Orzeczenie · 2013-09-12

II Cz 556/13

Sąd
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
Miejsce
Bydgoszcz
Data
2013-09-12
SAOSCywilnepostępowanie cywilneŚredniaokręgowy
koszty sądowezwolnienie od kosztówart. 102 kpcsytuacja majątkowazażaleniesąd okręgowysąd rejonowypowódpozwany

Sprawa dotyczyła zażalenia pozwanego (...) S.A. na postanowienie Sądu Rejonowego w Świeciu w przedmiocie kosztów postępowania. Sąd Rejonowy, wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2013 r., zasądził od pozwanego na rzecz powoda Z. J. odsetki ustawowe od kwoty 10.000 zł za określony okres, a w pozostałym zakresie powództwo oddalił. Co istotne, sąd pierwszej instancji odstąpił od obciążenia powoda kosztami postępowania i kosztami sądowymi, uzasadniając to złą sytuacją majątkową powoda, który utrzymuje się jedynie z renty. Pozwany zaskarżył to rozstrzygnięcie, zarzucając naruszenie art. 98 § 1 i 3 kpc oraz art. 102 kpc. Argumentował, że powód wygrał sprawę jedynie w 1,9%, a jego zła sytuacja majątkowa nie może być wyłączną podstawą do zwolnienia go z kosztów, zwłaszcza że był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy, rozpoznając zażalenie, oddalił je. Sąd drugiej instancji uznał, że sąd pierwszej instancji słusznie odstąpił od obciążenia powoda kosztami. Podkreślono, że powód znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji majątkowej, utrzymując się z renty w kwocie 860 zł, co czyniłoby zwrot kosztów niemożliwym. Sąd odwoławczy przywołał judykaturę wskazującą, że ocena przesłanek z art. 102 kpc ma charakter dyskrecjonalny i może być podważona tylko w przypadku rażącej niesprawiedliwości. Zaznaczono, że zastosowanie art. 102 kpc wymaga wyjątkowo ciężkiej sytuacji majątkowej strony oraz subiektywnego przekonania o słuszności dochodzonego roszczenia w chwili jego wytaczania. Sąd Okręgowy stwierdził, że powód miał podstawy zakładać słuszność swojego żądania, a dopiero opinie biegłych wykazały, że obecny stan zdrowia wynikał ze zmian zwyrodnieniowych. W konsekwencji, uznano, że trudna sytuacja majątkowa powoda uzasadnia nieobciążanie go kosztami procesu, mimo przegrania sprawy w przeważającej części.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Uzasadnienie stosowania art. 102 kpc w przypadkach trudnej sytuacji materialnej strony, nawet przy częściowym przegraniu sporu.

Ograniczenia stosowania

Każda sprawa o koszty jest indywidualna i zależy od konkretnych okoliczności faktycznych.

Zagadnienia prawne (2)

Czy sąd może odstąpić od obciążenia strony przegrywającej proces kosztami postępowania na rzecz strony przeciwnej, mimo braku wygrania sporu w całości, ze względu na szczególnie trudną sytuację majątkową strony?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, sąd może odstąpić od obciążenia strony przegrywającej kosztami postępowania na rzecz strony przeciwnej, stosując art. 102 kpc, jeśli strona znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji majątkowej, a sąd uzna to za uzasadnione.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy uznał, że sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował art. 102 kpc, odstępując od obciążenia powoda kosztami. Powód znajdował się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, utrzymując się z niskiej renty, co czyniłoby zwrot kosztów niemożliwym. Ocena sądu w tym zakresie ma charakter dyskrecjonalny i może być podważona tylko w przypadku rażącej niesprawiedliwości.

Czy zła sytuacja majątkowa powoda, reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, może być jedyną podstawą do zastosowania art. 102 kpc i odstąpienia od obciążenia go kosztami procesu?

