II FSK 888/24

II FSK 888/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-10-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Wrzesińska- Nowacka /sprawozdawca/
Alicja Polańska
Małgorzata Wolf- Kalamala /przewodniczący/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Gd 88/24 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2024-03-06
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2651
art. 222
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolf- Kalamala Sędziowie Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska- Nowacka (spr.) Sędzia del. WSA Alicja Polańska po rozpoznaniu w dniu 17 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 marca 2024 r. sygn. akt I SA/Gd 88/24 w sprawie ze skargi D. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 30 listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
1. Zaskarżonym wyrokiem z 6 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 88/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uwzględnił skargę D. J. (dalej jako "skarżąca", "strona") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 30 listopada 2023 r. w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia i uchylił zaskarżone postanowienie. Pełna treść uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, jak i innych wyroków powołanych poniżej, dostępna jest na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl/.
2.1. Od powyższego wyroku Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, działając na podstawie art. 173 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), wniósł skargę kasacyjną, w której zaskarżył to orzeczenie w całości.
Organ podatkowy zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 151 p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie przez sąd postanowienia organu drugiej instancji, podczas gdy rozstrzygnięcie organu nie było dotknięte żadną z wad wskazanych przez sąd;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 228 § 1 pkt 3 w zw. z art. 222 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm., dalej jako "o.p.") poprzez uznanie przez sąd, iż wezwanie do uzupełnienia braków formalnych odwołania było nieuzasadnione;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 228 § 1 pkt 3 w zw. z art. 121 § 1 w zw. z art. 122 o.p. poprzez uznanie, że wezwanie organu do uzupełnienia braków formalnych odwołania poprzez określenie zakresu zaskarżenia było naruszeniem zaufania do organów podatkowych oraz naruszeniem zasady prawdy obiektywnej.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oraz rozpoznanie skargi skarżącego poprzez jej oddalenie – zgodnie z art. 188 p.p.s.a., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku – zgodnie z art. 185 § 1 p.p.s.a., a także o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz organu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Organ podatkowy zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.
2.2. Skarżąca nie skorzystała z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
2.3. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 października 2024 r. na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a.
3. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
3.1. Zarzut naruszenia przez sąd meriti art. 151 p.p.s.a., wskazanego jako samodzielna podstawa kasacyjna, jest nietrafny. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, że przepis ten, jako przepis wynikowy, określający wyłącznie środek kontroli, jaki może zastosować sąd administracyjny, nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Powinien być w każdym przypadku powiązany z przepisami, których naruszenie spowodowało zastosowanie wadliwego środka kontroli.
3.2. Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 228 § 1 pkt 3 w zw. z art. 222 o.p. Organ ma niewątpliwie obowiązek pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia, jeżeli nie spełnia ono warunków wynikających z art. 222. Jednakże w tym przypadku, jak słusznie wskazał sąd meriti, odwołanie spełniało ustawowe wymagania. Przy interpretacji art. 222 o.p., określającego wymogi formalne odwołania nie można zapominać, że w postępowaniu podatkowym nie obowiązuje nakaz sporządzania środków odwoławczych przez fachowego pełnomocnika albo korzystania z jego pomocy w tym postępowaniu. Jeżeli zatem strona sporządza odwołanie samodzielnie, sprawdzenie dochowania wymogów formalnych powinno być przeprowadzone z uwzględnieniem fachowości osoby sporządzającej pismo. Wykładnia rozszerzająca prowadzić bowiem może do ograniczenia jednego z podstawowych praw procesowych strony postępowania podatkowego, jakim jest prawo do instancyjnej kontroli decyzji, a w konsekwencji - do kontroli sądowej (wyrok NSA z 22 marca 2000 r., I SA/Ka 1729/98). Dlatego też wymagania formalne stawiane odwołaniu w art. 222 o.p. muszą być oceniane w sposób niekolidujący z zasadami dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Oznacza to, że jeżeli strona wniosła w terminie odwołanie od decyzji organu podatkowego, to nieprecyzyjność zawartych w nim zarzutów nie zwalnia organu podatkowego od obowiązku wyjaśnienia, czego właściwie dotyczy żądanie strony (por. wyroki NSA z 18 stycznia 2007 r., sygn. II FSK 74/06; z 21 marca 2001 r., sygn. akt SA/Sz 2313/99). Tym bardziej jeżeli z odwołania można wyczytać zarzuty stawiane decyzji oraz żądanie wnoszącego odwołanie, środkowi zaskarżenia nie można przypisać braków formalnych.
W tej sprawie skarżąca działała samodzielnie. Organ uznał, że odwołanie nie wskazuje istoty i zakresu żądania. Wezwał skarżącą do uzupełnienia tego braku formalnego i pozostaje poza sporem, że skarżąca w ustawowym terminie, wskazanym w wezwaniu, nie zastosowała się do wezwania. Słusznie jednakże uznał sąd meriti, że uznanie przez organ, że odwołanie skarżącej nie odpowiada wymogom ustawowym, było w tym przypadku nadmiernym rygoryzmem. Z treści odwołania, wbrew twierdzeniom organu, można wyczytać, jaka jest istota i zakres żądania skarżącej. W końcowej części pisma, skarżąca wskazała, że wprawdzie zdaje sobie sprawę z treści obowiązujących przepisów, jednakże uważa, że spór nie musi zakończyć się w sądzie, bo Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie wypowiadał się co do konstytucyjnej zasady równości (wcześniej skarżąca wskazywała na jej naruszenie). W ostatnim zdaniu stwierdziła, że ma nadzieję, że organy przychylą się do jej odwołania i zauważą rażącą niesprawiedliwość. Skarżąca nie użyła w odwołaniu ustawowych zwrotów, można jednak z niego wyczytać, że uznała, że organ może dokonać wykładni przepisu zgodnie z Konstytucją, a ponadto, że domaga się ona uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i rozstrzygnięcia sprawy z uwzględnieniem konstytucyjnej zasady równości (podkreśliła bowiem ponownie, że ma nadzieję, że organ nie będzie dążył do rozpoznania sprawy przez sąd i poniesienia dodatkowych związanych z tym kosztów). Odwołanie spełniało zatem wymogi, do uzupełnienia których organ wezwał skarżącą.
3.3. Ze wskazanych wyżej powodów niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 228 § 1 pkt 3 w zw. z art. 121 § 1 w zw. z art. 122 o.p. poprzez uznanie, że wezwanie organu do uzupełnienia braków formalnych odwołania poprzez określenie zakresu zaskarżenia było naruszeniem zaufania do organów podatkowych oraz naruszeniem zasady prawdy obiektywnej. Jak wskazano wyżej, wezwanie to było zbędne, bowiem odwołanie spełniało ustawowe wymogi, określone w art. 222 o.p. Tym samym niewykonanie wezwania nie mogło skutkować pozostawieniem odwołania bez rozpatrzenia.
3.4. Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art.184 p.p.s.a.
s.WSA (del.) A.Polańska s.NSA M.Wolf- Kalamala s.NSA A.Wrzesińska-Nowacka