Orzeczenie · 2025-11-20

II GSK 772/22

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2025-11-20
NSAubezpieczenia społeczneWysokansa
ubezpieczenie zdrowotneumowa o dziełoumowa zlecenieświadczenie usługNSAskarga kasacyjnaNFZ

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Decyzja ta ustalała obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego J. P. z tytułu wykonywania umowy o świadczenie usług, którą strony nazwały umową o dzieło, w okresie od 2014 do 2018 roku. Sąd pierwszej instancji uznał, że umowa ta, dotycząca przygotowania programów szkoleń i ich prowadzenia dla nauczycieli, stanowiła umowę o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu, a tym samym podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej. Skarżąca A. S. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 10 § 1 k.p.a.) oraz prawa materialnego (art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e u.ś.o. i art. 627 k.c.). Argumentowała, że zadania wykonywane przez J. P. miały charakter dzieła, były wkładem autorskim i innowacyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że w sprawach dotyczących podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego decydujące znaczenie ma kwalifikacja prawna umowy dla celów publicznoprawnych, a nie zgodny zamiar stron. Analizując przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące umowy o dzieło i umowy zlecenia, NSA stwierdził, że umowa o przygotowanie i prowadzenie szkoleń, gdzie kluczowe jest staranne działanie i przekazywanie wiedzy, a nie osiągnięcie konkretnego, weryfikowalnego rezultatu, nie spełnia cech umowy o dzieło. Brak możliwości określenia sprawdzalnych parametrów uzgodnionego dzieła, jego samoistności i weryfikowalności, a także brak cech twórczych i indywidualizujących dzieło, przesądziły o tym, że umowa ta była umową o świadczenie usług, podlegającą obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Kwalifikacja prawna umów cywilnych (o dzieło, o świadczenie usług) dla celów publicznoprawnych, w szczególności w kontekście podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Potwierdzenie prymatu przepisów prawa publicznego nad wolą stron w zakresie obowiązku ubezpieczeniowego.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznego rodzaju umowy (szkoleniowej) i może wymagać analizy w kontekście innych rodzajów umów o świadczenie usług lub umów o dzieło.

Zagadnienia prawne (2)

Czy umowa o przygotowanie programów szkoleń i ich prowadzenie, mimo nazwania jej umową o dzieło, podlega przepisom dotyczącym umowy zlecenia i skutkuje obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, umowa o przygotowanie programów szkoleń i ich prowadzenie, gdzie kluczowe jest staranne działanie i przekazywanie wiedzy, a nie osiągnięcie konkretnego, weryfikowalnego rezultatu, stanowi umowę o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu, i podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że umowa o świadczenie usług szkoleniowych nie spełnia cech umowy o dzieło, ponieważ brak jest możliwości określenia sprawdzalnych parametrów uzgodnionego dzieła, jego samoistności i weryfikowalności. Kluczowe jest staranne działanie, a nie konkretny rezultat, co odróżnia ją od umowy o dzieło.

Czy przy kwalifikowaniu umowy dla celów ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego decydujące znaczenie ma zgodny zamiar stron, czy też obiektywna natura stosunku prawnego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Decydujące znaczenie ma obiektywna natura stosunku prawnego i przepisy prawa publicznego, a nie zgodny zamiar stron umowy.

Uzasadnienie

W sprawach dotyczących obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego, kwalifikacja prawna umowy dla celów publicznoprawnych jest nadrzędna wobec zgodnego zamiaru stron. Strony nie mogą oświadczeniem woli kształtować swoich publicznoprawnych obowiązków odmiennie niż wynika to z przepisów prawa.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Oddalono skargę
Oddalono skargę kasacyjną A. S. od wyroku WSA w Warszawie.

Przepisy (13)

Główne

u.ś.o. art. 66 § 1 pkt 1 lit e

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby wykonujące pracę na podstawie umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia.

Pomocnicze

k.c. art. 627

Ustawa - Kodeks cywilny

Definicja umowy o dzieło, która wymaga oznaczonego rezultatu.

k.c. art. 353(1)

Ustawa - Kodeks cywilny

Zasada swobody umów, z ograniczeniem do zgodności z naturą stosunku, ustawą i zasadami współżycia społecznego.

k.c. art. 65 § § 1 i 2

Ustawa - Kodeks cywilny

Zasady wykładni oświadczeń woli, które nie mają decydującego znaczenia w sprawach ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

k.c. art. 638 § § 1

Ustawa - Kodeks cywilny

Wskazuje na możliwość stosowania przepisów o rękojmi za wady do umów o dzieło, co wymaga istnienia sprawdzalnych cech dzieła.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi, gdy zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

p.p.s.a. art. 174

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 204

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie NSA w przedmiocie skargi kasacyjnej.

k.p.a. art. 104 § § 1

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10 § § 1

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Umowa o przygotowanie programów szkoleń i ich prowadzenie, ze względu na brak konkretnego, weryfikowalnego rezultatu, stanowi umowę o świadczenie usług, a nie umowę o dzieło.

Odrzucone argumenty

Umowa o przygotowanie programów szkoleń i ich prowadzenie miała charakter umowy o dzieło, a wkład uczestniczki był autorski i innowacyjny. • Naruszenie przepisów postępowania przez organ i sąd pierwszej instancji.

Godne uwagi sformułowania

granica między usługami, a dziełem może 'bywać płynna' • strony umowy nie mogą oświadczeniem woli kształtować swych publicznoprawnych obowiązków odmiennie, niż wynika to z przepisów administracyjnego prawa materialnego • dzieło jest w każdym przypadku wytworem przyszłym, który w momencie zawarcia umowy nie istnieje • nie można uznać za dzieło czegoś, co nie odróżnia się w żaden istotny sposób od innych występujących na danym rynku rezultatów pracy materialnych bądź niematerialnych

Skład orzekający

Karolina Kisielewicz-Sierakowska

sędzia

Wojciech Kręcisz

przewodniczący

Wojciech Maciejko

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Kwalifikacja prawna umów cywilnych (o dzieło, o świadczenie usług) dla celów publicznoprawnych, w szczególności w kontekście podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Potwierdzenie prymatu przepisów prawa publicznego nad wolą stron w zakresie obowiązku ubezpieczeniowego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego rodzaju umowy (szkoleniowej) i może wymagać analizy w kontekście innych rodzajów umów o świadczenie usług lub umów o dzieło.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozróżnienia między umową o dzieło a umową zlecenia, który ma istotne konsekwencje finansowe (ubezpieczenie zdrowotne). Wyjaśnia, dlaczego nazwa umowy nie jest decydująca dla jej kwalifikacji prawnej w kontekście publicznoprawnym.

Czy umowa o szkolenie to dzieło? NSA wyjaśnia, kiedy zapłacisz składki ZUS.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane przepisy
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst