Orzeczenie · 2026-04-01

II FSK 911/23Błędna podstawa prawna postanowienia podatkowego

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2026-04-01

NSAPodatkoweŚredniansa

podatek dochodowypostępowanie podatkoweudostępnianie dokumentówpodstawa prawnaOrdynacja podatkowaKrajowa Administracja Skarbowaskarżącyorgan podatkowywspólnik spółki

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. M. od wyroku WSA w Łodzi, który oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Sprawa dotyczyła żądania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego udostępnienia ksiąg podatkowych i dokumentacji źródłowej spółek, których skarżący był wspólnikiem. Naczelnik powołał się na art. 45 ustawy o KAS oraz art. 82 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Dyrektor IAS utrzymał postanowienie w mocy, uznając, że mimo błędnego wskazania podstawy prawnej przez organ pierwszej instancji, istnieje właściwa podstawa prawna w postaci art. 155 § 1 o.p., a błąd ten nie wpływa na wynik sprawy. WSA w Łodzi podzielił to stanowisko i oddalił skargę. Skarżący zarzucił w skardze kasacyjnej naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędną wykładnię art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., a także art. 45 ustawy o KAS i art. 82 § 1 pkt 1 o.p. NSA uznał skargę kasacyjną za niezasadną, podkreślając, że istnienie właściwej podstawy prawnej (art. 155 § 1 o.p.) niweluje wadliwość polegającą na wskazaniu błędnych przepisów przez organ pierwszej instancji. Sąd podkreślił, że błąd w podstawie prawnej nie prowadzi do wyeliminowania aktu z obrotu prawnego, jeśli istnieje właściwa podstawa prawna, a okoliczności sprawy ją uzasadniają. Sąd oddalił skargę kasacyjną i zasądził koszty postępowania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących podstawy prawnej w postępowaniu podatkowym oraz konsekwencji błędnego jej wskazania przez organ.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji żądania dokumentów od wspólnika spółki w kontekście postępowania podatkowego.

Zagadnienia prawne (2)

Czy błędne wskazanie podstawy prawnej w postanowieniu organu pierwszej instancji, przy jednoczesnym istnieniu właściwej podstawy prawnej, skutkuje wadliwością tego postanowienia i koniecznością jego uchylenia?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, błędne wskazanie podstawy prawnej nie skutkuje wadliwością postanowienia, jeśli istnieje właściwa podstawa prawna, a okoliczności sprawy ją uzasadniają.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wskazanie błędnej podstawy prawnej przez organ pierwszej instancji nie ma wpływu na wynik sprawy, jeśli dla działania organu istnieje właściwa podstawa prawna (art. 155 § 1 o.p.), a okoliczności tego działania wypełniają przesłanki zastosowania tej podstawy. Błąd ten został sanowany przez organ odwoławczy.

Czy sąd administracyjny może oceniać zachowanie strony w postępowaniu podatkowym i czy może ono wpływać na wynik kontroli sądowej zgodności aktów prawnych z przepisami prawa?

Odpowiedź sądu

Sąd administracyjny może odnotować konsekwencje prawoprocesowe postawy strony, ale negatywne postrzeganie jej zachowania nie powinno wpływać na wynik sprawy, jeśli kontrola dotyczy zgodności aktów z prawem.

Uzasadnienie

WSA w Łodzi stwierdził, że bierność skarżącego wobec wezwań organu skutkowała wydaniem kwestionowanego postanowienia, zwracając uwagę na konsekwencje prawnoprocesowe. NSA uznał, że sąd administracyjny nie powinien oceniać zachowania strony w sposób wpływający na wynik sprawy, ale odnotowanie konsekwencji jest dopuszczalne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalono skargę

Oddalono skargę kasacyjną A. M. od wyroku WSA w Łodzi.

Przepisy (13)

Główne

o.p. art. 155 § 1

Ordynacja podatkowa

Organ podatkowy może wezwać stronę lub inne osoby do złożenia wyjaśnień, zeznań, przedłożenia dokumentów lub dokonania określonej czynności osobiście, przez pełnomocnika lub na piśmie, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia stanu faktycznego lub rozstrzygnięcia sprawy.

Pomocnicze

ustawa o KAS art. 45 § 1

Ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej

Organy KAS mogą przetwarzać informacje i występować o udostępnienie dokumentów od osób prawnych, jednostek organizacyjnych i osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, o zdarzeniach mających wpływ na powstanie lub wysokość zobowiązania podatkowego lub należności celnych, o zdarzeniach wynikających ze stosunków cywilnoprawnych lub faktycznych czynności mogących mieć wpływ na powstanie obowiązku podatkowego lub wysokość zobowiązania podatkowego. Informacje i dokumenty są udostępniane nieodpłatnie na podstawie postanowienia organu KAS.

o.p. art. 82 § 1

Ordynacja podatkowa

Osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą są obowiązane do sporządzania i przekazywania informacji na pisemne żądanie organu podatkowego - o zdarzeniach wynikających ze stosunków cywilnoprawnych albo z prawa pracy, mogących mieć wpływ na powstanie obowiązku podatkowego lub wysokość zobowiązania podatkowego osób lub jednostek, z którymi zawarto umowę.

ustawa o KAS art. 2 § 1

Ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej

Określa zadania KAS, w zakresie których organy KAS mogą przetwarzać informacje i występować o udostępnienie dokumentów.

p.p.s.a. art. 3 § 1