II FSK 200/22Oddalenie skargi kasacyjnej szacowanie przychodów
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który uchylił decyzję organu podatkowego dotyczącą zryczałtowanego podatku dochodowego od niektórych przychodów osób fizycznych za 2018 rok. Głównym zarzutem skargi kasacyjnej było naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 151 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 292 i art. 23 Ordynacji podatkowej, poprzez niezasadne uchylenie decyzji organu I instancji. Organ podatkowy argumentował, że szacowanie przychodów w toku kontroli było dopuszczalne. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak zarzuty procesowe za bezzasadne. Sąd podkreślił, że odesłanie z art. 292 Ordynacji podatkowej wyłącza możliwość szacowania podstawy opodatkowania w trakcie kontroli podatkowej, jeśli nie stwierdzono wcześniej nierzetelności ksiąg. NSA stwierdził, że organ podatkowy w istocie dokonał szacowania przychodów w trakcie kontroli, opierając się na danych od innych podmiotów, co jest niedopuszczalne. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną jako bezzasadną, potwierdzając tym samym prawidłowość wyroku WSA.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie zasady, że szacowanie przychodów przez organ podatkowy jest dopuszczalne tylko po stwierdzeniu nierzetelności ksiąg, a nie na odwrót. Podkreślenie, że analiza ekonomiczna nie może być traktowana jako szacowanie w sytuacji, gdy faktycznie służy ustaleniu podstawy opodatkowania w sposób niedopuszczalny na etapie kontroli.
Dotyczy specyficznej sytuacji szacowania przychodów w podatku zryczałtowanym i stosowania przepisów Ordynacji podatkowej w kontekście kontroli podatkowej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy organ podatkowy może dokonać szacowania podstawy opodatkowania w trakcie kontroli podatkowej, zanim stwierdzi nierzetelność ksiąg podatkowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, szacowanie podstawy opodatkowania może nastąpić dopiero po uprzednim stwierdzeniu nierzetelności ksiąg, a nie na odwrót.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że odesłanie z art. 292 Ordynacji podatkowej wyłącza możliwość stosowania przepisu art. 23 O.p. (dotyczącego szacowania) w trakcie kontroli podatkowej. Organ podatkowy nie może najpierw dokonać szacowania, a następnie na tej podstawie stwierdzić nierzetelność ksiąg.
Czy wykorzystanie analizy ekonomicznej działalności gospodarczej w trakcie kontroli podatkowej, która prowadzi do zakwestionowania wielkości przychodów, stanowi szacowanie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli pozyskane informacje odpowiadają metodzie porównawczej i służą ustaleniu średniego udziału kosztów w wartości sprzedanych usług w celu wyliczenia zaniżonego przychodu, jest to forma szacowania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że sposób, w jaki organ podatkowy analizował zużycie materiałów i kwoty przychodów, porównując je z innymi podmiotami i ustalając wskaźnik kosztów, stanowił w istocie szacowanie, a nie jedynie analizę ekonomiczną.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (11)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy uchylenia decyzji organu w przypadku naruszenia prawa materialnego lub postępowania.
O.p. art. 292
Ustawa Ordynacja podatkowa
Określa zakres odpowiedniego stosowania przepisów Ordynacji podatkowej w trakcie kontroli podatkowej.
u.z.p.d.o.f. art. 17 § ust. 1 i 2
Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne
Dotyczy określania wartości niezewidencjonowanego przychodu i ryczałtu.
u.z.p.d.o.f. art. 21 § ust. 4
Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne
Dotyczy określania ryczałtu od przychodów.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy oddalenia skargi, jeśli zarzuty są bezzasadne.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa przesłanki wniesienia skargi kasacyjnej (naruszenie prawa materialnego lub postępowania).
O.p. art. 23
Ustawa Ordynacja podatkowa
Dotyczy szacowania podstawy opodatkowania.
p.p.s.a. art. 204 § pkt 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
p.p.s.a. art. 205 § § 2 i 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy zasad zwrotu kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 209
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy zwrotu kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ podatkowy nieprawidłowo dokonał szacowania przychodów w trakcie kontroli podatkowej, zanim stwierdził nierzetelność ksiąg. • Wykorzystanie danych od innych podmiotów do ustalenia średniego udziału kosztów w wartości sprzedanych usług w celu wyliczenia zaniżonego przychodu stanowi szacowanie, które jest niedopuszczalne na tym etapie postępowania.
Odrzucone argumenty
Organ podatkowy nie naruszył art. 292 O.p. poprzez szacowanie w toku kontroli, a jedynie przeprowadził analizę ekonomiczną. • Wykorzystanie wartości ustalonych w czasie kontroli w postępowaniu podatkowym nie narusza art. 292 O.p. • Organ podatkowy zasadnie określił wartość niezewidencjonowanego przychodu i kwotę zryczałtowanego podatku dochodowego.
Godne uwagi sformułowania
nie można zgodzić się ze stanowiskiem wyrażonym w skardze kasacyjnej, że organ I instancji w toku kontroli podatkowej nie dokonywał oszacowania podstawy opodatkowania, a jedynie wykonał analizę ekonomiczną działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą. • Prawidłowo bowiem zauważył WSA w Gorzowie Wielkopolskim, że organ I instancji w czasie kontroli podatkowej dokonał w istocie oszacowania, gdyż pozyskane, a następnie wykorzystane przez niego informacje odpowiadają metodzie porównawczej zewnętrznej z art. 23 § 3 pkt 2 O.p. • Tą praktykę szacowania nawet części podstawy opodatkowania należy uznać za niedopuszczalną. • W orzecznictwie wielokrotnie wypowiadano już pogląd, że oszacowanie można zastosować dopiero po uprzednim stwierdzeniu nierzetelności ksiąg i nie jest dopuszczalne odwrócenie tej kolejności, czyli najpierw dokonanie oszacowania i na tej podstawie stwierdzenie, że zapisy księgi podatkowej są nierzetelne.
Skład orzekający
Maciej Jaśniewicz
przewodniczący-sprawozdawca
Antoni Hanusz
sędzia
Artur Kot
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady, że szacowanie przychodów przez organ podatkowy jest dopuszczalne tylko po stwierdzeniu nierzetelności ksiąg, a nie na odwrót. Podkreślenie, że analiza ekonomiczna nie może być traktowana jako szacowanie w sytuacji, gdy faktycznie służy ustaleniu podstawy opodatkowania w sposób niedopuszczalny na etapie kontroli."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji szacowania przychodów w podatku zryczałtowanym i stosowania przepisów Ordynacji podatkowej w kontekście kontroli podatkowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje kluczową różnicę między analizą ekonomiczną a szacowaniem w postępowaniu podatkowym, co jest istotne dla praktyków prawa podatkowego. Podkreśla znaczenie prawidłowej kolejności działań organów podatkowych.
“Kontrola podatkowa to nie szacowanie: NSA wyjaśnia, kiedy organy mogą kwestionować przychody podatnika.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.