II CSKP 548/24Uchylenie postanowienia brak jurysdykcji krajowej nienalezyte umocowanie pełnomocnika
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną A.S. od postanowienia Sądu Apelacyjnego w Poznaniu, które oddaliło zażalenie powódki na postanowienie Sądu Okręgowego w Poznaniu o odrzuceniu pozwu o zapłatę kwoty 90 000 zł (rozszerzonej do 270 000 zł) tytułem roszczenia regresowego (art. 140 k.r.o.). Sądy niższych instancji uznały, że w sprawie brak jest jurysdykcji krajowej, stosując Rozporządzenie nr 1215/2012 i uznając, że pozew powinien być wytoczony przed sądem miejsca zamieszkania pozwanego w Belgii. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienia, stwierdzając nieważność postępowania przed Sądem Apelacyjnym z powodu braku należytego umocowania pełnomocnika pozwanego (nieprzedłożenie uwierzytelnionej kopii pełnomocnictwa). Sąd Najwyższy wskazał również, że sądy niższych instancji nieprawidłowo oceniły możliwość zastosowania Rozporządzenia nr 4/2009 dotyczącego zobowiązań alimentacyjnych, które może obejmować roszczenia regresowe w określonych sytuacjach. Kwestia jurysdykcji koniecznej (forum necessaris) została uznana za przedwczesną do oceny.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o jurysdykcji krajowej w sprawach alimentacyjnych i regresowych, a także kwestia nieważności postępowania z powodu braku należytego umocowania pełnomocnika.
Dotyczy specyficznej sytuacji roszczenia regresowego matki przeciwko ojcu, z uwzględnieniem przepisów unijnych i krajowych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy roszczenie regresowe matki dziecka przeciwko ojcu o zwrot kosztów utrzymania i wychowania dziecka (art. 140 k.r.o.) podlega jurysdykcji krajowej na podstawie Rozporządzenia nr 1215/2012, czy też Rozporządzenia nr 4/2009 dotyczącego zobowiązań alimentacyjnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy wskazał, że roszczenie to może podlegać Rozporządzeniu nr 4/2009, a sądy niższych instancji nieprawidłowo ograniczyły się do stosowania Rozporządzenia nr 1215/2012.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił autonomiczne rozumienie pojęcia 'zobowiązania alimentacyjnego' na gruncie prawa unijnego oraz utrwalone orzecznictwo SN, zgodnie z którym roszczenie regresowe matki przeciwko ojcu jest traktowane jako 'sprawa o alimenty' w rozumieniu przepisów procesowych, co może uzasadniać jurysdykcję sądu miejsca zamieszkania wierzyciela.
Czy brak należytego umocowania pełnomocnika pozwanego (nieprzedłożenie uwierzytelnionej kopii pełnomocnictwa) skutkuje nieważnością postępowania przed sądem drugiej instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, brak należytego umocowania pełnomocnika, który nie został usunięty przed uprawomocnieniem się orzeczenia, skutkuje nieważnością postępowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na art. 379 pkt 2 k.p.c. oraz liczne orzecznictwo, stwierdził, że postępowanie z udziałem nienależycie umocowanego pełnomocnika jest dotknięte nieważnością, niezależnie od sposobu działania pełnomocnika czy konsekwencji dla strony. Wady tej nie można konwalidować na etapie postępowania kasacyjnego.
Czy w sytuacji braku jurysdykcji krajowej na podstawie przepisów unijnych, zachodzą przesłanki do zastosowania jurysdykcji krajowej koniecznej (forum necessaris)?
Odpowiedź sądu
Ocena jest przedwczesna, gdyż jurysdykcja konieczna ma charakter subsydiarny i wymaga szczegółowych ustaleń faktycznych oraz prawnych dotyczących niemożności przeprowadzenia postępowania przed sądem państwa obcego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że jurysdykcja konieczna może być zastosowana, gdy brak jest podstaw do jurysdykcji krajowej na podstawie przepisów unijnych, a przeprowadzenie postępowania przed sądem zagranicznym jest niemożliwe lub nie można go wymagać. Wymaga to jednak rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, w tym sytuacji prawnej i faktycznej powódki oraz jej dzieci.
Czy uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego może być kwalifikowane jako czyn podobny do czynu niedozwolonego w rozumieniu art. 7 pkt 2 Rozporządzenia nr 1215/2012?
Odpowiedź sądu
Nie, w okolicznościach tej sprawy nie można kwalifikować roszczenia regresowego jako czynu niedozwolonego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że podmiotem dochodzącym roszczenia regresowego jest matka, a nie małoletnie dzieci, a brak realizacji obowiązku alimentacyjnego przez pozwanego nie jest przedmiotem roszczenia regresowego. Argumentacja dotycząca przestępstwa niealimentacji nie przekonuje, gdyż nie odnosi się do powódki.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A.S. | osoba_fizyczna | powódka |
| S.R. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (5)
Główne
k.p.c. art. 1099 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy jurysdykcji krajowej koniecznej.
k.p.c. art. 379 § pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania z powodu nienależytego umocowania pełnomocnika.
k.r.o. art. 140
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Roszczenie regresowe osoby, która dostarczała uprawnionemu środków utrzymania.
Pomocnicze
k.p.c. art. 32
Kodeks postępowania cywilnego
Właściwość sądu w sprawach o alimenty.
k.p.c. art. 398 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dopuszczalność skargi kasacyjnej w sprawach o alimenty.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nienależyte umocowanie pełnomocnika pozwanego skutkujące nieważnością postępowania.
Odrzucone argumenty
Roszczenie regresowe nie jest czynem podobnym do niedozwolonego. • Brak naruszenia prawa do rzetelnego procesu poprzez odrzucenie pozwu z powodu braku jurysdykcji.
Godne uwagi sformułowania
brak jest jurysdykcji krajowej • roszczenie regresowe osoby, która dostarczała uprawnionemu do alimentów środków utrzymania nie ma charakteru alimentacyjnego • brak należytego umocowania pełnomocnika pozwanego mógł być usunięty potwierdzeniem przez stronę dokonanych czynności pełnomocnika, jednak nie został w tym celu wyznaczony przez Sąd Apelacyjny pozwanemu odpowiedni termin, a wadliwość ta nie może być konwalidowana na etapie postępowania kasacyjnego • postępowanie toczące się z udziałem w charakterze pełnomocnika procesowego osoby, która wprawdzie mogła być pełnomocnikiem, ale nie przedłożyła dokumentu pełnomocnictwa wykazującego umocowanie do występowania w imieniu strony i nie została wezwana do jego przedłożenia, a brak w postaci nienależytego umocowania nie został usunięty przed uprawomocnieniem się orzeczenia, jest dotknięte nieważnością • kwalifikacja roszczenia regresowego na potrzeby prawa procesowego odrywa się od kwalifikacji materialnoprawnej i jest taka sama jak roszczenia alimentacyjnego zarówno w przypadku właściwości sądu (art. 32 k.p.c.), jak i dopuszczalności skargi kasacyjnej (art. 398^2 pkt 1 k.p.c.) • jurysdykcja konieczna (forum necessaris) ma bowiem charakter subsydiarny, wyjątkowy.
Skład orzekający
Monika Koba
przewodniczący-sprawozdawca
Grzegorz Misiurek
członek
Roman Trzaskowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o jurysdykcji krajowej w sprawach alimentacyjnych i regresowych, a także kwestia nieważności postępowania z powodu braku należytego umocowania pełnomocnika."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji roszczenia regresowego matki przeciwko ojcu, z uwzględnieniem przepisów unijnych i krajowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy złożonej kwestii jurysdykcji międzynarodowej w sprawach rodzinnych, a także kluczowej proceduralnej wady (brak umocowania pełnomocnika), która doprowadziła do uchylenia orzeczeń. Pokazuje, jak ważne są szczegóły formalne w postępowaniu sądowym.
“Nieważność postępowania przez Sąd Najwyższy z powodu... braku pieczątki pełnomocnika?”
Sektor
prawo rodzinne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Cytowane w odpowiedziach
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.