II GSK 1776/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Ł. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy postanowienie Ministra Zdrowia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia za uchylanie się od obowiązkowych szczepień dziecka. Skarżący podnosił zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, w tym ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, kwestionując podstawy prawne obowiązku szczepień, dopuszczalność egzekucji w przypadku braku badania kwalifikacyjnego oraz termin wykonania obowiązku. Zarzucał również naruszenie przepisów postępowania egzekucyjnego i przepisów Konstytucji RP oraz Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej za formalnie wadliwe lub materialnie bezzasadne. W szczególności, sąd odrzucił zarzuty dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. ze względu na ich nieprawidłową konstrukcję i powiązanie z nieadekwatnymi przepisami. Sąd podtrzymał swoje dotychczasowe orzecznictwo, zgodnie z którym obowiązek poddania się badaniu kwalifikacyjnemu jest instrumentalnie zależny od obowiązku szczepienia, a jego niewykonanie jest równoznaczne z naruszeniem obowiązku szczepienia. NSA oddalił również zarzut naruszenia art. 119 § 1 u.p.e.a. dotyczący zaniechania badania dopuszczalności egzekucji. Sąd odniósł się także do wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 81/19, stwierdzając, że nie ma on wpływu na legalność zaskarżonego postanowienia, gdyż jego skutki są prospektywne, a materialna podstawa obowiązku szczepień nie została zakwestionowana. Oddalono również wnioski o skierowanie pytań prawnych do TK i TSUE oraz o zawieszenie postępowania. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną i zasądził od skarżącego zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie legalności obowiązku szczepień ochronnych i możliwości egzekwowania go administracyjnie, a także interpretacja przepisów dotyczących badań kwalifikacyjnych i zgodności z Konstytucją RP i EKPC.
Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i prawnego, ale jego argumentacja ma szersze zastosowanie w sprawach dotyczących egzekucji obowiązków nałożonych ustawowo.
Zagadnienia prawne (4)
Czy obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym może być egzekwowany administracyjnie w drodze nałożenia grzywny w celu przymuszenia, w przypadku uchylania się rodzica od jego wykonania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym jest egzekwowalny administracyjnie, a grzywna w celu przymuszenia jest właściwym środkiem egzekucyjnym w przypadku uchylania się od jego wykonania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że obowiązek szczepień wynika wprost z ustawy i jest egzekwowalny. Grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz środkiem służącym do wyegzekwowania obowiązku poprzez dolegliwość finansową, stosowanym zgodnie z zasadą celowości i minimalnej uciążliwości.
Czy brak aktualnego badania kwalifikacyjnego przed szczepieniem uniemożliwia egzekwowanie obowiązku szczepienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odmowa poddania się badaniu kwalifikacyjnemu, które jest obowiązkiem instrumentalnie zależnym od szczepienia, jest równoznaczna z odmową poddania się obowiązkowemu szczepieniu.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że badanie kwalifikacyjne jest obowiązkiem poprzedzającym szczepienie i służy wykluczeniu przeciwwskazań. Odmowa udziału w badaniu, mimo wezwań, uniemożliwia wykonanie szczepienia i ustalenie przeciwwskazań, co jest traktowane jako odmowa poddania się szczepieniu.
Czy przepisy dotyczące obowiązkowych szczepień ochronnych, w tym sposób określania terminów i liczby dawek, są zgodne z Konstytucją RP i Konwencją o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, system obowiązkowych szczepień ochronnych, w tym sposób jego realizacji, jest zgodny z Konstytucją RP i EKPC, a wyrok TK SK 81/19 ma skutki prospektywne i nie podważa materialnej legalności obowiązku.
Uzasadnienie
NSA odwołał się do orzecznictwa ETPCz (sprawa Vavřička) wskazując, że obowiązek szczepień jest proporcjonalny i służy ochronie zdrowia publicznego. Sąd stwierdził, że wyrok TK SK 81/19 dotyczył jedynie wadliwości formalnej sposobu określenia terminów i liczby dawek, nie kwestionując materialnej podstawy obowiązku szczepień, a jego skutki są prospektywne.
Czy organ egzekucyjny ma obowiązek badania dopuszczalności egzekucji administracyjnej na każdym etapie postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ egzekucyjny ma obowiązek ciągłego badania, czy egzekwowany obowiązek może być przedmiotem postępowania, i wydania postanowienia o umorzeniu, jeśli zachodzą przesłanki.
Uzasadnienie
Sąd potwierdził, że kontrola legalności postanowienia o nałożeniu grzywny obejmuje badanie warunków formalnych i materialnych zastosowania tego środka. Organ egzekucyjny musi badać, czy obowiązek jest nadal wymagalny i czy nie zachodzą podstawy do umorzenia postępowania.
