II Cz 556/13
Podsumowanie
Sąd Okręgowy oddalił zażalenie pozwanego na postanowienie o kosztach, uznając, że mimo przegrania większości sporu, powód ze względu na trudną sytuację majątkową nie powinien być obciążony kosztami procesu.
Powód Z. J. dochodził zapłaty, renty i ustalenia. Sąd Rejonowy zasądził część roszczenia, a w pozostałym zakresie powództwo oddalił, odstępując od obciążenia powoda kosztami z uwagi na jego złą sytuację majątkową. Pozwany zaskarżył to postanowienie, domagając się zwrotu kosztów. Sąd Okręgowy oddalił zażalenie, podzielając stanowisko sądu I instancji, że trudna sytuacja majątkowa powoda uzasadnia zastosowanie art. 102 kpc.
Sprawa dotyczyła zażalenia pozwanego (...) S.A. na postanowienie Sądu Rejonowego w Świeciu w przedmiocie kosztów postępowania. Sąd Rejonowy, wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2013 r., zasądził od pozwanego na rzecz powoda Z. J. odsetki ustawowe od kwoty 10.000 zł za określony okres, a w pozostałym zakresie powództwo oddalił. Co istotne, sąd pierwszej instancji odstąpił od obciążenia powoda kosztami postępowania i kosztami sądowymi, uzasadniając to złą sytuacją majątkową powoda, który utrzymuje się jedynie z renty. Pozwany zaskarżył to rozstrzygnięcie, zarzucając naruszenie art. 98 § 1 i 3 kpc oraz art. 102 kpc. Argumentował, że powód wygrał sprawę jedynie w 1,9%, a jego zła sytuacja majątkowa nie może być wyłączną podstawą do zwolnienia go z kosztów, zwłaszcza że był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy, rozpoznając zażalenie, oddalił je. Sąd drugiej instancji uznał, że sąd pierwszej instancji słusznie odstąpił od obciążenia powoda kosztami. Podkreślono, że powód znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji majątkowej, utrzymując się z renty w kwocie 860 zł, co czyniłoby zwrot kosztów niemożliwym. Sąd odwoławczy przywołał judykaturę wskazującą, że ocena przesłanek z art. 102 kpc ma charakter dyskrecjonalny i może być podważona tylko w przypadku rażącej niesprawiedliwości. Zaznaczono, że zastosowanie art. 102 kpc wymaga wyjątkowo ciężkiej sytuacji majątkowej strony oraz subiektywnego przekonania o słuszności dochodzonego roszczenia w chwili jego wytaczania. Sąd Okręgowy stwierdził, że powód miał podstawy zakładać słuszność swojego żądania, a dopiero opinie biegłych wykazały, że obecny stan zdrowia wynikał ze zmian zwyrodnieniowych. W konsekwencji, uznano, że trudna sytuacja majątkowa powoda uzasadnia nieobciążanie go kosztami procesu, mimo przegrania sprawy w przeważającej części.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, sąd może odstąpić od obciążenia strony przegrywającej kosztami postępowania na rzecz strony przeciwnej, stosując art. 102 kpc, jeśli strona znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji majątkowej, a sąd uzna to za uzasadnione.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował art. 102 kpc, odstępując od obciążenia powoda kosztami. Powód znajdował się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, utrzymując się z niskiej renty, co czyniłoby zwrot kosztów niemożliwym. Ocena sądu w tym zakresie ma charakter dyskrecjonalny i może być podważona tylko w przypadku rażącej niesprawiedliwości.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalić zażalenie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z. J. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (4)
Główne
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Ocena sądu, czy zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony, ma charakter dyskrecjonalny, oparty na swobodnym uznaniu, kształtowanym własnym przekonaniem sądu oraz oceną okoliczności rozpoznawanej sprawy. Może być podważona przez sąd wyższej instancji tylko wtedy, gdy jest rażąco niesprawiedliwa. Nieobciążenie strony przegrywającej obowiązkiem zwrotu kosztów może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy znajduje się ona w wyjątkowo ciężkiej sytuacji majątkowej, a wytaczając powództwo była subiektywnie przeświadczona o słuszności dochodzonego roszczenia. Do okoliczności branych pod uwagę zaliczyć można te związane z samym przebiegiem postępowania, charakterem sprawy i jej genezą, ale również dotyczące stanu majątkowego i sytuacji życiowej strony.
