II FSK 405/23Oddalenie skargi kasacyjnej podatek dochodowy
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez L. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2015 r. Skarżąca podniosła zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego, w tym wadliwości składu orzekającego sądu pierwszej instancji oraz naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego. Zarzucono również naruszenie prawa materialnego, w szczególności poprzez błędne dopuszczenie dowodu z zeznań świadka zamiast dowodów z dokumentów oraz niewystąpienie do banku o informacje. Naczelny Sąd Administracyjny, po analizie zarzutów, uznał je za niezasadne. W szczególności odniósł się do kwestii składu sądu, wskazując, że powołanie sędziego przez Prezydenta RP na podstawie uchwały KRS, nawet tej ukształtowanej w zmienionym trybie, nie stanowi samoistnej podstawy do stwierdzenia nieważności postępowania. Sąd podkreślił, że wątpliwości co do bezstronności i niezawisłości sędziego muszą mieć charakter realny, a nie potencjalny, i nie zostały one wykazane przez stronę skarżącą. Podobnie odrzucono zarzuty dotyczące naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. (nieprzeanalizowanie sprawy), art. 170 p.p.s.a. (niezastosowanie prawomocnego orzeczenia) oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 180 i art. 275 § 2 o.p. (błędne dopuszczenie dowodu z zeznań świadka). Sąd wyjaśnił, że art. 275 § 2 o.p. ma zastosowanie w czynnościach sprawdzających, a nie w postępowaniu podatkowym, a dowód z zeznań świadka miał na celu uzupełnienie materiału dowodowego. Ostatecznie, skarga kasacyjna została oddalona na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących składu sądu w kontekście zmian w procedurze powoływania sędziów, ocena zarzutów wadliwości postępowania podatkowego, dopuszczalność dowodów w postępowaniu podatkowym.
Orzeczenie dotyczy specyficznych zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej i może być stosowane w sprawach o podobnym stanie faktycznym i prawnym.
Zagadnienia prawne (6)
Czy skład sądu orzekającego w sądzie administracyjnym, w którym zasiadają sędziowie powołani na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na podstawie przepisów zmienionych ustawą z 2017 r., jest sprzeczny z przepisami prawa, co skutkuje nieważnością postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skład sądu nie jest sprzeczny z przepisami prawa. Powołanie sędziego przez Prezydenta RP na stanowisko sędziego sądu administracyjnego, nawet jeśli odbyło się na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na podstawie przepisów zmienionych ustawą z 2017 r., nie stanowi samoistnej podstawy do stwierdzenia nieważności postępowania. Wątpliwości co do bezstronności i niezawisłości sędziego muszą mieć charakter realny, a nie potencjalny, i nie zostały wykazane przez stronę skarżącą.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do orzecznictwa TSUE i ETPC, wskazując, że sam fakt udziału władzy ustawodawczej lub wykonawczej w procesie mianowania sędziego nie prowadzi do zależności sędziego od tych władz ani do wątpliwości co do jego bezstronności, jeśli po mianowaniu nie podlega presji. Podkreślono, że wadliwość procesu powołania sędziego musi być oceniana indywidualnie i nie może opierać się wyłącznie na okoliczności powołania przez tzw. nową KRS.
Czy świadczenie usług prawnych przez sędziego na rzecz organu w przeszłości, przed powołaniem na stanowisko sędziowskie, stanowi podstawę do jego wyłączenia z mocy ustawy w rozumieniu art. 18 § 1 pkt 5 p.p.s.a.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo świadczenie usług prawnych na rzecz organu w przeszłości nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego, jeśli usługi te nie były w jakikolwiek sposób związane z rozpoznawaną sprawą.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że podstawa wyłączenia sędziego z mocy ustawy wymaga, aby usługi prawne były związane z konkretną sprawą administracyjno-prawną. Sam fakt świadczenia usług prawnych na rzecz organu w przeszłości nie świadczy o braku obiektywizmu. Strona skarżąca musiałaby wykazać konkretny związek przeszłej działalności sędziego z rozpoznawaną sprawą.
Czy sąd pierwszej instancji naruszył art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nieprzeanalizowanie sprawy w sytuacji, gdy decyzja organu podatkowego została wydana z naruszeniem art. 121 § 1 o.p. (nieprowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozważył zarzut naruszenia art. 121 § 1 o.p., o czym świadczy argumentacja zawarta w uzasadnieniu.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że sąd pierwszej instancji nie jest związany zarzutami skargi, a jedynie granicami sprawy. Wskazał, że sąd pierwszej instancji odniósł się do zarzutu naruszenia art. 121 § 1 o.p., co było wystarczające.
Czy sąd pierwszej instancji naruszył art. 170 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie prawomocnego orzeczenia WSA w Warszawie w zakresie braku szczegółowego uzasadnienia, dlaczego rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie jest odmienne od podjętych w poprzednich sprawach?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 170 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie w zaskarżonej sprawie i wskazane przez skarżącą orzeczenie nie pozostają ze sobą w sprzeczności.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że w przywołanej sprawie WSA uznał za prawidłową decyzję uchylającą decyzję odmawiającą stwierdzenia nadpłaty, podczas gdy w zaskarżonej sprawie sąd ocenił dowody zebrane przez organ odwoławczy. Podkreślono, że dowody dotyczyły różnych lat podatkowych i nie musiały być identyczne.