Przepisy (27)
Główne
u.z.z.ch.z. art. 4
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
u.z.z.ch.z. art. 5 § 1
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Obowiązek poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym.
u.z.z.ch.z. art. 5 § 2
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Odpowiedzialność osoby sprawującej pieczę nad małoletnim za wypełnienie obowiązku szczepień.
u.z.z.ch.z. art. 17 § 1
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
u.z.z.ch.z. art. 17 § 2
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Obowiązek poddania się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu przed szczepieniem.
u.z.z.ch.z. art. 17 § 3
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
u.z.z.ch.z. art. 17 § 5
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
u.p.e.a. art. 119 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Utrzymanie w mocy postanowienia nakładającego grzywnę pomimo naruszenia przepisów postępowania.
Konstytucja RP art. 8 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dopuszczalność ograniczenia praw i wolności.
Konstytucja RP art. 31 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia praw i wolności.
Konstytucja RP art. 47
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 68 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 68 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 68 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 87 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Katalog źródeł prawa powszechnie obowiązującego.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
u.p.e.a. art. 1a § 13
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Definicja wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym.
u.p.e.a. art. 5 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Uprawniony do żądania wykonania obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej.
u.p.e.a. art. 28
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 29 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Obowiązek badania dopuszczalności egzekucji administracyjnej.
u.p.p. art. 16
Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta
Prawo pacjenta do wyrażenia zgody lub odmowy udzielenia świadczeń zdrowotnych.
u.z.l. art. 32 § 1
Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty
u.z.l. art. 32 § 2
Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obowiązek szczepień ochronnych wynika z ustawy i jest egzekwowalny administracyjnie. • Grzywna w celu przymuszenia jest właściwym środkiem egzekucyjnym. • Odmowa poddania się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczna z odmową poddania się szczepieniu. • System obowiązkowych szczepień jest zgodny z Konstytucją RP i EKPC. • Wyrok TK SK 81/19 ma skutki prospektywne i nie podważa legalności obowiązku szczepień. • Zarzuty skargi kasacyjnej były formalnie wadliwe lub bezzasadne.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez niezastosowanie i oddalenie skargi. • Błędna wykładnia przepisów prawa materialnego dotyczących obowiązku szczepień, badań kwalifikacyjnych i terminów. • Naruszenie art. 119 § 1 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia nakładającego grzywnę pomimo naruszenia przepisów postępowania. • Naruszenie Konstytucji RP i EKPC poprzez przymus szczepień bez systemu odszkodowawczego i rejestru NOP. • Konieczność skierowania pytań do TK i TSUE oraz zawieszenia postępowania.
Godne uwagi sformułowania
nie można uznać za nieproporcjonalny wymogu państwa, by te osoby, dla których szczepienie stanowi odległe zagrożenie dla zdrowia, korzystały z tego uniwersalnie stosowanego środka ochronnego, w drodze obowiązku prawnego oraz w imię solidarności społecznej, dla dobra niewielkiej liczby wrażliwych dzieci, które nie mogą skorzystać ze szczepionki. • nie ma podstaw do uznania, że wprowadzony przez polskiego ustawodawcę obowiązek szczepień ochronnych małoletnich stanowi naruszenie konwencyjnego prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego rodziców i dzieci (art. 8 ust. 1 EKPCz). • wyrok ten ma charakter negatoryjno-zakresowy, odnosząc się tylko do płaszczyzny formalnoprawnej spornego obowiązku prawnego. • sama wadliwość formy aktualizacji lub dookreślenia treściowego tego obowiązku nie jest wystarczająca do podważenia legalności aktów związanych z jego przymusowym wykonaniem.
Skład orzekający
Marcin Kamiński
przewodniczący
Elżbieta Czarny-Drożdżejko
członek
Marek Krawczak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie legalności obowiązku szczepień ochronnych i możliwości egzekwowania go administracyjnie, a także interpretacja przepisów dotyczących badań kwalifikacyjnych i zgodności z Konstytucją RP i EKPC."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i prawnego, ale jego argumentacja ma szersze zastosowanie w sprawach dotyczących egzekucji obowiązków nałożonych ustawowo.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego obowiązku szczepień ochronnych dzieci, budzącego wiele emocji i kontrowersji. Orzeczenie NSA rozstrzyga kluczowe kwestie prawne związane z egzekwowaniem tego obowiązku i jego zgodnością z prawem krajowym i międzynarodowym.
“Czy można zmusić rodzica do zaszczepienia dziecka? NSA rozstrzyga kluczowe wątpliwości prawne.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.