II CSKP 62/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną Banku S.A. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie, który uznał umowę kredytu mieszkaniowego z 13 marca 2008 r. za nieważną i zasądził od banku na rzecz powodów M. M. i A. M. kwotę 215 278,28 zł oraz 2 691,37 CHF. Sąd Apelacyjny zmienił w ten sposób wyrok Sądu Okręgowego, który pierwotnie oddalił powództwo. Kluczową kwestią było ustalenie statusu powodów jako konsumentów oraz abuzywność klauzul walutowych w umowie kredytu denominowanego. Sąd Apelacyjny uznał powodów za konsumentów, mimo ich zamożności i powiązań biznesowych, argumentując, że wynajem nieruchomości stanowił uboczne zajęcie zarobkowe, a nie działalność gospodarczą. Ponadto, uznał klauzule walutowe za abuzywne z powodu braku należytego poinformowania o ryzyku kursowym. Sąd Najwyższy w swojej decyzji skupił się jednak na zarzucie naruszenia przepisów proceduralnych, a konkretnie na tym, że Sąd Apelacyjny zasądził kwotę 2 691,37 CHF, mimo że powodowie cofnęli apelację w tym zakresie. Uznając ten zarzut za zasadny, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących statusu konsumenta, abuzywności klauzul walutowych w umowach kredytowych, a także kwestii proceduralnych związanych z cofnięciem apelacji.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, a jego zastosowanie może być ograniczone do podobnych stanów faktycznych i prawnych.
Zagadnienia prawne (7)
Czy sąd drugiej instancji może zasądzić kwotę, w której apelacja została cofnięta?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd drugiej instancji nie może zasądzić kwoty, w której apelacja została cofnięta.
Uzasadnienie
Cofnięcie apelacji jest przejawem zasady dyspozycyjności i nie podlega kontroli sądu, a sąd drugiej instancji umarza postępowanie w tej części i orzeka o kosztach.
Czy osoba fizyczna zaciągająca kredyt hipoteczny na zakup lokalu przeznaczonego do odpłatnego najmu (buy-to-let) jest konsumentem w rozumieniu dyrektywy 93/13?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, taka osoba jest konsumentem.
Uzasadnienie
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej uznał, że fakt próby uzyskania korzyści finansowych z najmu nieruchomości nie przesądza o braku statusu konsumenta.
Czy wiedza i doświadczenie życiowe lub zawodowe konsumenta mają znaczenie przy ocenie jego statusu jako konsumenta?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, normatywna definicja konsumenta nie odnosi się do cech osobowych konkretnego podmiotu, w tym jego wiedzy i doświadczenia.
Uzasadnienie
Ocena statusu konsumenta nie powinna służyć okolicznościom pozaustawowym, niewynikającym z przepisu art. 22¹ k.c.
Czy klauzule walutowe (przeliczeniowe) w umowach kredytowych denominowanych w walucie obcej są abuzywne, jeśli bank nie poinformował należycie konsumenta o ryzyku kursowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie klauzule mogą być abuzywne.
Uzasadnienie
Niedostateczna informacja o ryzyku walutowym uniemożliwia podjęcie racjonalnej decyzji, a klauzule zawierające niejednoznaczne warunki ryzyka kursowego naruszają równowagę kontraktową.
Czy postanowienia umowy kredytowej odsyłające do tabel kursowych banku są abuzywne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli nie zawierają obiektywnych wskaźników i pozwalają bankowi na jednostronne modyfikowanie wysokości zadłużenia.
Uzasadnienie
Takie klauzule nie zawierają obiektywnych wskaźników, na które powodowie mogliby mieć wpływ lub możliwość weryfikacji, co narusza dobre obyczaje i interes konsumenta.
Czy umowa kredytu denominowanego w walucie obcej może nadal obowiązywać po stwierdzeniu abuzywności klauzul walutowych i przeliczeniowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli eliminacja abuzywnych klauzul prowadzi do tak daleko idącego przekształcenia umowy, że należy ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze.
Uzasadnienie
Eliminacja klauzul przeliczeniowych sprawia, że nie wiadomo, jaką kwotę powinien wypłacić bank, co oznacza brak niezbędnego elementu konstrukcyjnego stosunku prawnego.
Czy istnieje interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli ze stosunku prawnego wynikają dalej idące skutki, których dochodzenie na drodze powództwa o świadczenie nie jest możliwe lub nie jest aktualne.
Uzasadnienie
Orzeczenie stwierdzające nieważność umowy niweczy jej skutki ex tunc i ma istotne znaczenie dla dalszych czynności stron, zwłaszcza w kontekście rozliczenia kredytu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. M. | osoba_fizyczna | powód |
| A. M. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółki akcyjnej w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 22¹
Kodeks cywilny
Definicja konsumenta nie odnosi się do cech osobowych, wiedzy i doświadczenia podmiotu.
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Ocena postanowień umownych pod kątem abuzywności, naruszenia dobrych obyczajów i rażącego naruszenia interesów konsumenta.
k.p.c. art. 321 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakaz orzekania ponad żądanie.
k.p.c. art. 386 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Konsekwencje cofnięcia apelacji.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powództwo o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.
k.c. art. 410 § § 1
Kodeks cywilny
Nienależne świadczenie.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § § 2
Kodeks cywilny
Skutki stwierdzenia abuzywności postanowień umowy.
k.p.c. art. 381
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość uwzględnienia nowych faktów i dowodów w postępowaniu apelacyjnym.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zakaz nadużywania prawa podmiotowego.
pr.bank. art. 69 § ust. 2 pkt 4a
Prawo bankowe
Regulacje dotyczące kredytów walutowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez Sąd Apelacyjny art. 321 § 1 w zw. z art. 391 § 1 oraz art. 386 § 3 k.p.c. poprzez zasądzenie kwoty 2 691,37 CHF, mimo że apelacja w tej części została przez powodów cofnięta.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 381 w zw. z art. 382 k.p.c. przez dopuszczenie dowodów z postępowania apelacyjnego. • Naruszenie art. 22¹ w zw. z art. 385¹ § 1 k.c. przez uznanie powodów za konsumentów. • Naruszenie art. 385¹ § 1 k.c. przez uznanie klauzul walutowych za abuzywne z uwagi na nienależyte poinformowanie. • Naruszenie art. 385¹ § 1 k.c. przez uznanie klauzul odsyłających do tabel kursowych banku za abuzywne. • Naruszenie art. 385¹ § 1 i 2 w zw. z art. 5 k.c. przez uznanie postanowień za abuzywne i umowy za nieważną, gdy powodowie nadużyli prawa. • Naruszenie art. 385¹ § 1 i 2 w zw. z art. 65 § 1 i 2 k.c. przez brak uznania, że umowa może nadal obowiązywać jako kredyt złotowy. • Naruszenie art. 385¹ § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 189 k.p.c. przez orzeczenie o nieważności umowy mimo braku podstaw. • Naruszenie art. 385¹ § 1 i 2 w zw. z art. 410 § 1 i 2 k.c. przez uznanie świadczeń za nienależne.
Godne uwagi sformułowania
Możliwość cofnięcia przez skarżącego wniesionej apelacji jest przejawem zasady dyspozycyjności w postępowaniu apelacyjnym. • Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyrokiem z 24 października 2024 r., C-347/23, uznał, że osobę fizyczną, zawierającą umowę kredytu hipotecznego w celu pozyskania środków na nabycie lokalu, który ma zostać przeznaczony do odpłatnego najmu (buy-to-let), należy uznać za konsumenta w rozumieniu dyrektywy nr 93/13. • W świetle utrwalonej linii orzecznictwa Sądu Najwyższego normatywna definicja konsumenta zawarta w art. 22¹ k.c. nie odnosi się do cech osobowych konkretnego podmiotu, w tym jego wiedzy i doświadczenia. • W orzecznictwie dotyczącym zaciągniętych przez konsumentów kredytów indeksowanych i denominowanych upowszechniło się stanowisko zgodnie z którym, zastrzegane w praktyce postanowienia umowne określające sposób ustalania kursu waluty obcej mają charakter abuzywny z uwagi na umożliwienie bankowi arbitralnego określania wysokości tych kursów.
Skład orzekający
Krzysztof Wesołowski
przewodniczący, sprawozdawca
Mariusz Załucki
członek
Kamil Zaradkiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących statusu konsumenta, abuzywności klauzul walutowych w umowach kredytowych, a także kwestii proceduralnych związanych z cofnięciem apelacji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, a jego zastosowanie może być ograniczone do podobnych stanów faktycznych i prawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy popularnego problemu kredytów frankowych i abuzywności klauzul, a także zawiera istotne rozważania proceduralne dotyczące cofnięcia apelacji, co jest cenne dla prawników.
“Sąd Najwyższy uchyla wyrok w sprawie kredytu frankowego z powodu błędu proceduralnego – co to oznacza dla konsumentów?”
Dane finansowe
WPS: 215 278,28 PLN
zapłata: 215 278,28 PLN
zapłata: 2691,37 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.