II FSK 2642/18Zaliczenie nadpłaty na zaległość małżonka
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargi kasacyjne M.G. i K.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który oddalił ich skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku. Sprawa dotyczyła zaliczenia nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych, wykazanej we wspólnym zeznaniu PIT-36 za 2016 r., na poczet zaległości podatkowej K.G. w zryczałtowanym podatku od przychodów nieujawnionych za 2008 rok. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej (m.in. art. 76 § 1, art. 76a § 1, art. 62 § 1 i § 4, art. 55 § 2) oraz Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (m.in. art. 151, art. 145, art. 141 § 4). Kwestionowali możliwość zaliczenia nadpłaty przysługującej małżonkom solidarnie na zaległość podatkową jednego z nich. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym ze względu na sytuację epidemiczną, oddalił skargi kasacyjne. Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 92 § 3 O.p. i art. 367 K.c., małżonkowie wspólnie opodatkowani ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania i solidarną jest ich wierzytelność o zwrot nadpłaty. Oznacza to, że organ podatkowy może zaliczyć nadpłatę na poczet zaległości jednego z małżonków, a także że każdy z małżonków jest uprawniony do otrzymania całej nadpłaty. W sytuacji istnienia zaległości podatkowej u jednego z małżonków, organ podatkowy ma prawo, a nawet obowiązek, zaliczyć nadpłatę na poczet tej zaległości (art. 76 § 1 O.p.). Sąd podkreślił również, że odpowiedzialność podatkowa ma charakter osobisty i obejmuje majątek wspólny małżonków. Odnosząc się do zarzutów dotyczących naliczania odsetek, NSA stwierdził, że zostały one prawidłowo naliczone od dnia następującego po 14 dniach od doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, zgodnie z art. 47 § 1 O.p. Sąd uznał, że pozostałe zarzuty proceduralne również nie zasługują na uwzględnienie, a inne postępowania z udziałem skarżących, ze względu na odrębność przedmiotową, nie mogły być oceniane w niniejszej sprawie. W konsekwencji, skargi kasacyjne zostały oddalone, a skarżący K.G. został obciążony kosztami postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie możliwości zaliczenia nadpłaty wynikającej ze wspólnego rozliczenia małżonków na zaległość podatkową jednego z nich, a także interpretacja przepisów dotyczących powstania zobowiązania i naliczania odsetek w przypadku uchylenia decyzji organu pierwszej instancji.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji podatkowej związanej z zaliczeniem nadpłaty i zaległości podatkowych między małżonkami oraz specyfiki podatku od dochodów nieujawnionych. Interpretacja przepisów o solidarności wierzycieli ma szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy nadpłata podatku dochodowego od osób fizycznych wykazana we wspólnym zeznaniu małżonków może zostać zaliczona na poczet zaległości podatkowej jednego z małżonków w innym podatku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nadpłata wykazana we wspólnym zeznaniu małżonków, będąca ich wspólną wierzytelnością, może zostać zaliczona na poczet zaległości podatkowej jednego z małżonków, zgodnie z przepisami o solidarności wierzycieli i odpowiedzialności majątkowej.
Uzasadnienie
Małżonkowie wspólnie opodatkowani ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania i solidarną jest ich wierzytelność o zwrot nadpłaty. Organ podatkowy może zaliczyć nadpłatę na poczet zaległości jednego z małżonków na podstawie art. 76 § 1 O.p., a odpowiedzialność podatkowa obejmuje majątek wspólny.
Jak prawidłowo naliczać odsetki od zaległości podatkowej, gdy decyzja ustalająca wysokość zobowiązania została uchylona przez organ odwoławczy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odsetki od zaległości podatkowych należne są po upływie 14 dni od daty doręczenia decyzji wymiarowej przez organ pierwszej instancji, nawet jeśli decyzja ta została następnie uchylona przez organ odwoławczy, o ile nie prowadzi to do unicestwienia zobowiązania.
Uzasadnienie
Zobowiązanie podatkowe w podatku od dochodów nieujawnionych powstaje z chwilą doręczenia decyzji organu pierwszej instancji. Uchylenie tej decyzji przez organ odwoławczy może wpłynąć na byt prawny zobowiązania, ale nie każde uchylenie powoduje jego wygaśnięcie. W tym przypadku, decyzja organu odwoławczego nie unicestwiła zobowiązania, a jedynie mogła wpłynąć na jego wysokość, co nie zmienia terminu naliczania odsetek od pierwotnej daty powstania zobowiązania.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (29)
Główne
O.p. art. 76 § § 1
Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy ma obowiązek zaliczenia nadpłaty na zaległości podatkowe, niezależnie od woli strony.
O.p. art. 76a § § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 62 § § 1 i § 4
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 55 § § 2
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 92 § § 3
Ordynacja podatkowa
Małżonkowie wspólnie opodatkowani ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe oraz solidarna jest ich wierzytelność o zwrot nadpłaty podatku.
