II FSK 1610/16Zwrot kosztów egzekucyjnych niezgodność z prawem
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozstrzygnęła kwestię zwrotu kosztów egzekucyjnych pobranych na podstawie decyzji podatkowej, która została następnie wyeliminowana z obrotu prawnego w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającym niekonstytucyjność przepisu stanowiącego jej podstawę. Skarżąca wniosła o zwrot kosztów egzekucyjnych w kwocie 23.528,85 zł, argumentując, że egzekucja była prowadzona na podstawie wadliwej decyzji. Organy egzekucyjne odmówiły zwrotu, interpretując przepis art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) wąsko, ograniczając 'niezgodność z prawem' jedynie do wadliwości samego postępowania egzekucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienia organów, przyjmując szeroką interpretację przepisu, która obejmuje również wadliwość podstawy prawnej egzekucji. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną Dyrektora Izby Skarbowej, oddalił ją. Sąd podkreślił, że wąska interpretacja art. 64c § 3 u.p.e.a. byłaby sprzeczna z zasadami państwa prawnego, sprawiedliwości społecznej oraz konstytucyjnie chronionym prawem własności. Obciążanie obywatela kosztami egzekucji zobowiązania, które okazało się nieistniejące z powodu niezgodności z prawem jego podstawy, jest niesprawiedliwe i narusza jego prawa majątkowe. NSA opowiedział się za szerokim rozumieniem 'niezgodności z prawem', obejmującym wadliwość decyzji administracyjnej stanowiącej podstawę egzekucji, uznając takie postępowanie za 'owoce zatrutego drzewa'.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 64c § 3 u.p.e.a. w kontekście wadliwości podstawy prawnej egzekucji oraz zasady sprawiedliwości społecznej i ochrony prawa własności.
Dotyczy specyficznej sytuacji uchylenia decyzji podatkowej z powodu niekonstytucyjności przepisu, ale zasady mogą być stosowane analogicznie w innych przypadkach wadliwej podstawy prawnej egzekucji.
Zagadnienia prawne (2)
Czy pojęcie 'niezgodności z prawem' w rozumieniu art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji obejmuje również wadliwość decyzji administracyjnej stanowiącej podstawę prawną egzekucji, czy ogranicza się jedynie do wadliwości samego postępowania egzekucyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Pojęcie 'niezgodności z prawem' w rozumieniu art. 64c § 3 u.p.e.a. należy rozumieć szeroko, obejmując nie tylko czynności organu egzekucyjnego lub wierzyciela, ale także wadliwość podstawy prawnej egzekucji (decyzji administracyjnej).
Uzasadnienie
NSA uznał, że wąska interpretacja przepisu byłaby sprzeczna z zasadami państwa prawnego, sprawiedliwości społecznej i prawa własności. Obciążanie obywatela kosztami egzekucji zobowiązania, które okazało się nieistniejące z powodu wadliwej podstawy prawnej, jest niesprawiedliwe.
Czy obywatel może być obciążony kosztami egzekucji administracyjnej, jeśli egzekucja była prowadzona na podstawie decyzji podatkowej, która została następnie uchylona jako niezgodna z prawem (w tym z Konstytucją RP)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, obywatel nie może być obciążony kosztami egzekucji, jeśli egzekucja była prowadzona na podstawie decyzji, która okazała się niezgodna z prawem, nawet jeśli sama egzekucja była formalnie prawidłowa.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że jeśli decyzja stanowiąca podstawę egzekucji jest wadliwa (np. niezgodna z Konstytucją), to prowadzenie egzekucji na jej podstawie jest niezgodne z prawem. Koszty takiej egzekucji nie powinny obciążać dłużnika, gdyż byłoby to sprzeczne z zasadami sprawiedliwości i ochrony prawa własności.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (21)
Główne
u.p.e.a. art. 64c § § 3
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Pojęcie 'niezgodności z prawem' obejmuje także wadliwość podstawy prawnej egzekucji (decyzji administracyjnej), a nie tylko wadliwość samego postępowania egzekucyjnego.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 175 § pkt 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1 i 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.e.a. art. 64c § § 1, § 3, § 7 i § 8
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 64c § § 3a
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 33 § pkt 10 w zw. z art. 27
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
o.p. art. 240 § § 1 pkt 8
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Konstytucja RP art. 64
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 21 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 87
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 190 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
u.z.p. art. 17
Ustawa z dnia 2 października 1991 r. o zamówieniach publicznych
k.c. art. 385¹
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
k.c. art. 156
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Szeroka interpretacja art. 64c § 3 u.p.e.a. obejmująca wadliwość podstawy prawnej egzekucji. • Obciążanie obywatela kosztami egzekucji zobowiązania nieistniejącego jest sprzeczne z zasadami państwa prawnego, sprawiedliwości społecznej i prawa własności. • Decyzja podatkowa wydana na podstawie przepisu niezgodnego z Konstytucją RP jest wadliwa, co czyni egzekucję na jej podstawie niezgodną z prawem.
Odrzucone argumenty
Wąska interpretacja art. 64c § 3 u.p.e.a. ograniczająca 'niezgodność z prawem' do wad samego postępowania egzekucyjnego. • Egzekucja prowadzona na podstawie ostatecznej i wykonalnej decyzji, nawet jeśli później uchylonej, jest zgodna z prawem, a koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego.
Godne uwagi sformułowania
nie każde uchylenie decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego stanowi podstawę do stwierdzenia braku podstaw do prowadzenia egzekucji. • niezgodność z prawem, o której mowa w art. 64c § 3 u.p.e.a. powinna być w swoim zakresie rozumiana szeroko, a więc nie tylko w odniesieniu do czynności wierzyciela lub organu egzekucyjnego, ale także podstawy prawnej samej egzekucji. • owoce zatrutego drzewa • zasada zasad, wyrażona w art. 2 Konstytucji RP • niesprawiedliwe byłoby wąskie interpretowanie art. 64c § 3 u.p.e.a. i obciążanie podatnika (dłużnika) kosztami egzekucyjnymi związanymi z zobowiązaniem, które nie istnieje
Skład orzekający
Aleksandra Wrzesińska-Nowacka
Przewodniczący
Sławomir Presnarowicz
Sędzia
Wojciech Stachurski
Sędzia (del.) sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 64c § 3 u.p.e.a. w kontekście wadliwości podstawy prawnej egzekucji oraz zasady sprawiedliwości społecznej i ochrony prawa własności."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uchylenia decyzji podatkowej z powodu niekonstytucyjności przepisu, ale zasady mogą być stosowane analogicznie w innych przypadkach wadliwej podstawy prawnej egzekucji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii ochrony obywatela przed kosztami egzekucyjnymi wynikającymi z wadliwych decyzji państwa, co ma znaczenie praktyczne i społeczne.
“Czy można żądać od obywatela pieniędzy za egzekucję nieistniejącego długu? NSA: Nie!”
Dane finansowe
WPS: 23 528,85 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.