II FSK 749/12Opodatkowanie umowy dożywocia podatek dochodowy 3
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła kwestii opodatkowania umowy dożywocia podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił interpretację indywidualną Ministra Finansów, która uznawała umowę dożywocia za odpłatne zbycie nieruchomości podlegające opodatkowaniu. Sąd pierwszej instancji argumentował, że nie jest możliwe określenie wartości przyszłych świadczeń z umowy dożywocia, co uniemożliwia ustalenie ceny zbycia i tym samym przychodu podlegającego opodatkowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną Ministra Finansów, nie podzielił stanowiska WSA. Sąd kasacyjny uznał, że umowa dożywocia, zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego (art. 908 i nast. kc), jest umową dwustronnie zobowiązującą, wzajemną i odpłatną, o charakterze losowym. W zamian za zbycie nieruchomości dożywotnik otrzymuje świadczenia zaspokajające jego potrzeby życiowe, które stanowią ekwiwalentne świadczenie o wymiarze materialnym. NSA podkreślił, że przychód z odpłatnego zbycia nieruchomości, zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT, jest wartością wyrażoną w cenie określonej w umowie, pomniejszoną o koszty. W przypadku braku ceny lub gdy cena znacząco odbiega od wartości rynkowej, przychód określa organ podatkowy w wysokości wartości rynkowej (art. 19 ust. 1 i 3 ustawy o PIT). NSA powołał się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym umowa dożywocia jest odpłatnym zbyciem w rozumieniu ustawy o PIT, a zapłatą mogą być również świadczenia niematerialne. Sąd wskazał, że możliwość żądania przez dożywotnika zamiany prawa dożywocia na rentę (art. 914 kc) potwierdza możliwość określenia wartości uzyskanych świadczeń. W związku z tym NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że umowa o dożywocie jest odpłatnym zbyciem nieruchomości podlegającym opodatkowaniu PIT, oraz zasady ustalania przychodu w takich przypadkach.
Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisów podatkowych w kontekście umowy dożywocia. Wartość rynkowa nieruchomości jako podstawa opodatkowania ma zastosowanie, gdy cena w umowie znacząco odbiega od wartości rynkowej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa o dożywocie, w zamian za przeniesienie własności nieruchomości, stanowi odpłatne zbycie podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa o dożywocie stanowi odpłatne zbycie nieruchomości w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT, a przychód z tego tytułu podlega opodatkowaniu.
Uzasadnienie
NSA uznał, że umowa dożywocia jest umową wzajemną i odpłatną, gdzie świadczenia zaspokajające potrzeby dożywotnika stanowią ekwiwalent za przeniesioną własność nieruchomości. Wartość tych świadczeń, choć nie zawsze wyrażona w pieniądzu, może być określona, a w przypadku rozbieżności z wartością rynkową nieruchomości, organ podatkowy może ją ustalić.
Jak ustalić przychód z odpłatnego zbycia nieruchomości w drodze umowy o dożywocie, gdy cena nie jest określona w umowie lub odbiega od wartości rynkowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przychód ustala się na podstawie wartości rynkowej nieruchomości, zgodnie z art. 19 ust. 1 i 3 ustawy o PIT, jeśli cena w umowie bez uzasadnionej przyczyny znacznie odbiega od wartości rynkowej.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że zapłatą za przeniesienie własności w umowie dożywocia mogą być świadczenia niematerialne, a ich wartość może być określona, np. poprzez możliwość zamiany na rentę. Dopiero gdy wartość tych świadczeń znacząco odbiega od wartości rynkowej nieruchomości, organ podatkowy ma prawo ustalić przychód w wysokości wartości rynkowej.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (7)
Główne
u.p.d.o.f. art. 10 § 1 pkt 8 lit. a) – c)
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Umowa o dożywocie jest odpłatnym zbyciem nieruchomości w rozumieniu tego przepisu.
u.p.d.o.f. art. 19 § 1 i 3
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Określenie przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości na podstawie wartości rynkowej, gdy cena w umowie znacząco odbiega od wartości rynkowej.
Pomocnicze
k.c. art. 908 § § 1
Kodeks cywilny
Definicja umowy o dożywocie jako zapewnienia dożywotniego utrzymania w zamian za przeniesienie własności nieruchomości.
k.c. art. 914
Kodeks cywilny
Możliwość żądania przez dożywotnika zamiany prawa dożywocia na dożywotnią rentę.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku.
p.p.s.a. art. 203 § pkt 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa o dożywocie jest odpłatnym zbyciem nieruchomości w rozumieniu przepisów podatkowych. • Przychód z odpłatnego zbycia nieruchomości w drodze umowy dożywocia podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. • Wartość świadczeń z umowy dożywocia może być określona, a w przypadku rozbieżności z wartością rynkową nieruchomości, organ podatkowy może ustalić przychód na podstawie wartości rynkowej.
Odrzucone argumenty
Umowa o dożywocie nie jest odpłatnym zbyciem nieruchomości w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT, ponieważ nie jest możliwe ustalenie wartości przyszłych świadczeń i tym samym ceny zbycia. • Przychód z umowy dożywocia nie może być określony na podstawie wartości rynkowej nieruchomości, gdyż ta metoda wyceny ma zastosowanie tylko gdy cena w umowie odbiega od wartości rynkowej.
Godne uwagi sformułowania
umowa dożywocia jest dwustronnie zobowiązującą, wzajemną i odpłatną umową o charakterze losowym • zbywając nieruchomość uzyskuje świadczenie ekwiwalentne o określonym materialnym (finansowym) wymiarze • cena odpłatnego zbycia nie musi być wyrażona w pieniądzu
Skład orzekający
Antoni Hanusz
przewodniczący
Krzysztof Winiarski
sędzia
Barbara Rennert
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że umowa o dożywocie jest odpłatnym zbyciem nieruchomości podlegającym opodatkowaniu PIT, oraz zasady ustalania przychodu w takich przypadkach."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisów podatkowych w kontekście umowy dożywocia. Wartość rynkowa nieruchomości jako podstawa opodatkowania ma zastosowanie, gdy cena w umowie znacząco odbiega od wartości rynkowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego typu umowy (dożywocie) i jej nieoczywistych konsekwencji podatkowych, co jest interesujące dla szerokiego grona prawników i podatników.
“Umowa dożywocia a podatek PIT: Czy przekazanie mieszczanki za opiekę to przychód?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.