K.c. art. 367 § § 1
Kodeks cywilny
Dłużnik może spełnić świadczenie do rąk któregokolwiek z wierzycieli solidarnych, a przez zaspokojenie któregokolwiek z wierzycieli dług wygasa względem wszystkich.
K.c. art. 367 § § 2
Kodeks cywilny
Dłużnik może spełnić świadczenie, według swego wyboru, do rąk któregokolwiek z wierzycieli solidarnych. Jednakże w razie wytoczenia powództwa przez jednego z wierzycieli dłużnik powinien spełnić świadczenie do jego rąk.
O.p. art. 21 § § 1 pkt 2
Ordynacja podatkowa
Zobowiązanie podatkowe w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych powstaje na skutek doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego.
O.p. art. 68 § § 4
Ordynacja podatkowa
Określa pięcioletni termin, w którym nie można wydać decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego.
O.p. art. 47 § § 1
Ordynacja podatkowa
Odsetki za zwłokę nalicza się od zaległości podatkowych.
u.p.d.o.f. art. 6 § ust. 2
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Reguluje zasady łącznego opodatkowania małżonków.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 3
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
O.p. art. 233 § § 1 pkt 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 239
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 217 § § 1 punkty 4 i 5 i § 2
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 219
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 210 § § 4
Ordynacja podatkowa
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
O.p. art. 26
Ordynacja podatkowa
Podatnik odpowiada za dług podatkowy całym swoim majątkiem, w tym majątkiem wspólnym.
O.p. art. 29 § § 1
Ordynacja podatkowa
Do majątku wspólnego zalicza się majątek objęty wspólnością majątkową w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim.
O.p. art. 233 § § 1 pkt 1
Ordynacja podatkowa
Organ odwoławczy utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
O.p. art. 233 § § 1 pkt 2 lit. a
Ordynacja podatkowa
Organ odwoławczy uchyla decyzję organu pierwszej instancji w całości lub w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy.
p.p.s.a. art. 193 § zd. drugie
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera jedynie ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15 zzs4 § ust. 3
Reguluje możliwość rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych w związku z COVID-19.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do oddalenia skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 76 § 1, art. 76a § 1 w zw. z art. 62 § 1 i § 4 oraz art. 55 § 2 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie, skutkujące błędem polegającym na bezzasadnym oddaleniu skargi (zarzut naruszenia prawa materialnego). • Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi, w sytuacji gdy w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do uchylenia w całości postanowienia organu I instancji i umorzenia postępowania w sprawie (zarzut naruszenia przepisów postępowania). • Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w związku żart. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 217 § 1 punkty 4 i 5 i § 2 w zw. z art. 219 i art. 210 § 4 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu skargi, w sytuacji gdy Skarżący wykazali, iż postanowienia organów podatkowych obydwu instancji zawierają błędne rozstrzygnięcia oraz wadliwe uzasadnienia - przedstawiają nieprawidłowy sposób zaliczenia nadpłaty (zarzut naruszenia przepisów postępowania). • Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a 'c' p.p.s.a. w związku z art. 76 § 1, art. 76 a § 1 w związku z art. 62 § 1 i § 4 oraz art. 55 § 2 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym zaakceptowaniu przez WSA w Gdańsku stanowisku organów podatkowych dot. sposobu zaliczenia nadpłaty (zarzut naruszenia przepisów postępowania).
Godne uwagi sformułowania
organ podatkowy ma prawo do dokonania zwrotu całej nadpłaty na rzecz jednego z małżonków, jako jednego z wierzycieli solidarnych, zaś z drugiej strony, każdy ze współmałżonków, jako wierzyciel solidarny – jest uprawniony do otrzymania całej nadpłaty – to w sytuacji ciążących na podatniku uprawnionym do otrzymania całej nadpłaty zaległości podatkowych, organ podatkowy może, a nawet musi zastosować art. 76 § 1 O.p. • Odpowiedzialność podatkowa ma charakter osobisty nieograniczony. • Zobowiązanie podatkowe w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych powstaje na skutek doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego.
Skład orzekający
Maciej Jaśniewicz
przewodniczący
Beata Cieloch
sędzia
Marek Olejnik
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie możliwości zaliczenia nadpłaty wynikającej ze wspólnego rozliczenia małżonków na zaległość podatkową jednego z nich, a także interpretacja przepisów dotyczących powstania zobowiązania i naliczania odsetek w przypadku uchylenia decyzji organu pierwszej instancji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji podatkowej związanej z zaliczeniem nadpłaty i zaległości podatkowych między małżonkami oraz specyfiki podatku od dochodów nieujawnionych. Interpretacja przepisów o solidarności wierzycieli ma szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla małżonków rozliczających się wspólnie i mających zaległości podatkowe. Interpretacja przepisów o solidarności wierzycieli i odpowiedzialności majątkowej jest kluczowa dla zrozumienia praw i obowiązków podatników.
“Czy nadpłata podatku jednego z małżonków może pokryć zaległość drugiego? NSA wyjaśnia zasady solidarności wierzycieli.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.