Czy doszło do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 180 i art. 275 § 2 o.p. poprzez dopuszczenie dowodu z zeznań świadka (proboszcza) zamiast dowodów z dokumentów i niewystąpienie do banku o informacje?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie doszło do naruszenia tych przepisów. Art. 275 § 2 o.p. ma zastosowanie w czynnościach sprawdzających, a nie w postępowaniu podatkowym. Dowód z zeznań świadka miał na celu uzupełnienie materiału dowodowego i nie zastępował dowodów z dokumentów.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że art. 275 § 2 o.p. nie odnosi się do postępowania podatkowego zakończonego decyzją. Dowód z zeznań świadka miał na celu uzyskanie informacji o dokonaniu darowizny i sposobie jej przekazania, co było zgodne z obowiązkami organu w zakresie zbierania dowodów.
Czy naruszono zasadę dwuinstancyjności postępowania podatkowego (art. 127 o.p.) poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego przez organ odwoławczy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przeprowadzenie postępowania dowodowego przez organ odwoławczy nie narusza zasady dwuinstancyjności, jeśli ma ono charakter uzupełniający.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że przeprowadzenie postępowania dowodowego przez organ odwoławczy w trybie art. 229 o.p. nie jest naruszeniem zasady dwuinstancyjności, zwłaszcza gdy ma ono charakter uzupełniający i dotyczy niewielkiej części dowodów.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (18)
Główne
p.p.s.a. art. 183 § § 2 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
o.p. art. 180
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 275 § § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 127
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 121 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183 § § 2 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy udziału w rozpoznaniu sprawy sędziego powołanego na to stanowisko w wyniku uchwały Krajowej Rady Sądownictwa, której członkowie będący sędziami zostali powołani na podstawie art. 9a ustawy z 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa, w brzmieniu nadanym ustawą z 8 grudnia 2017 r.
p.p.s.a. art. 18 § § 1 pkt 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy wyłączenia sędziego z mocy ustawy w sprawach, w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą.
o.p. art. 127
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Dotyczy dwuinstancyjności postępowania podatkowego.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy granic sprawy i obowiązku sądu pierwszej instancji do zbadania zarzutów skargi.
p.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy stosowania prawomocnych orzeczeń sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy podstaw uchylenia decyzji przez sąd pierwszej instancji.
o.p. art. 180
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Dotyczy dopuszczania dowodów w postępowaniu podatkowym.
o.p. art. 275 § § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Dotyczy występowania do banku o informacje w toku czynności sprawdzających.
o.p. art. 229
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Dotyczy możliwości przeprowadzenia postępowania dowodowego przez organ odwoławczy.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (wadliwy skład sądu z uwagi na sposób powołania sędziów). • Naruszenie art. 18 § 1 pkt 5 p.p.s.a. (wyłączenie sędziego z uwagi na wcześniejsze świadczenie usług prawnych). • Naruszenie art. 127 o.p. (niezachowanie dwuinstancyjności postępowania). • Naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. (nieprzeanalizowanie sprawy przez WSA w kontekście naruszenia art. 121 § 1 o.p.). • Naruszenie art. 170 p.p.s.a. (niezastosowanie prawomocnego orzeczenia WSA). • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 180 i art. 275 § 2 o.p. (błędne dopuszczenie dowodu z zeznań świadka i brak wystąpienia do banku).
Godne uwagi sformułowania
Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdza jednak, aby skład sądu był sprzeczny z przepisami prawa. • Samodzielną przesłanką wyłączenia sędziego/asesora nie może być wyłącznie wadliwość procesu powoływania sędziego, ale musi ponadto wystąpić konkretna okoliczność, która prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności. • Art. 275 § 2 o.p. ma zastosowanie w toku czynności sprawdzających, nie odnosi się natomiast do postępowania podatkowego. • Przeprowadzenie dowodu przez organ odwoławczy w świetle art. 229 o.p. nie może być uznane za naruszenie zasady dwuinstancyjności.
Skład orzekający
Małgorzata Wolf- Kalamala
przewodniczący
Renata Kantecka
członek
Aleksandra Wrzesińska- Nowacka
sprawozdawca zdanie odrebne
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących składu sądu w kontekście zmian w procedurze powoływania sędziów, ocena zarzutów wadliwości postępowania podatkowego, dopuszczalność dowodów w postępowaniu podatkowym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej i może być stosowane w sprawach o podobnym stanie faktycznym i prawnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy kluczowych kwestii ustrojowych związanych z niezależnością sądownictwa i prawem do sądu, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i szerszej publiczności.
“Ważny wyrok NSA: Czy sędziowie powołani po zmianach w KRS mogą orzekać? Analiza prawa do sądu.”
Zdanie odrębne
Aleksandra Wrzesińska- Nowacka
Sędzia zgłosiła zdanie odrębne, argumentując, że Naczelny Sąd Administracyjny powinien był uchylić zaskarżony wyrok WSA i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania z uwagi na zaistnienie przesłanki nieważności postępowania (art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a.) lub co najmniej zawiesić postępowanie do czasu rozstrzygnięcia sprawy C-521/21 przez TSUE. Podkreślono, że wątpliwości co do prawidłowości składu orzekającego i niezależności sądu powinny być badane z urzędu, a nie tylko na wniosek strony. Sędzia wyraziła pogląd, że wadliwość procesu powołania sędziego, wynikająca z dysfunkcji Krajowej Rady Sądownictwa, może prowadzić do naruszenia prawa do sądu ustanowionego przez prawo, co powinno skutkować wyłączeniem sędziego lub stwierdzeniem nieważności postępowania.
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.