Odpowiedź sądu

Zła sytuacja majątkowa jest kluczową przesłanką, ale sąd bierze pod uwagę całokształt okoliczności, w tym przebieg postępowania, charakter sprawy oraz sytuację życiową strony. Reprezentacja przez pełnomocnika nie wyklucza zastosowania art. 102 kpc.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że ocena przesłanek z art. 102 kpc obejmuje nie tylko sytuację majątkową, ale także inne okoliczności. W niniejszej sprawie, mimo przegranej w większości, sąd uznał, że powód miał subiektywne przekonanie o słuszności roszczenia, a jego sytuacja materialna była na tyle trudna, że obciążenie go kosztami byłoby niezasadne.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Oddalić zażalenie

Strony

NazwaTypRola
Z. J.osoba_fizycznapowód
(...) S.A.spółkapozwany

Przepisy (4)

Główne

k.p.c. art. 102

Kodeks postępowania cywilnego

Ocena sądu, czy zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony, ma charakter dyskrecjonalny, oparty na swobodnym uznaniu, kształtowanym własnym przekonaniem sądu oraz oceną okoliczności rozpoznawanej sprawy. Może być podważona przez sąd wyższej instancji tylko wtedy, gdy jest rażąco niesprawiedliwa. Nieobciążenie strony przegrywającej obowiązkiem zwrotu kosztów może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy znajduje się ona w wyjątkowo ciężkiej sytuacji majątkowej, a wytaczając powództwo była subiektywnie przeświadczona o słuszności dochodzonego roszczenia. Do okoliczności branych pod uwagę zaliczyć można te związane z samym przebiegiem postępowania, charakterem sprawy i jej genezą, ale również dotyczące stanu majątkowego i sytuacji życiowej strony.

Pomocnicze

k.p.c. art. 98 § § 1 i 3

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 397 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Szczególnie trudna sytuacja majątkowa powoda uzasadnia zastosowanie art. 102 kpc i odstąpienie od obciążenia go kosztami procesu. • Ocena sądu co do zastosowania art. 102 kpc ma charakter dyskrecjonalny i może być podważona tylko w przypadku rażącej niesprawiedliwości. • Powód miał subiektywne przekonanie o słuszności dochodzonego roszczenia w chwili jego wytaczania.

Odrzucone argumenty

Powód wygrał sprawę w niewielkim procencie i powinien zwrócić przeciwnikowi poniesione koszty. • Zła sytuacja majątkowa powoda nie może być wyłączną przyczyną zwolnienia go od kosztów procesu. • Powód był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. • Powód występując z wygórowanym żądaniem powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu kosztów.

Godne uwagi sformułowania

ocena sądu, czy zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony, o którym mowa w art. 102 kpc, ma charakter dyskrecjonalny, oparty na swobodnym uznaniu, kształtowanym własnym przekonaniem sądu oraz oceną okoliczności rozpoznawanej sprawy. • Nieobciążenie strony przegrywającej proces obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania przeciwnikowi w oparciu o art. 102 kpc z uwagi na jej sytuację majątkową może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy znajduje się ona w wyjątkowo ciężkiej sytuacji majątkowej, a wytaczając powództwo była subiektywnie przeświadczona o słuszności dochodzonego roszczenia.

Skład orzekający

Bogumił Goraj

przewodniczący

Irena Dobosiewicz

sprawozdawca

Wojciech Borodziuk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania art. 102 kpc w przypadkach trudnej sytuacji materialnej strony, nawet przy częściowym przegraniu sporu."

Ograniczenia: Każda sprawa o koszty jest indywidualna i zależy od konkretnych okoliczności faktycznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego z punktu widzenia praktycznego zagadnienia kosztów procesu i zastosowania klauzuli generalnej z art. 102 kpc, co jest istotne dla prawników procesowych.

Czy przegrana sprawa zawsze oznacza konieczność pokrycia kosztów? Sąd Okręgowy wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 10 000 PLN

odsetki ustawowe: 10 000 PLN

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst