II FSK 126/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Jacka i Stanisławy A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który oddalił ich skargę na decyzję Izby Skarbowej w K. dotyczącą podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 r. Sporna kwestia dotyczyła prawa do ulgi inwestycyjnej. Skarżący zainwestowali w budowę pawilonu handlowego na działce dzierżawionej od wspólników spółki cywilnej, która prowadziła tę inwestycję. Organy podatkowe i Sąd I instancji uznały, że skarżący nie spełnili wymogu wynikającego z art. 26a ust. 3 pkt 2 ustawy o PIT, który stanowi, że odliczeniu podlegają wydatki na budowę budynków i lokali stanowiących własność podatnika. Sąd I instancji powołał się na przepisy Kodeksu cywilnego (art. 48 i 191 Kc), zgodnie z którymi budynek jest częścią składową gruntu i stanowi własność właściciela gruntu, chyba że przepisy stanowią inaczej. Skarżący argumentowali, że przepis art. 26a ust. 3 pkt 2 u.p.d.o.f. należy interpretować inaczej, wskazując, że wymóg własności dotyczy jedynie rozbudowy, a nie budowy, oraz że prawo podatkowe jest autonomiczne i nie powinno odwoływać się do przepisów Kodeksu cywilnego bez wyraźnego wskazania. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że językowa wykładnia art. 26a ust. 3 pkt 2 u.p.d.o.f. nie pozwala na przyjęcie interpretacji prezentowanej przez skarżących. Przepis ten wyraźnie stanowi o budowie budynków i lokali 'będących własnością podatnika'. Sąd odrzucił argument o autonomii prawa podatkowego, wskazując, że pojęcie 'własności' jest terminem prawa prywatnego i powinno być interpretowane zgodnie z Kodeksem cywilnym, chyba że ustawa podatkowa stanowi inaczej. NSA zaznaczył, że ustalenia faktyczne dotyczące własności nie mogą być zwalczane poprzez zarzuty naruszenia prawa materialnego. Sąd powołał się również na wcześniejsze orzecznictwo NSA w analogicznych sprawach.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie ścisłej wykładni przepisów dotyczących ulg podatkowych, zwłaszcza wymogu własności nieruchomości przy korzystaniu z ulgi inwestycyjnej. Ugruntowanie zasady stosowania przepisów Kodeksu cywilnego do interpretacji pojęć prawnopodatkowych.
Dotyczy konkretnego przepisu ustawy o PIT (art. 26a ust. 3 pkt 2) i stanu faktycznego, w którym podatnik nie był właścicielem gruntu ani wznoszonego budynku.
Zagadnienia prawne (2)
Czy podatnik może skorzystać z ulgi inwestycyjnej na budowę budynku, który nie stanowi jego własności, lecz jest wznoszony na dzierżawionej działce?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, podatnik nie może skorzystać z ulgi inwestycyjnej na budowę budynku, który nie stanowi jego własności. Przepis art. 26a ust. 3 pkt 2 ustawy o PIT wymaga, aby budynek lub lokal, na którego budowę ponoszono wydatki, był własnością podatnika.
Uzasadnienie
NSA oparł się na językowej wykładni art. 26a ust. 3 pkt 2 u.p.d.o.f., która jednoznacznie wskazuje na wymóg własności budynku przez podatnika. Sąd odwołał się również do zasady 'superficies solo cedit' z Kodeksu cywilnego, zgodnie z którą budynek jest częścią składową gruntu i stanowi własność właściciela gruntu. Interpretacja ta jest zgodna z zasadą ścisłej wykładni przepisów dotyczących ulg podatkowych.
Czy prawo podatkowe jest całkowicie autonomiczne i nie może odwoływać się do pojęć z innych gałęzi prawa (np. prawa cywilnego) bez wyraźnego wskazania w ustawie podatkowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Prawo podatkowe nie jest całkowicie autonomiczne i może odwoływać się do pojęć i instytucji ukształtowanych w innych dziedzinach prawa, w tym w prawie cywilnym, jeśli ustawa podatkowa tego nie wyklucza lub nie definiuje danego pojęcia inaczej. Pojęcie 'własności' jest typowym terminem prawa prywatnego i powinno być interpretowane zgodnie z Kodeksem cywilnym.
Uzasadnienie
NSA odrzucił argument o autonomii prawa podatkowego jako podstawę do ignorowania definicji z prawa cywilnego. Sąd wskazał, że prawo podatkowe jest częścią systemu prawa i powinno być spójne. Pojęcie własności, ukształtowane w prawie cywilnym, jest stosowane w prawie podatkowym, jeśli ustawa podatkowa nie stanowi inaczej.
Przepisy (31)
Główne
u.p.d.o.f. art. 26a § ust. 3 pkt 2
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Wymaga, aby budynek lub lokal, na którego budowę ponoszono wydatki, stanowił własność podatnika.
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 26a § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 26a § ust. 2
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 26a § ust. 14 pkt 2
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 27 § ust. 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 44 § ust. 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 44 § ust. 6
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 45 § ust. 4
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 45 § ust. 6
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 4 maja 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy Ordynacja podatkowa art. 10 § ust. 1 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 4 maja 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy Ordynacja podatkowa art. 10 § ust. 3
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 4 maja 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy Ordynacja podatkowa art. 11 § ust. 1
O.p. art. 233 § par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 21 § par. 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 47 § par. 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 51 § par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 51 § par. 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 187 § par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 247 § par. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 210
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Kc art. 48
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Budynek jest częścią składową gruntu.
Kc art. 191
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Zasada superficies solo cedit - wszystko, co zostało z gruntem w sposób trwały połączone, dzieli los prawny tego gruntu.
Kc art. 46
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 stycznia 1994 r. w sprawie odliczeń od dochodu wydatków inwestycyjnych oraz obniżek podatku dochodowego
u.p.d.o.f. art. 26a § ust. 3 pkt 6
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Budynek, na którego budowę podatnik ponosi wydatki, musi stanowić jego własność, zgodnie z literalnym brzmieniem art. 26a ust. 3 pkt 2 u.p.d.o.f. • Zasada 'superficies solo cedit' z Kodeksu cywilnego oznacza, że budynek jest częścią składową gruntu i jego własność przypada właścicielowi gruntu. • Przepisy dotyczące ulg podatkowych, jako wyjątki od zasady opodatkowania, powinny być interpretowane ściśle. • Prawo podatkowe, mimo pewnej autonomii, odwołuje się do pojęć z prawa cywilnego, takich jak 'własność', które należy interpretować zgodnie z Kodeksem cywilnym.
Odrzucone argumenty
Wymóg własności budynku dotyczy jedynie rozbudowy, a nie budowy. • Prawo podatkowe jest autonomiczne i nie powinno odwoływać się do przepisów Kodeksu cywilnego bez wyraźnego wskazania. • Skarżący nie byli właścicielami gruntu, ale spółka cywilna, w której byli wspólnikami, prowadziła inwestycję.
Godne uwagi sformułowania
Językowa wykładnia art. 26a ust. 3 pkt 2 u.p.d.o.f., która jest preferowaną i powszechną metodą komunikowania się ustawodawcy z podatnikiem i organami podatkowymi, co akcentuje się zwłaszcza w przypadku norm prawnych dotyczących ulg i zwolnień podatkowych, nie pozwala na wysnucie wniosków prezentowanych w obecnie rozpoznawanym środku odwoławczym. • Zasada 'superficies solo cedit', oznaczająca, że wszystko, co zostało z gruntem w sposób trwały połączone, dzieli los prawny tego gruntu. • Autonomia pojęciowa prawa podatkowego nie jest bezwzględna, dziedzina ta jest bowiem częścią systemu prawa obowiązującego w Rzeczpospolitej, który z założenia powinien być zbiorem norm prawnych zupełnym i niesprzecznym.
Skład orzekający
Edyta Anyżewska
sprawozdawca
Jan Grzęda
członek
Stanisław Bogucki
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie ścisłej wykładni przepisów dotyczących ulg podatkowych, zwłaszcza wymogu własności nieruchomości przy korzystaniu z ulgi inwestycyjnej. Ugruntowanie zasady stosowania przepisów Kodeksu cywilnego do interpretacji pojęć prawnopodatkowych."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego przepisu ustawy o PIT (art. 26a ust. 3 pkt 2) i stanu faktycznego, w którym podatnik nie był właścicielem gruntu ani wznoszonego budynku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia ulg podatkowych i interpretacji przepisów, co jest interesujące dla prawników i doradców podatkowych. Pokazuje, jak ważne jest precyzyjne rozumienie wymogów formalnych.
“Czy budowa na cudzej ziemi daje prawo do ulgi podatkowej? NSA rozwiewa wątpliwości.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.