasąd najwyższydowodyprawo karneart. 186 k.p.k.art. 182 k.p.k.nagrania rozmówodmowa zeznań

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację obrońcy skazanego Z. W. za zabójstwo z art. 148 § 1 k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k. Głównym zarzutem podniesionym w kasacji było rażące naruszenie art. 186 § 1 k.p.k. poprzez błędną interpretację tego przepisu, polegającą na bezzasadnym przyjęciu, że pozwala on na wykorzystanie jako dowodu wypowiedzi synowej oskarżonego, K. W., uzyskanych w drodze podsłuchów prowadzonych w toku śledztwa rozmów telefonicznych, mimo że świadek ten skorzystał z prawa do odmowy składania zeznań. Sąd Najwyższy uznał kasację za niezasadną. W ocenie Sądu Najwyższego, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie doszło do naruszenia przepisu postępowania, tj. art. 186 § 1 k.p.k. Sąd odwoławczy rozważył ten zarzut i w pełni podzielił zaprezentowany pogląd. Sąd Najwyższy podkreślił, że zakazem dowodowym wynikającym z art. 186 § 1 k.p.k. objęte zostały treści poprzednich zeznań świadka i ewentualne ustalenia czynione na ich podstawie. Natomiast informacje dotyczące zdarzenia przekazywane bezpośrednio bądź telefonicznie przyjaciółce przez K. W. nie wpisywały się we wskazany zakaz. Sąd Najwyższy przywołał stanowisko, że zakaz dowodowy nie oznacza wyłączenia możliwości przesłuchiwania osób trzecich na okoliczności, o których zeznawała osoba, która skorzystała następnie z prawa do odmowy zeznań, nawet gdy są to świadkowie ze słuchu, czerpiący swoje informacje od tego, które skorzystał z uprawnień wskazanych w przepisach art. 182 i 185 k.p.k. Podkreślono, że nie może to być odtworzeniem zeznań, jakie złożył świadek korzystający z prawa do ich odmowy. W przedmiotowej sprawie nie zostały wykorzystane zeznania K. W., a przesłuchanie E. S. na okoliczność pozyskanych wiadomości od synowej oskarżonego, która skorzystała z prawa do odmowy złożenia zeznań, było prawnie dopuszczalne. W ten sposób nie doszło bowiem do odtworzenia złożonych przez K. W. uprzednio zeznań w toku śledztwa. Mylny jest tok rozumowania skarżącego sprowadzający się do twierdzenia, że Sąd Okręgowy dokonał wprost inkorporacji do materiału dowodowego wypowiedzi K. W. Formułowane przez nią w podsłuchanej i zapisanej rozmowie telefonicznej, spontaniczne wypowiedzi dotyczące zdarzenia wypowiedziane w obecności koleżanki, znalazły się poza zasięgiem zakazu dowodowego. Informacje z nich wynikające nie stanowiły zeznań w rozumieniu Kodeksu postępowania karnego. Sąd Najwyższy oddalił kasację i obciążył skazanego kosztami postępowania kasacyjnego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących dopuszczalności dowodów uzyskanych z nagrań rozmów z osobami najbliższymi oskarżonego, które skorzystały z prawa do odmowy zeznań (art. 186 § 1 k.p.k. w zw. z art. 182 § 1 k.p.k.).

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, w której nagrania nie są bezpośrednim odtworzeniem zeznań, a jedynie innymi wypowiedziami świadka.

Zagadnienia prawne (2)

Czy dopuszczalne jest wykorzystanie jako dowodu nagrań rozmów telefonicznych z osobą najbliższą oskarżonemu, która skorzystała z prawa do odmowy składania zeznań?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, dopuszczalne jest wykorzystanie takich nagrań, o ile nie stanowią one odtworzenia uprzednich zeznań tej osoby, a jedynie informacje przekazane w innej formie.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że zakaz dowodowy z art. 186 § 1 k.p.k. dotyczy odtworzenia zeznań, a nie innych wypowiedzi świadka, który skorzystał z prawa odmowy zeznań. Wykorzystanie nagrań rozmów telefonicznych, w których osoba najbliższa przekazała informacje o zdarzeniu, nie jest równoznaczne z odtworzeniem jej zeznań i jest prawnie dopuszczalne.

Czy naruszenie art. 182 § 1 k.p.k. i art. 174 k.p.k. przez wykorzystanie nagrań rozmów z osobą najbliższą, która odmówiła zeznań, mogło mieć istotny wpływ na treść wyroku?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, w ocenie Sądu Najwyższego, naruszenie to nie miało miejsca, a wykorzystanie nagrań było zgodne z prawem.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że nie doszło do naruszenia art. 182 § 1 k.p.k. ani art. 174 k.p.k., ponieważ wykorzystane nagrania nie stanowiły odtworzenia zeznań, a jedynie spontaniczne wypowiedzi, które nie podlegały zakazowi dowodowemu.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Oddalenie kasacji
Strona wygrywająca
Skarb Państwa

Strony

NazwaTypRola
Z. W.osoba_fizycznaskazany
Z. N.osoba_fizycznapokrzywdzony
C. N.osoba_fizycznaoskarżycielka posiłkowa
Jerzy Engelkinginneprokurator Prokuratury Generalnej
K. Ś.inneobrońca skazanego
E. S.inneświadek
K. W.inneświadek

Przepisy (7)

Główne

k.k. art. 148 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 31 § § 2

Kodeks karny

k.p.k. art. 186 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Zakaz dowodowy dotyczy odtworzenia uprzednich zeznań świadka, który skorzystał z prawa do odmowy zeznań, ale nie obejmuje innych wypowiedzi tego świadka, np. nagrań rozmów telefonicznych.

Pomocnicze

k.p.k. art. 182 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Prawo osoby najbliższej do odmowy składania zeznań ma na celu ochronę przed konfliktem sumienia, ale nie wyłącza możliwości wykorzystania innych wypowiedzi tej osoby, które nie są zeznaniami.

k.p.k. art. 174

Kodeks postępowania karnego

Zakaz zastępowania dowodu z zeznań świadka treścią zapisków.

k.p.k. art. 63 § § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 394 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wykorzystanie nagrań rozmów telefonicznych z osobą najbliższą, która odmówiła zeznań, nie stanowi naruszenia art. 186 § 1 k.p.k., ponieważ nie jest to odtworzenie zeznań. • Informacje przekazane w formie rozmowy telefonicznej nie podlegają zakazowi dowodowemu z art. 186 § 1 k.p.k. • Przesłuchanie świadka E. S. na okoliczność wypowiedzi K. W. było dopuszczalne.

Odrzucone argumenty

Rażące naruszenie art. 186 § 1 k.p.k. poprzez błędną interpretację i wykorzystanie jako dowodu nagrań rozmów telefonicznych z osobą najbliższą, która odmówiła zeznań. • Naruszenie art. 182 § 1 k.p.k. i art. 174 k.p.k. przez wykorzystanie autentycznych wypowiedzi osoby najbliższej na temat objęty prawem do odmowy zeznań.

Godne uwagi sformułowania

nie doszło do naruszenia przepisu postępowania, tj. art. 186 § 1 k.p.k. • zakazem dowodowym wynikającym z art. 186 § 1 k.p.k. objęte zostały treści poprzednich zeznań świadka • informacje dotyczące zdarzenia przekazywane bezpośrednio bądź telefonicznie przyjaciółce przez K. W. nie wpisywały się we wskazany powyżej zakaz • ustawa zezwalając osobom najbliższym oskarżonego lub pozostającym z nim w szczególnie bliskim stosunku osobistym na uchylenie się od składania zeznań w jego sprawie, nie zabrania jednocześnie korzystania z zeznań innych świadków • nie może to być odtworzeniem zeznań, jakie złożył świadek korzystający z prawa do ich odmowy • spontaniczne wypowiedzi dotyczące zdarzenia wypowiedziane w obecności koleżanki, znalazły się poza zasięgiem zakazu dowodowego

Skład orzekający

Jacek Sobczak

przewodniczący-sprawozdawca

Wiesław Błuś

członek

Krzysztof Cesarz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dopuszczalności dowodów uzyskanych z nagrań rozmów z osobami najbliższymi oskarżonego, które skorzystały z prawa do odmowy zeznań (art. 186 § 1 k.p.k. w zw. z art. 182 § 1 k.p.k.)."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, w której nagrania nie są bezpośrednim odtworzeniem zeznań, a jedynie innymi wypowiedziami świadka.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy kluczowej kwestii dowodowej w procesie karnym – dopuszczalności wykorzystania nagrań rozmów z osobą, która odmówiła zeznań. Zdanie odrębne sędziego dodaje jej kontrowersyjności.

Czy nagranie rozmowy z bliską osobą może obciążyć oskarżonego, gdy ta odmawia zeznań? Sąd Najwyższy rozstrzyga.

Zdanie odrębne

Krzysztof Cesarz

Sędzia Cesarz w zdaniu odrębnym argumentował, że wykorzystanie nagrań rozmów telefonicznych z K. W., która skorzystała z prawa do odmowy zeznań, stanowiło rażące naruszenie art. 182 § 1 k.p.k. i art. 174 k.p.k., ponieważ sąd nie powinien był opierać ustaleń faktycznych na tych wypowiedziach, nawet jeśli nie były to formalne zeznania. Podkreślił, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na treść wyroku i powinno skutkować uwzględnieniem kasacji.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst