II FSK 888/24Organ podatkowy przegrywa skargę kasacyjną WSA prawidłowo uchylił postanowienie
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który uchylił postanowienie organu o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia. Organ podatkowy zarzucił sądowi naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 151 p.p.s.a. (jako samodzielnej podstawy kasacyjnej, co NSA uznał za nietrafne) oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 228 § 1 pkt 3 i art. 222 Ordynacji podatkowej. Organ twierdził, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych odwołania było uzasadnione, a sąd błędnie uznał je za nieuzasadnione. NSA oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że przepis art. 151 p.p.s.a. nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Sąd wskazał, że choć organ ma obowiązek pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia w przypadku niespełnienia wymogów formalnych, to w niniejszej sprawie odwołanie strony spełniało ustawowe wymagania. NSA podkreślił, że przy interpretacji art. 222 o.p. należy uwzględniać, że w postępowaniu podatkowym nie ma obowiązku korzystania z pomocy fachowego pełnomocnika, a wykładnia rozszerzająca wymogów formalnych może ograniczać prawo do instancyjnej kontroli. Sąd uznał, że z treści odwołania strony, która działała samodzielnie, można było wyczytać istotę i zakres żądania, a wezwanie organu do uzupełnienia braków było zbędne. Tym samym niewykonanie tego wezwania nie mogło skutkować pozostawieniem odwołania bez rozpatrzenia. NSA oddalił skargę kasacyjną organu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów proceduralnych dotyczących wymogów formalnych odwołań w postępowaniu podatkowym, zasady dwuinstancyjności, zasady zaufania do organów i prawdy obiektywnej, a także ograniczenia stosowania art. 151 p.p.s.a. jako samodzielnej podstawy kasacyjnej.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji strony działającej samodzielnie i oceny jej pisma przez organ podatkowy. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w sprawach, gdzie strona korzysta z profesjonalnej pomocy prawnej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepis art. 151 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę skargi kasacyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten, jako przepis wynikowy, określający wyłącznie środek kontroli, jaki może zastosować sąd administracyjny, nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej i powinien być powiązany z przepisami, których naruszenie spowodowało zastosowanie wadliwego środka kontroli.
Uzasadnienie
NSA ugruntował stanowisko, że art. 151 p.p.s.a. jest przepisem wynikowym i nie może być podstawą kasacyjną sam w sobie.
Jak należy interpretować wymogi formalne odwołania w postępowaniu podatkowym, zwłaszcza gdy strona działa samodzielnie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wymogi formalne stawiane odwołaniu w art. 222 o.p. muszą być oceniane w sposób niekolidujący z zasadami dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Nieprecyzyjność zarzutów nie zwalnia organu od obowiązku wyjaśnienia, czego dotyczy żądanie strony, a nadmierny rygoryzm w ocenie braków formalnych jest niedopuszczalny.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że strona działająca samodzielnie nie musi sporządzać pisma z fachową precyzją. Jeśli z odwołania można wywnioskować istotę żądania, nie można przypisać mu braków formalnych, a wezwanie do ich uzupełnienia może być zbędne i nadmiernie rygorystyczne.
Czy wezwanie organu do uzupełnienia braków formalnych odwołania poprzez określenie zakresu zaskarżenia, gdy odwołanie spełniało wymogi formalne, narusza zasadę zaufania do organów podatkowych i zasadę prawdy obiektywnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli wezwanie było zbędne, ponieważ odwołanie spełniało ustawowe wymogi, to jego niewykonanie nie może skutkować pozostawieniem odwołania bez rozpatrzenia, a samo wezwanie może być uznane za naruszenie zasad postępowania.
Uzasadnienie
Skoro odwołanie było prawidłowe, wezwanie do jego uzupełnienia było nieuzasadnione, co podważa zasadność decyzji o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia i może naruszać zasady postępowania.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (10)
Główne
o.p. art. 222
Ordynacja podatkowa
Określa wymogi formalne odwołania; interpretacja musi uwzględniać brak obowiązku korzystania z fachowego pełnomocnika i zasadę dwuinstancyjności.
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
o.p. art. 228 § § 1 pkt 3
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 121 § § 1
Ordynacja podatkowa
Zasada zaufania do organów podatkowych.
o.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
Zasada prawdy obiektywnej.
p.p.s.a. art. 188
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość oddalenia skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
WSA prawidłowo ocenił, że odwołanie strony spełniało wymogi formalne, a wezwanie do ich uzupełnienia było zbędne i nadmiernie rygorystyczne. • Art. 151 p.p.s.a. nie może stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej. • Interpretacja art. 222 o.p. musi uwzględniać specyfikę postępowania podatkowego i prawo strony do instancyjnej kontroli.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 151 p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie postanowienia organu drugiej instancji. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 228 § 1 pkt 3 w zw. z art. 222 o.p. poprzez uznanie, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych odwołania było nieuzasadnione. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 228 § 1 pkt 3 w zw. z art. 121 § 1 w zw. z art. 122 o.p. poprzez uznanie, że wezwanie organu do uzupełnienia braków formalnych odwołania poprzez określenie zakresu zaskarżenia było naruszeniem zaufania do organów podatkowych oraz naruszeniem zasady prawdy obiektywnej.
Godne uwagi sformułowania
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, że przepis ten, jako przepis wynikowy, określający wyłącznie środek kontroli, jaki może zastosować sąd administracyjny, nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. • Przy interpretacji art. 222 o.p. [...] nie można zapominać, że w postępowaniu podatkowym nie obowiązuje nakaz sporządzania środków odwoławczych przez fachowego pełnomocnika albo korzystania z jego pomocy w tym postępowaniu. • Wykładnia rozszerzająca prowadzić bowiem może do ograniczenia jednego z podstawowych praw procesowych strony postępowania podatkowego, jakim jest prawo do instancyjnej kontroli decyzji, a w konsekwencji - do kontroli sądowej. • Dlatego też wymagania formalne stawiane odwołaniu w art. 222 o.p. muszą być oceniane w sposób niekolidujący z zasadami dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. • Oznacza to, że jeżeli strona wniosła w terminie odwołanie od decyzji organu podatkowego, to nieprecyzyjność zawartych w nim zarzutów nie zwalnia organu podatkowego od obowiązku wyjaśnienia, czego właściwie dotyczy żądanie strony. • Słusznie jednakże uznał sąd meriti, że uznanie przez organ, że odwołanie skarżącej nie odpowiada wymogom ustawowym, było w tym przypadku nadmiernym rygoryzmem.
Skład orzekający
Aleksandra Wrzesińska-Nowacka
sprawozdawca
Alicja Polańska
członek
Małgorzata Wolf-Kalamala
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów proceduralnych dotyczących wymogów formalnych odwołań w postępowaniu podatkowym, zasady dwuinstancyjności, zasady zaufania do organów i prawdy obiektywnej, a także ograniczenia stosowania art. 151 p.p.s.a. jako samodzielnej podstawy kasacyjnej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji strony działającej samodzielnie i oceny jej pisma przez organ podatkowy. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w sprawach, gdzie strona korzysta z profesjonalnej pomocy prawnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje praktyczne zastosowanie zasad postępowania podatkowego i sądowo-administracyjnego, podkreślając potrzebę umiaru w stosowaniu wymogów formalnych wobec stron działających samodzielnie. Jest to istotne dla zrozumienia praw podatników.
“Organ podatkowy zbyt rygorystycznie ocenił odwołanie? NSA staje w obronie podatnika.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.