Orzeczenie · 2025-01-30

II GSK 1239/21

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2025-01-30

NSAAdministracyjneWysokansa

egzekucja administracyjnagrzywnaszczepienia ochronneobowiązek prawnyprawo administracyjnepostępowanie egzekucyjnezdrowie publiczne Konstytucja RPEuropejska Konwencja Praw Człowieka

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną F.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy postanowienie Ministra Zdrowia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku poddania małoletniego syna szczepieniom ochronnym. Skarżący kasacyjnie zarzucał naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych, kwestionując podstawę prawną obowiązku, jego wykonalność (w tym brak badania kwalifikacyjnego) i wymagalność. Podnosił również zarzuty naruszenia przepisów postępowania egzekucyjnego, w tym art. 119 § 1 w zw. z art. 29 § 1 u.p.e.a., dotyczące zaniechania badania dopuszczalności egzekucji. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty te nie są usprawiedliwione. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 122 § 3 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo zgłoszenia zarzutów egzekucyjnych, a kwestionowanie istnienia obowiązku, jego wykonalności czy wymagalności powinno być przedmiotem odrębnego postępowania w przedmiocie zarzutów, a nie zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny. W niniejszej sprawie badaniu podlegała jedynie legalność wydania postanowienia o nałożeniu grzywny. Sąd wskazał, że niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku szczepienia i stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucyjnych. Odnosząc się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. (sygn. akt SK 81/19), który stwierdził niezgodność art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi z Konstytucją w zakresie określania terminu wymagalności i liczby dawek szczepień w Programie Szczepień Ochronnych ogłaszanym komunikatem GIS, NSA stwierdził, że wyrok ten nie zmienia oceny sprawy. Sąd podkreślił, że Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów (do 12 listopada 2023 r.), co miało na celu zapewnienie ciągłości realizacji obowiązkowych szczepień, uznając ochronę zdrowia publicznego za nadrzędną wartość. W związku z tym, NSA uznał, że obowiązek wykonania szczepienia w rozpoznawanej sprawie istniał i był wymagalny. Sąd oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących postępowania egzekucyjnego w administracji w kontekście grzywny za niewykonanie obowiązku szczepienia, a także stosowanie przepisów prawa w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego z odroczonym terminem wejścia w życie.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i prawnego, w tym okresu poprzedzającego utratę mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów przez TK. Interpretacja przepisów postępowania egzekucyjnego może być stosowana w innych sprawach dotyczących przymusu egzekucyjnego.

Zagadnienia prawne (4)

Czy zarzuty dotyczące istoty obowiązku prawnego (podstawy prawnej, wykonalności, wymagalności) mogą być podnoszone w ramach zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, czy też powinny być przedmiotem odrębnego postępowania w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zarzuty dotyczące istoty obowiązku prawnego nie mogą być podnoszone w ramach zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Powinny być one przedmiotem odrębnego postępowania w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych, zgodnie z art. 122 § 3 u.p.e.a.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że art. 122 § 3 u.p.e.a. przewiduje możliwość zgłoszenia zarzutów egzekucyjnych, a zażalenie na postanowienie o grzywnie służy kwestionowaniu legalności samej grzywny, a nie istoty egzekwowanego obowiązku.

Czy niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu przed szczepieniem stanowi niewykonanie obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu.

Uzasadnienie

Sąd podzielił pogląd, że badanie kwalifikacyjne jest elementem obowiązku szczepienia, a jego brak uniemożliwia ocenę przeciwwskazań i tym samym stanowi niewykonanie obowiązku.

Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. (sygn. akt SK 81/19) dotyczący niekonstytucyjności przepisów określających termin i liczbę dawek szczepień w Programie Szczepień Ochronnych ogłaszanym komunikatem GIS, wpływa na ocenę legalności nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku szczepienia w okresie poprzedzającym utratę mocy obowiązującej tych przepisów?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, wyrok TK nie zmienia oceny sprawy w odniesieniu do stanu faktycznego i prawnego sprzed daty utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów (12 listopada 2023 r.), zwłaszcza gdy celem było zapewnienie ciągłości realizacji obowiązkowych szczepień.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej przepisów, aby zapewnić ciągłość szczepień, co jest nadrzędne wobec ochrony zdrowia publicznego. Zakwestionowane przepisy miały zastosowanie do stanów faktycznych sprzed utraty ich mocy.

Czy nałożenie grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku szczepienia narusza art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności w sytuacji braku systemu odszkodowawczego za NOP?

Odpowiedź sądu

Nie, nałożenie grzywny nie narusza art. 8 ust. 1 Konwencji, gdyż ochrona zdrowia publicznego i obowiązek zapobiegania chorobom uzasadniają ingerencję w prawo do życia prywatnego i rodzinnego, a obowiązek przestrzegania prawa jest fundamentalny.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że ochrona zdrowia jest konstytucyjną wartością, a obowiązek szczepień jest środkiem służącym tej ochronie. Ryzyko NOP nie przeczy zasadności obowiązku, zwłaszcza przy prawidłowym badaniu kwalifikacyjnym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalono skargę

Oddalono skargę kasacyjną F. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Przepisy (27)

Główne

u.z.z.c.l. art. 5 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

u.z.z.c.l. art. 17 § ust. 1

Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

u.z.z.c.l. art. 17 § ust. 2

Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

u.p.e.a. art. 119 § par. 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 122 § par. 3

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Pomocnicze

u.z.z.c.l. art. 4

Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

u.z.z.c.l. art. 17 § ust. 10

Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

u.z.z.c.l. art. 68

Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

u.p.e.a. art. 29 § par. 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 33

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 33 § par. 1 pkt 1 i 6

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 121 § par. 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 47

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 68 § ust. 1 i 4

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 83

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 134 § par. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

p.p.s.a. art. 134 § par. 1