Pomocnicze
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 397 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Szczególnie trudna sytuacja majątkowa powoda uzasadnia zastosowanie art. 102 kpc i odstąpienie od obciążenia go kosztami procesu. Ocena sądu co do zastosowania art. 102 kpc ma charakter dyskrecjonalny i może być podważona tylko w przypadku rażącej niesprawiedliwości. Powód miał subiektywne przekonanie o słuszności dochodzonego roszczenia w chwili jego wytaczania.
Odrzucone argumenty
Powód wygrał sprawę w niewielkim procencie i powinien zwrócić przeciwnikowi poniesione koszty. Zła sytuacja majątkowa powoda nie może być wyłączną przyczyną zwolnienia go od kosztów procesu. Powód był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Powód występując z wygórowanym żądaniem powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu kosztów.
Godne uwagi sformułowania
ocena sądu, czy zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony, o którym mowa w art. 102 kpc, ma charakter dyskrecjonalny, oparty na swobodnym uznaniu, kształtowanym własnym przekonaniem sądu oraz oceną okoliczności rozpoznawanej sprawy. Nieobciążenie strony przegrywającej proces obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania przeciwnikowi w oparciu o art. 102 kpc z uwagi na jej sytuację majątkową może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy znajduje się ona w wyjątkowo ciężkiej sytuacji majątkowej, a wytaczając powództwo była subiektywnie przeświadczona o słuszności dochodzonego roszczenia.
Skład orzekający
Bogumił Goraj
przewodniczący
Irena Dobosiewicz
sprawozdawca
Wojciech Borodziuk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania art. 102 kpc w przypadkach trudnej sytuacji materialnej strony, nawet przy częściowym przegraniu sporu."
Ograniczenia: Każda sprawa o koszty jest indywidualna i zależy od konkretnych okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego z punktu widzenia praktycznego zagadnienia kosztów procesu i zastosowania klauzuli generalnej z art. 102 kpc, co jest istotne dla prawników procesowych.
“Czy przegrana sprawa zawsze oznacza konieczność pokrycia kosztów? Sąd Okręgowy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 10 000 PLN
odsetki ustawowe: 10 000 PLN
Sektor
inne
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II Cz 556/13 POSTANOWIENIE Dnia 12 września 2013 r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy II Wydział Cywilny - Odwoławczy w następującym składzie: Przewodniczący SSO Bogumił Goraj Sędziowie SO Irena Dobosiewicz (spr.) SO Wojciech Borodziuk po rozpoznaniu w dniu 12 września 2013 r. w Bydgoszczy na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Z. J. przeciwko (...) S.A. z siedzibą w W. o zapłatę, rentę i ustalenie na skutek zażalenia pozwanego na postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania zawarte w wyroku Sądu Rejonowego w Świeciu z dnia 29 kwietnia 2013 r. sygn. akt I C 61/11, postanawia: oddalić zażalenie. Sygn. akt II Cz 556/13 UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w Świeciu wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2013 r. zasądził od pozwanego (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz powoda Z. J. odsetki ustawowe od kwoty 10.000 zł za okres od 1 kwietnia 2008 r. do dnia 21 lipca 2008 r., w pozostałym zakresie powództwo oddalił, odstąpił od obciążenia powoda kosztami postępowania i kosztami sądowymi obciążył Skarb Państwa. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu Sąd uzasadnił złą sytuacją majątkową powoda, który utrzymuje się jedynie z renty. Postanowienie to zaskarżył pozwany zarzucając naruszenie art. 98 § 1 i 3 kpc poprzez ich niezastosowanie i odstąpienie od obciążenia powoda kosztami procesu pomimo wystąpienia ustawowych przesłanek do zasądzenia kosztów na rzecz pozwanego. Zarzucił również naruszenie art. 102 kpc poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i odstąpienie od obciążenia powoda kosztami procesu, pomimo braku podstaw do zastosowania tego przepisu w przedmiotowej sprawie. Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o zmianę tego orzeczenia i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kwoty 2.417 zł tytułem zwrotu kosztów procesu oraz kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwany wskazał, że w niniejszej sprawie powód wygrał jedynie w 1.9%, a więc prawie w całości przegrał spór. Z tego względu powinien on zwrócić przeciwnikowi poniesione przez niego koszty postępowania. Ponadto wskazał, że zła sytuacja majątkowa powoda nie może być wyłączną przyczyną zwolnienia go od kosztów procesu. Zauważył także, że Z. J. był w sprawie reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Podniósł również, że powód występując z wygórowanym żądaniem powinien był liczyć się z ewentualnym obowiązkiem zwrotu kosztów procesu. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Zażalenie pozwanego nie jest zasadne. Sąd I instancji słusznie odstąpił od obciążenia powoda, który prawie w całości przegrał niniejszy proces, kosztami powstałymi po stronie pozwanego w związku z jego prowadzeniem. Należy podzielić stanowisko, że Z. J. znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji majątkowej. Ze względu na stan zdrowia nie może on wykonywać dotychczasowej pracy palacza w Spółdzielni (...) w Ś. . Obecnie utrzymuje się z renty w kwocie 860 zł. Biorąc pod uwagę wysokość kosztów procesu poniesionych w sprawie przez Towarzystwo (...) (2.417 zł), ich zwrócenie przez powoda byłoby niemożliwe i to nawet w części. Odnosząc się do zarzutów postawionych przez skarżącego w zażaleniu należy przywołać stanowisko obowiązujące w judykaturze, że ocena sądu, czy zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony, o którym mowa w art. 102 kpc , ma charakter dyskrecjonalny, oparty na swobodnym uznaniu, kształtowanym własnym przekonaniem sądu oraz oceną okoliczności rozpoznawanej sprawy. W związku z tym może być podważona przez sąd wyższej instancji tylko wtedy, gdy jest rażąco niesprawiedliwa. – postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 31 stycznia 2013 r. VI ACa 1083/12, podobnie postanowienie Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 8 stycznia 2013 r. I ACa 1027/12. Nieobciążenie strony przegrywającej proces obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania przeciwnikowi w oparciu o art. 102 kpc z uwagi na jej sytuację majątkową może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy znajduje się ona w wyjątkowo ciężkiej sytuacji majątkowej, a wytaczając powództwo była subiektywnie przeświadczona o słuszności dochodzonego roszczenia. – postanowienie Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 12 grudnia 2012 r. I ACa 437/12. Do okoliczności branych pod uwagę przez sąd przy ocenie przesłanek zastosowania dyspozycji art. 102 kpc zaliczyć można te związane z samym przebiegiem postępowania, charakterem sprawy i jej genezą, ale również dotyczące stanu majątkowego i sytuacji życiowej strony. – wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 8 listopada 2012 r. I ACa 486/12. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że Z. J. w chwili wytaczania powództwa o zapłatę miał podstawy zakładać, że jego żądanie co do kwoty odszkodowania, znajduje podstawy w pogorszeniu się stanu jego zdrowia. Zauważyć trzeba, że przed wypadkiem był on w stanie wykonywać pracę palacza, natomiast po tym zdarzeniu musiał z niej zrezygnować. Dopiero sporządzone w niniejszej sprawie opinie biegłych lekarzy wykazały, że obecny stan zdrowia jest u niego wynikiem zmian zwyrodnieniowych w obrębie stawów biodrowych, których początki sięgają jeszcze okresu sprzed wypadku. Mając na uwadze powyższe ustalenia należy stwierdzić, że Z. J. znajduje się w tak trudnej sytuacji majątkowej, że pomimo tego iż przegrał proces w przeważającej części, nie należy obciążać go obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania poniesionych przez pozwanego. W konsekwencji Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 kpc w zw. z art. 397 § 2 kpc oddalił zażalenie.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę