II K 84/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim, II Wydział Karny, wydał wyrok w sprawie K. M., oskarżonej o popełnienie czynu z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 12 § 1 kk. Oskarżona została uznana za winną, ale sąd zakwalifikował jej czyn jako wypadek mniejszej wagi (art. 286 § 3 kk w zw. z art. 286 § 1 kk i art. 12 § 1 kk). Wobec oskarżonej warunkowo umorzono postępowanie karne na okres próby wynoszący dwa lata, na podstawie art. 66 § 1 kk i art. 67 § 1 kk. Dodatkowo, na mocy art. 67 § 3 kk w zw. z art. 39 pkt 7 kk i art. 43a § 1 kk, zobowiązano ją do uiszczenia świadczenia pieniężnego w kwocie 1000 złotych na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej. Oskarżona została zwolniona z kosztów postępowania, które przejął na siebie Skarb Państwa. Uzasadnienie wyroku wskazuje, że K. M. pobierała rentę rodzinną po zmarłym ojcu, kontynuując naukę. Jednakże, w okresach od 1 września 2022 r. do 31 sierpnia 2023 r. oraz od 1 lutego do 31 marca 2024 r. nie kontynuowała nauki, o czym nie poinformowała organu rentowego. W rezultacie pobrała nienależnie świadczenia w łącznej kwocie 25 792,43 zł. Sąd podkreślił trudną sytuację życiową oskarżonej, w tym utratę matki i siostry, samotne wychowywanie dwójki dzieci, przemoc domową i brak środków do życia, co wpłynęło na łagodniejszą ocenę jej czynu. Sąd uznał, że oskarżona nie jest osobą zdemoralizowaną i żałuje swojego czynu, a okres próby oraz świadczenie pieniężne będą wystarczające do jej resocjalizacji. Sąd zaznaczył również, że orzeczenie obowiązku naprawienia szkody było niedopuszczalne z uwagi na toczące się postępowanie cywilne dotyczące zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaKwalifikacja czynu jako wypadek mniejszej wagi w przypadku pobierania nienależnych świadczeń socjalnych przez osobę w trudnej sytuacji życiowej; zasady orzekania o obowiązku naprawienia szkody w zbiegu postępowań karnych i cywilnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji życiowej oskarżonej i nie stanowi uniwersalnej podstawy do umorzenia postępowań w podobnych sprawach bez indywidualnej oceny.
Zagadnienia prawne (2)
Czy pobieranie nienależnej renty rodzinnej przez osobę w trudnej sytuacji życiowej, która nie poinformowała organu o utracie prawa do świadczenia, powinno być kwalifikowane jako wypadek mniejszej wagi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, czyn oskarżonej K. M. został uznany za wypadek mniejszej wagi ze względu na jej wyjątkowo trudną sytuację życiową, która skłoniła ją do popełnienia przestępstwa.
Uzasadnienie
Sąd ocenił, że trudna sytuacja życiowa oskarżonej (utrata bliskich, samotne macierzyństwo, przemoc domowa, brak środków do życia) oraz jej nieporadność życiowa, a także bierna postawa zamiast aktywnego działania oszukańczego, uzasadniają kwalifikację czynu jako wypadek mniejszej wagi. Nie stwierdzono u niej demoralizacji ani cynizmu.
Czy w przypadku toczącego się postępowania cywilnego o zwrot nienależnie pobranych świadczeń, sąd karny może orzec dodatkowo obowiązek naprawienia szkody?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, orzeczenie dodatkowego obowiązku naprawienia szkody przez sąd karny jest niedopuszczalne, jeśli istnieje już postępowanie cywilne dotyczące tej samej wierzytelności, aby uniknąć podwójnego egzekwowania.
Uzasadnienie
Sąd karny nie mógł orzec obowiązku naprawienia szkody, ponieważ toczyło się już postępowanie cywilne dotyczące zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Orzeczenie obu tytułów wykonawczych do tej samej wierzytelności byłoby sprzeczne z prawem.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. M. | osoba_fizyczna | oskarżona |
| Z. (...) Oddział w T. | instytucja | pokrzywdzony |
Przepisy (8)
Główne
k.k. art. 286 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 12 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 286 § 3
Kodeks karny
Sąd uznał czyn za wypadek mniejszej wagi.
k.k. art. 66 § 1
Kodeks karny
Podstawa do warunkowego umorzenia postępowania.
k.k. art. 67 § 1
Kodeks karny
Okres próby przy warunkowym umorzeniu.
Pomocnicze
k.k. art. 67 § 3
Kodeks karny
Świadczenie pieniężne jako środek związany z poddaniem próbie.
k.k. art. 39 § pkt 7
Kodeks karny
Świadczenie pieniężne jako środek związany z poddaniem próbie.
k.k. art. 43a § 1
Kodeks karny
Świadczenie pieniężne jako środek związany z poddaniem próbie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Trudna sytuacja życiowa oskarżonej (utrata bliskich, samotne macierzyństwo, przemoc domowa, brak środków do życia) uzasadnia kwalifikację czynu jako wypadek mniejszej wagi. • Bierna postawa oskarżonej, a nie aktywne działania oszukańcze, świadczy o niższym stopniu szkodliwości społecznej. • Brak demoralizacji i żal za czyn uzasadniają warunkowe umorzenie postępowania. • Toczące się postępowanie cywilne o zwrot świadczeń uniemożliwia orzeczenie obowiązku naprawienia szkody przez sąd karny.
Godne uwagi sformułowania
stanowi on wypadek mniejszej wagi • nie jest osobą zdemoralizowaną • jest sprawczynią sytuacyjną • niepotrzebnie epatując karą • orzeczenie nadto obowiązku naprawienia szkody było niedopuszczalne
Skład orzekający
Małgorzata Krupska-Świstak
przewodnicząca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Kwalifikacja czynu jako wypadek mniejszej wagi w przypadku pobierania nienależnych świadczeń socjalnych przez osobę w trudnej sytuacji życiowej; zasady orzekania o obowiązku naprawienia szkody w zbiegu postępowań karnych i cywilnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji życiowej oskarżonej i nie stanowi uniwersalnej podstawy do umorzenia postępowań w podobnych sprawach bez indywidualnej oceny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak trudna sytuacja życiowa może wpływać na ocenę prawną czynu, a także ilustruje złożoność zbiegu postępowań karnych i cywilnych. Jest to przykład empatii sądu wobec osoby w kryzysie.
“Trudna sytuacja życiowa usprawiedliwiała pobieranie nienależnej renty? Sąd warunkowo umorzył postępowanie.”
Dane finansowe
WPS: 25 792,43 PLN
świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej: 1000 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.